Botswana

Republik Botswana Lefatshe la Botswana (Tswana) Republic of Botswana (bahasa Inggeris)
Bendera Jata
Cogan kata: Pula! (Tswana) “Hujan”
Lagu kebangsaan: Fatshe leno la rona (Tswana) “Tanah air kita”
Kedudukan Botswana di Afrika
Ibu negara dan bandar terbesar}	Gaborone 24°39.5′S 25°54.5′T
Bahasa rasmi	Bahasa Inggeris
Bahasa kebangsaan teriktiraf	Setswana
Demonim	Motswana (seorang) Batswana (jamak) orang Botswana
Pemerintah	Republik kesatuan berparlimen
• Presiden	Duma Boko
• Naib Presiden	Ndaba Gaolathe
• Speaker Perhimpunan Kebangsaan	Dithapelo Keorapetse
• Ketua Hakim	Gaolapelwe Ketlogetswe
Badan perundangan	Parlimen
Kemerdekaan  daripada United Kingdom
• Naungan Bechuanaland ditubuhkan	1885
• Kemerdekaan dan perlembagaan berkuat kuasa	30 September 1966
Keluasan
• Jumlah	581,730 km2 (224,610 bt2)
Populasi
• Perkiraan 2026	2,584,000
• Bancian penduduk tahun 2022	2,359,609
• Kepadatan	4.1/km2 (10.6/sq mi)
KDNK (PPP)	2026
• Jumlah	AS$56.95 bilion
• Per kapita	AS$22,040
KDNK (nominal)	2026
• Jumlah	AS$21.94 bilion
• Per kapita	AS$8,490
Gini (2015)	54.9 tinggi
HDI (2023)	0.731 tinggi (111)
Mata wang	pula (BWP)
Zon waktu	UTC+2 (Waktu Afrika Tengah)
Format tarikh	hh/bb/tttt
Kod panggilan	+267
Kod ISO 3166	BW
DPT internet	.bw
Laman sesawang rasmi www.gov.bw

Botswana, secara rasminya Republik Botswana (Tulisan Jawi: ريڤوبليك بوتسوانا‎; Bahasa Setswana: Lefatshe la Botswana), ialah sebuah negara tanpa pantai di bahagian selatan Afrika. Negara ini bersempadan dengan Namibia di utara dan barat, Zambia di utara, Zimbabwe di timur laut serta Afrika Selatan di selatan dan tenggara. Gaborone ialah ibu negara dan bandar terbesarnya. Bahasa Inggeris digunakan sebagai bahasa rasmi melalui dasar kerajaan, manakala Setswana berstatus bahasa kebangsaan dan merupakan bahasa yang paling meluas dituturkan di rumah.

Sebahagian besar wilayah Botswana terletak dalam lembangan berpasir Gurun Kalahari, sementara Delta Okavango di barat laut membentuk tanah lembap pedalaman yang luas. Negara ini mempunyai penduduk yang jarang, dengan 2,359,609 orang direkodkan dalam banci 2022 dan kepadatan penduduk kira-kira 4.1 orang bagi setiap kilometer persegi. Kira-kira dua pertiga penduduk tinggal di kawasan yang diklasifikasikan sebagai bandar, terutamanya di bahagian timur negara.

Wilayah ini menjadi Naungan Bechuanaland di bawah British pada 1885. Bechuanaland memperoleh pemerintahan sendiri pada 1965 sebelum mencapai kemerdekaan sebagai Botswana pada 30 September 1966, dengan Seretse Khama sebagai presiden pertamanya. Parti Demokratik Botswana (BDP) memerintah tanpa putus sejak kemerdekaan hingga pilihan raya umum 2024. Kemenangan Umbrella for Democratic Change (UDC) pada pilihan raya tersebut menghasilkan peralihan kuasa pertama dalam sejarah negara dan membawa Duma Boko ke jawatan presiden.

Penemuan intan pada tahun-tahun awal selepas kemerdekaan mengubah Botswana daripada sebuah negara berpendapatan rendah kepada ekonomi berpendapatan menengah atas. Hasil perlombongan membiayai peluasan prasarana dan perkhidmatan awam, tetapi ekonomi masih sangat bergantung pada pasaran intan dan menghadapi ketidaksamaan pendapatan, pengangguran serta keperluan mempelbagaikan kegiatan produktif. Botswana ialah anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Kesatuan Afrika, Komuniti Pembangunan Afrika Selatan (SADC) dan Komanwel. Sekretariat SADC beribu pejabat di Gaborone.

Etimologi

Nama Botswana berkaitan dengan Batswana, nama kolektif yang digunakan bagi masyarakat Tswana dan, dalam konteks kenegaraan moden, rakyat Botswana. Motswana ialah bentuk tunggal bagi seseorang, Batswana ialah bentuk jamak dan Setswana ialah nama bahasa serta kebudayaannya. Nama negara itu dengan demikian membawa pengertian “tanah Batswana”.

Sejarah

Masyarakat awal dan kerajaan Tswana

Bukit Tsodilo menyimpan ribuan lukisan batu dan bukti pendudukan manusia sejak zaman prasejarah.

Kawasan yang kini membentuk Botswana telah didiami sejak zaman prasejarah. Tsodilo di barat laut mengandungi tinggalan petempatan, alat dan seni batu yang merekodkan hubungan manusia dengan landskap Kalahari selama beribu-ribu tahun. Tapak itu dimasukkan ke dalam Tapak Warisan Dunia UNESCO pada 2001 kerana nilai arkeologi, rohani dan seni batunya.

Masyarakat pemburu dan pengumpul yang kini sering dirangkumkan sebagai kelompok San mendahului kedatangan komuniti petani dan penternak berbahasa Bantu. Menjelang milenium kedua Masihi, masyarakat berbahasa Tswana membentuk beberapa kerajaan atau morafe yang diperintah oleh kgosi. Pemerintahan setempat berkembang melalui gabungan kewibawaan ketua, majlis komuniti atau kgotla, penternakan lembu, pertanian dan perdagangan serantau. Sejarah bertulis kerajaan Tswana di kawasan Botswana dapat dijejaki sekurang-kurangnya sejak abad ke-14.

Naungan Bechuanaland

Pada abad ke-19, kerajaan Tswana berdepan persaingan wilayah, peperangan serantau serta tekanan peluasan daripada peneroka Boer dan kuasa kolonial. Beberapa dikgosi, termasuk Khama III, Sebele I dan Bathoen I, meminta perlindungan British bagi mengekang penguasaan luar. British mengisytiharkan Naungan Bechuanaland pada 1885.

Pentadbiran kolonial British secara relatifnya terhad dan banyak institusi pemerintahan tradisional terus berfungsi, walaupun berada di bawah pengawasan kolonial. Pada pertengahan abad ke-20, pertubuhan politik moden berkembang. Bechuanaland memperoleh pemerintahan sendiri pada 1965, manakala sebuah ibu negara baharu dibangunkan di Gaborone menjelang kemerdekaan.

Kemerdekaan dan perkembangan pascakemerdekaan

Seretse Khama menandatangani sumpah jawatan sebagai presiden pertama Botswana pada 30 September 1966.

Botswana merdeka pada 30 September 1966. Seretse Khama, pemimpin BDP, menjadi presiden pertama, manakala perlembagaan baharu mewujudkan sebuah republik dengan pilihan raya berkala, Perhimpunan Kebangsaan dan institusi kehakiman. Kerajaan awal mewarisi wilayah yang luas, penduduk yang kecil, prasarana terhad dan asas hasil yang sempit.

Penemuan paip kimberlit Orapa pada April 1967 mengubah prospek ekonomi negara. Lombong Orapa mula beroperasi pada 1971, diikuti pembangunan lombong lain termasuk Jwaneng. Hasil intan dan dasar fiskal yang berhati-hati membolehkan kerajaan meluaskan jalan raya, pendidikan, kesihatan dan bekalan air. Pada masa yang sama, kebergantungan pada perlombongan membentuk sebuah ekonomi yang sangat terdedah kepada turun naik permintaan dunia.

BDP mengekalkan majoriti dalam setiap pilihan raya umum dari 1965 hingga 2019. Botswana tetap mengadakan pilihan raya berbilang parti, tetapi tempoh pemerintahan satu parti yang panjang turut menghasilkan perbahasan tentang pemusatan kuasa eksekutif, daya saing pilihan raya dan kedudukan institusi tradisional.

Dalam pilihan raya 30 Oktober 2024, UDC memenangi 36 daripada 61 kerusi yang dipilih secara langsung, menamatkan pemerintahan BDP selama 58 tahun. Duma Boko mengangkat sumpah sebagai presiden pada 1 November 2024.

Geografi

Delta Okavango ialah delta pedalaman yang menerima banjir bermusim di tengah persekitaran Kalahari yang separa gersang.

Botswana meliputi 581,730 kilometer persegi dan sebahagian besar bentuk muka buminya rata atau beralun landai. Negara ini terletak di dataran tinggi pedalaman bahagian selatan Afrika, dengan ketinggian purata sekitar 1,100 meter. Kalahari mendominasi bahagian tengah dan barat, tetapi istilah “gurun” merangkumi padang rumput, belukar dan savana di atas lapisan pasir yang luas, bukan hanya kawasan tanpa tumbuh-tumbuhan.

Bahagian timur mempunyai tanah yang lebih sesuai untuk pertanian, curahan hujan yang secara relatifnya lebih tinggi dan kebanyakan pusat penduduk utama. Di barat laut, Sungai Okavango berakhir di pedalaman lalu membentuk Delta Okavango, rangkaian saluran, paya, dataran banjir dan pulau yang berubah mengikut musim. Di timur laut dan tengah utara terletak Dataran Makgadikgadi, tinggalan tasik purba yang kini terdiri daripada dataran garam besar. Sungai kekal lain tertumpu pada sempadan utara dan timur, termasuk sistem Chobe, Zambezi dan Limpopo.

Iklim

Botswana beriklim separa gersang dengan musim panas yang panas dan musim sejuk yang kering serta lebih sejuk. Kebanyakan hujan turun antara Oktober atau November hingga Mac, lazimnya dalam bentuk ribut petir setempat. Jumlah hujan secara umum meningkat dari barat daya yang lebih kering ke timur laut. Variasi tahunan adalah besar, dan kemarau berulang mempengaruhi bekalan air, pertanian, ternakan serta habitat hidupan liar.

Suhu siang pada musim panas kerap melebihi 30 °C, sementara malam musim sejuk di pedalaman boleh menghampiri takat beku. Perubahan iklim dijangka memperhebat tekanan haba dan ketidakpastian air, menjadikan pengurusan empangan, air bawah tanah dan lembangan sungai rentas sempadan semakin penting.

Alam sekitar dan pemuliharaan

Seekor gajah Afrika di Taman Negara Chobe.

Delta Okavango dimasukkan ke dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO pada 2014. Tapak itu menonjol kerana banjir tahunannya berlaku pada musim kering setempat, lalu menyokong mosaik tanah lembap dan populasi hidupan liar yang besar. Botswana juga mempunyai rangkaian kawasan perlindungan yang merangkumi Taman Negara Chobe, Rizab Hidupan Liar Moremi, Rizab Hidupan Liar Kalahari Tengah serta taman di sekitar Dataran Makgadikgadi.

Dasar pemuliharaan menyokong industri pelancongan alam semula jadi, tetapi turut menimbulkan persoalan tentang akses komuniti kepada tanah dan sumber. Cabaran utama termasuk konflik manusia dengan hidupan liar, kemarau, kebakaran, pemburuan haram, pembangunan prasarana serta kemungkinan kesan pengambilan air dan kegiatan ekstraktif terhadap lembangan Okavango. UNESCO menghendaki pembangunan yang berpotensi menjejaskan delta dinilai pada skala lembangan dan secara rentas sempadan.

Politik dan pemerintahan

Bangunan Parlimen Botswana di Gaborone.

Institusi perlembagaan

Botswana ialah sebuah republik kesatuan yang berasaskan Perlembagaan 1966. Presiden ialah ketua negara dan ketua kerajaan serta dipilih melalui hubungan dengan pilihan raya Perhimpunan Kebangsaan. Calon presiden bagi parti atau gabungan yang memperoleh lebih separuh daripada kerusi yang dipilih secara langsung diisytiharkan terpilih. Presiden melantik naib presiden daripada kalangan ahli Perhimpunan Kebangsaan yang dipilih, tertakluk pada pengesahan dewan.

Parlimen Botswana bersifat satu dewan dari segi kuasa perundangan. Hanya Perhimpunan Kebangsaan boleh meluluskan undang-undang, walaupun Parlimen turut merangkumi Ntlo ya Dikgosi, sebuah badan penasihat yang membincangkan perkara perlembagaan, adat, kebudayaan dan tanah. Selepas pilihan raya 2024, Perhimpunan Kebangsaan mempunyai 69 anggota: 61 dipilih secara langsung, enam dipilih khas oleh dewan, manakala presiden dan speaker menjadi anggota atas jawatan.

Kehakiman diketuai oleh Ketua Hakim dan merangkumi Mahkamah Tinggi serta Mahkamah Rayuan. Pada Julai 2026, presiden ialah Duma Boko, naib presiden ialah Ndaba Gaolathe, Speaker Perhimpunan Kebangsaan ialah Dithapelo Keorapetse dan Ketua Hakim ialah Gaolapelwe Ketlogetswe.

Pilihan raya dan parti politik

Pilihan raya umum menggunakan kaedah undi terbanyak pemenang tunggal di kawasan pilihan raya beranggota tunggal. Dalam pilihan raya 2024, kadar keluar mengundi ialah 81.4 peratus. UDC memperoleh majoriti kerusi yang dipilih secara langsung, diikuti Parti Kongres Botswana (BCP), Barisan Patriotik Botswana (BPF) dan BDP.

Keputusan kerusi yang dipilih secara langsung dalam pilihan raya umum 2024

Parti atau gabungan	Pemimpin ketika pilihan raya	Kerusi	Bahagian daripada 61 kerusi
Umbrella for Democratic Change	Duma Boko	36	59.0%
Parti Kongres Botswana	Dumelang Saleshando	15	24.6%
Barisan Patriotik Botswana	Ian Khama	5	8.2%
Parti Demokratik Botswana	Mokgweetsi Masisi	4	6.6%
Bebas	Tidak berkenaan	1	1.6%
Jumlah		61	100%

Peralihan kuasa 2024 berlaku secara aman dan merupakan ujian penting terhadap daya tahan institusi pilihan raya negara. Walau bagaimanapun, perbahasan politik masih merangkumi kuasa presiden, pembiayaan parti, kebebasan institusi awam, ketidakseimbangan perwakilan jantina dan hubungan antara kerajaan pusat dengan kepimpinan tradisional.

Hubungan luar dan pertahanan

Botswana mengutamakan kerjasama serantau melalui SADC, yang sekretariatnya terletak di Gaborone. Negara ini juga mengambil bahagian dalam Komanwel, Kesatuan Afrika dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Hubungan ekonomi dan pengangkutannya sangat rapat dengan Afrika Selatan, sementara pengurusan air, hidupan liar dan sempadan memerlukan kerjasama dengan Namibia, Zambia dan Zimbabwe.

Angkatan Pertahanan Botswana bertanggungjawab terhadap pertahanan wilayah dan turut memberikan sokongan kepada pihak berkuasa awam, keselamatan sempadan, bantuan bencana serta operasi berkaitan pemuliharaan.

Pembahagian pentadbiran

Peta daerah Botswana; unit bandar tidak ditunjukkan.

Pentadbiran tempatan Botswana tidak sepenuhnya sepadan dengan kawasan yang digunakan bagi tujuan banci. Kementerian Kerajaan Tempatan dan Hal Ehwal Tradisional menyelia 31 pihak berkuasa tempatan dan 35 pejabat pentadbiran suku pada 2026. Statistik Botswana pula mengumpulkan data wilayah melalui daerah pentadbiran luas, daerah banci dan tujuh bandar atau pekan yang dihitung secara berasingan.

Angka keluasan dan penduduk dalam jadual berikut dihitung daripada komponen daerah banci yang diterbitkan oleh Statistics Botswana bagi banci 2022.

Daerah pentadbiran luas menurut pengelompokan banci 2022

Daerah	Daerah banci yang dirangkumkan	Keluasan (km²)	Penduduk (2022)	Kepadatan penduduk (orang/km²)
Tengah	Serowe–Palapye; Mahalapye Tengah; Bobonong Tengah; Boteti Tengah; Tutume Tengah	146,568	651,728	4.4
Chobe	Chobe	21,046	28,742	1.4
Ghanzi	Ghanzi; Rizab Hidupan Liar Kalahari Tengah	114,873	56,565	0.5
Kgalagadi	Kgalagadi Utara; Kgalagadi Selatan	104,910	58,858	0.6
Kgatleng	Kgatleng	7,620	121,873	16.0
Kweneng	Kweneng Timur; Kweneng Barat	36,965	387,983	10.5
Timur Laut	Timur Laut	5,126	69,353	13.5
Barat Laut	Ngamiland Timur; Ngamiland Barat; Delta	111,333	198,436	1.8
Tenggara	Tenggara	1,518	111,447	73.4
Selatan	Selatan; Barolong; Ngwaketse Barat	27,323	221,923	8.1
Jumlah daerah pentadbiran luas		577,282	1,906,908	3.3

Tujuh unit bandar yang dihitung secara berasingan pada 2022 ialah Gaborone, Francistown, Lobatse, Selebi-Phikwe, Orapa, Jwaneng dan Sowa. Unit-unit ini mempunyai jumlah penduduk 452,701 orang, menjadikan jumlah kebangsaan 2,359,609. Pembaharuan pihak berkuasa tempatan telah mewujudkan majlis tambahan di bawah daerah lama; oleh itu, senarai majlis semasa tidak boleh dianggap sama dengan pembahagian statistik atau sejarah.

Ekonomi

Lombong dedah Jwaneng, salah sebuah operasi intan utama Botswana.

Botswana dikelaskan oleh Bank Dunia sebagai ekonomi berpendapatan menengah atas. Pertumbuhan jangka panjangnya dipacu oleh perlombongan intan, pengurusan hasil mineral dan peluasan sektor awam. Model tersebut meningkatkan pendapatan, prasarana dan capaian perkhidmatan, tetapi menghasilkan ekonomi yang bergantung pada satu komoditi serta kerajaan sebagai majikan dan pembeli utama.

Menurut unjuran World Economic Outlook April 2026 oleh IMF, keluaran dalam negara kasar nominal Botswana pada 2026 dianggarkan sekitar AS$21.94 bilion, bersamaan kira-kira AS$8,490 seorang; KDNK berasaskan pariti kuasa beli dianggarkan sekitar AS$56.95 bilion atau AS$22,040 seorang. Angka tersebut ialah anggaran dan boleh berubah apabila data akaun negara atau andaian harga intan disemak.

Ekonomi menguncup pada 2024 dan 2025 akibat permintaan intan yang lemah, penyusutan hasil eksport dan tekanan fiskal. Pemulihan seterusnya bergantung pada keadaan pasaran intan, pelaburan, perbelanjaan awam dan kemajuan dalam mempelbagaikan ekonomi.

Perlombongan dan kewangan awam

Intan merupakan eksport utama dan sumber penting hasil kerajaan. Debswana, usaha sama milik sama rata Kerajaan Botswana dan De Beers, mengendalikan lombong Jwaneng, Orapa, Letlhakane dan Damtshaa. Jualan intan, cukai, dividen dan hasil kastam serantau membiayai sebahagian besar perbelanjaan awam. Tembaga, nikel, arang batu, garam dan soda abu turut dilombong, tetapi tidak menyamai peranan intan.

Pengurusan hasil mineral membolehkan Botswana mengumpulkan rizab dan membiayai pelaburan awam pada beberapa dekad selepas kemerdekaan. Walau bagaimanapun, kemerosotan pasaran intan sejak 2023 memperlihatkan risiko fiskal dan luaran model tersebut. Bank Dunia menilai bahawa pertumbuhan yang lebih inklusif memerlukan produktiviti, eksport bukan mineral, pelaburan swasta dan penciptaan pekerjaan yang lebih kukuh.

Pertanian, perkhidmatan dan pelancongan

Pertanian menyumbang bahagian yang kecil kepada KDNK tetapi penting bagi mata pencarian luar bandar. Penternakan lembu mempunyai nilai ekonomi dan sosial yang besar, sementara pertanian tanaman dibatasi oleh hujan yang tidak menentu, tanah berpasir dan kekurangan air.

Sektor perkhidmatan merangkumi perdagangan, kewangan, pentadbiran awam, komunikasi dan pelancongan. Pelancongan berasaskan alam semula jadi tertumpu pada Delta Okavango, Chobe, Moremi, Makgadikgadi dan Kalahari. Pengurusan sektor ini perlu mengimbangi pemuliharaan, akses komuniti, pemilikan perusahaan tempatan dan kapasiti prasarana.

Pembangunan manusia dan ketidaksamaan

Indeks Pembangunan Manusia Botswana ialah 0.731 bagi 2023, meletakkannya pada tangga ke-111 dan dalam kelompok pembangunan manusia tinggi. Namun, agihan pendapatan kekal tidak seimbang; anggaran Gini Bank Dunia yang terkini ialah 54.9 bagi 2015.

Statistics Botswana merekodkan kadar kemiskinan kebangsaan 16.3 peratus pada 2015/16 dan kadar pengangguran 27.6 peratus pada suku pertama 2024. Tahun rujukan yang berbeza bermakna angka tersebut tidak harus dibaca sebagai ukuran bagi tempoh yang sama.

Cabaran pembangunan utama termasuk pengangguran belia, jurang antara bandar dengan luar bandar, kemahiran yang tidak sepadan dengan pasaran kerja, pergantungan fiskal pada intan, kos perkhidmatan di kawasan berpenduduk jarang serta tekanan iklim terhadap air dan pertanian.

Penduduk

Pemandangan pusat bandar Gaborone, ibu negara dan bandar terbesar Botswana.

Saiz, taburan dan pembandaran

Banci 2022 merekodkan 2,359,609 penduduk, meningkat daripada 2,024,904 pada 2011. Penduduk tertumpu di koridor timur yang merangkumi Gaborone, Francistown, Palapye, Serowe, Mahalapye, Molepolole dan kawasan sekitarnya. Bahagian barat, Kalahari Tengah dan beberapa kawasan delta mempunyai kepadatan penduduk yang amat rendah.

Pada 2022, 66.5 peratus penduduk tinggal di kawasan yang diklasifikasikan sebagai bandar. Daripada jumlah penduduk negara, 19.2 peratus tinggal di bandar dan pekan, manakala 47.3 peratus tinggal di “kampung bandar”; selebihnya 33.5 peratus tinggal di kawasan luar bandar. Gaborone mempunyai 246,327 penduduk dalam sempadan daerah bancinya, tetapi kawasan perbandaran berfungsi melangkaui sempadan tersebut ke petempatan jiran.

Bahasa

Perlembagaan Botswana tidak menetapkan bahasa rasmi secara nyata. Melalui dasar kerajaan, bahasa Inggeris digunakan sebagai bahasa rasmi dan dalam pentadbiran, undang-undang, pendidikan lanjutan serta perniagaan, manakala Setswana diiktiraf sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa perhubungan utama.

Banci 2022 mendapati 77.5 peratus penduduk berumur dua tahun ke atas paling kerap bertutur dalam Setswana di rumah, manakala 3.7 peratus menggunakan bahasa Inggeris. Bahasa lain mencerminkan kepelbagaian sejarah dan wilayah, termasuk Kalanga, Shekgalagari, Shona, Ndebele, Thimbukushu, Yeyi, Subiya, Herero, Afrikaans serta beberapa bahasa San.

Penggunaan bahasa-bahasa tersebut tidak seragam. Kalanga lebih menonjol di timur laut, sementara bahasa San dan bahasa Kavango lebih tertumpu di Ghanzi dan barat laut. Dasar pendidikan dan penyiaran berkaitan bahasa ibunda terus diperdebatkan kerana Setswana dan bahasa Inggeris mendominasi ruang rasmi.

Agama

Soalan agama dalam banci adalah berdasarkan pengakuan responden. Pada 2022, 83.3 peratus penduduk melaporkan agama Kristian, 6.9 peratus tiada agama dan 4.3 peratus menganut Badimo atau kepercayaan tradisional berkaitan leluhur. Islam merangkumi 0.5 peratus, Hinduisme 0.2 peratus dan Rastafari 0.2 peratus. Kategori lain dan jawapan yang tidak dinyatakan membentuk bakinya.

Masyarakat

Pendidikan

Kampus utama Universiti Botswana di Gaborone.

Pendidikan awam berkembang dengan ketara selepas kemerdekaan, disokong oleh hasil negara dan pembinaan sekolah di seluruh wilayah. Sistem ini merangkumi pendidikan rendah, menengah, teknikal dan tinggi. Cabarannya termasuk hasil pembelajaran, keciciran, jurang lokasi, bahasa pengantar, kapasiti pendidikan awal kanak-kanak serta kesesuaian kemahiran dengan pekerjaan.

Universiti Botswana ditubuhkan melalui akta Parlimen pada 1 Julai 1982 sebagai universiti awam kebangsaan pertama. Penubuhannya didahului kempen kutipan dana Motho le motho kgomo, yang menggalakkan orang ramai menyumbang wang, lembu dan bijirin. Institusi pendidikan tinggi lain merangkumi universiti awam dan swasta, kolej pendidikan, institut teknikal dan pusat latihan vokasional.

Kesihatan

Botswana mempunyai rangkaian hospital, klinik dan pos kesihatan awam, tetapi jarak yang jauh dan taburan penduduk yang jarang meningkatkan kos penyampaian perkhidmatan. Penyakit tidak berjangkit semakin penting di samping penyakit berjangkit, kesihatan ibu dan anak serta keperluan tenaga kesihatan.

HIV/AIDS memberi kesan besar kepada masyarakat sejak akhir abad ke-20. Kerajaan memperluas ujian, rawatan antiretroviral dan pencegahan penularan daripada ibu kepada anak. Pada Disember 2021, Botswana menjadi negara pertama dengan beban HIV tinggi yang diperakui oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia sebagai mencapai tahap penting menuju penghapusan penularan menegak HIV. Pencapaian tersebut tidak bermaksud HIV telah dihapuskan; pencegahan jangkitan baharu, kesinambungan rawatan dan pembiayaan program masih menjadi keutamaan.

Budaya

Sebuah kgotla di Muzium Negara Botswana.

Kebudayaan Botswana terbentuk daripada tradisi masyarakat Tswana serta warisan San, Kalanga, Kgalagadi, Herero, Yeyi, Hambukushu dan komuniti lain. Kepelbagaian ini tercermin pada bahasa, amalan sosial, muzik, tarian, seni lisan dan kraf wilayah.

Kgotla kekal sebagai ruang perundingan komuniti, penyampaian keputusan dan perbincangan awam. Institusi bogosi atau kepimpinan tradisional pula diiktiraf dalam susunan negara melalui Ntlo ya Dikgosi. Peranannya terutama bersifat nasihat dalam perkara adat, tanah dan kebudayaan, dan tidak menggantikan kuasa perundangan Perhimpunan Kebangsaan.

Warisan kebangsaan yang paling menonjol di peringkat antarabangsa ialah seni batu Tsodilo dan landskap semula jadi Delta Okavango, dua Tapak Warisan Dunia UNESCO negara. Cogan kata negara, Pula!, secara harfiah bermaksud “hujan” dan mencerminkan nilai air di sebuah negara yang kering. Perkataan yang sama digunakan sebagai nama mata wang.

Pengangkutan dan prasarana

Kereta api Botswana Rail Express pada 2017.

Jarak yang jauh, kepadatan penduduk rendah dan kedudukan tanpa pantai menjadikan hubungan darat penting bagi perdagangan dan penyampaian perkhidmatan. Rangkaian jalan Botswana berjumlah 34,873.3 kilometer pada 2024 dan merangkumi jalan berturap, kerikil, pasir serta laluan tanah. Jalan utama menghubungkan bandar dan pekan dengan sempadan Afrika Selatan, Zimbabwe, Namibia dan Zambia, sementara rangkaian sekunder menyediakan perkhidmatan kepada kawasan luar bandar dan destinasi pelancongan.

Landasan kereta api utara–selatan digunakan terutamanya bagi pengangkutan barang dan bersambung dengan rangkaian serantau. Pada 2024, jumlah barang yang diangkut melalui rel ialah 1,051,965 tan bersih, menurun sedikit berbanding 2023.

Lapangan terbang utama terletak di Gaborone, Francistown, Maun dan Kasane. Lapangan Terbang Antarabangsa Sir Seretse Khama menyediakan perkhidmatan kepada ibu negara, manakala lapangan terbang Maun dan Kasane penting bagi akses ke Delta Okavango dan Chobe. Hubungan udara antarabangsa banyak bergantung pada hab serantau, khususnya di Afrika Selatan.

Bekalan air merupakan cabaran prasarana utama. Sistem empangan, telaga gerudi, saluran paip dan air bawah tanah perlu menyediakan perkhidmatan kepada petempatan yang berjauhan dalam iklim yang berubah-ubah. Kemarau dan peningkatan suhu menambahkan tekanan terhadap sumber tersebut.

Lihat juga

• Garis besar Botswana
• Hubungan luar Botswana
• Senarai bandar di Botswana
• Tapak Warisan Dunia di Botswana

Pautan luar

• Portal rasmi Kerajaan Botswana
• Statistics Botswana
• Pertubuhan Pelancongan Botswana