Libya

Negara Libya دولة ليبيا Dawlat Lībiyā
Bendera
Cogan kata: Kebebasan, keadilan, demokrasi
Lagu kebangsaan: ليبيا، ليبيا، ليبيا Libya, Libya, Libya
Lokasi Libya di Afrika Utara
Ibu negara dan bandar terbesar}	Tripoli 32°53′U 13°11′T
Bahasa rasmi	Bahasa Arab
Bahasa tempatan	Bahasa Arab Libya
Bahasa asing	Bahasa Itali dan bahasa Inggeris
Kumpulan etnik (1999)	92% orang Arab 5% orang Amazigh 3% lain-lain
Agama	96.6% Islam (rasmi) 2.7% Kristian <1% Buddha <1% Hindu <1% Folk religion <1% lain-lain <1% Unafiliated
Demonim	Libya
Pemerintah	Negara kesatuan di bawah pentadbiran peralihan yang berpecah
• Pengerusi Majlis Presiden	Mohamed al-Menfi
• Perdana Menteri (Tripoli)	Abdul Hamid Dbeibeh
• Perdana Menteri kerajaan selari (Benghazi)	Osama Hammad
Penubuhan
• Tripolitania Uthmaniyyah	1551
• Serangan Itali ke Libya	1911
• Gerakan penentangan Libya	1911–1951
• Republik Tripolitania	16 November 1918
• Kerajaan monarki Libya	24 Disember 1951
• Revolusi Libya 1969, ditubuhkan Republik Arab Libya	1 September 1969
• Jamahiriya Arab Libya Sosialis Rakyat	2 Mac 1977
• Perang saudara Libya	17 Februari 2011
• Campur tangan tentera 2011 di Libya	19 Mac 2011
• Perang saudara Libya kedua	23 Oktober 2020
Keluasan
• Jumlah	1,759,540 km2 (679,360 bt2)
[]
• Perkiraan 2025	7458555
• Kepadatan	4.2/km2 (10.9/sq mi)
HDI (2023)	▼ 0.721 tinggi (115)
Mata wang	Dinar Libya (LYD)
Zon waktu	UTC+2 (Waktu Eropah Timur)
Kod panggilan	+218
Kod ISO 3166	LY
DPT internet	.ly
↑  Nota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai nama rasmi: "Berikutan penerimaan oleh Perhimpunan Agung resolusi 66/1, Misi Tetap Libya ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu secara rasmi memberitahu Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu tentang pengisytiharan oleh Majlis Peralihan Kebangsaan pada 3 Ogos menukar nama rasmi Jamahiriya Arab Libya Kepada 'Libya' dan menukar bendera kebangsaan Libya." ↑  Bahasa rasmi hanya dikenali sebagai 'Bahasa Arab' (Deklarasi perlembagaan, artikel 1).

Libya (Jawi: ليبيا; Arab: ليبيا, Lībiyā), secara rasmi Negara Libya (Arab: دولة ليبيا, Dawlat Lībiyā), ialah sebuah negara di Afrika Utara yang menghadap Laut Mediterranean. Negara ini bersempadan dengan Mesir di timur, Sudan di tenggara, Chad dan Niger di selatan, serta Algeria dan Tunisia di barat. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Tripoli. Dengan keluasan 1,759,540 km² dan anggaran penduduk 7,458,555 orang pada 2025, Libya mempunyai kepadatan penduduk yang rendah, iaitu kira-kira 4.2 orang bagi setiap kilometer persegi. Sebahagian besar penduduknya tertumpu di jalur pantai utara.

Wilayah Libya lazimnya dibahagikan secara sejarah kepada Tripolitania di barat laut, Cyrenaica di timur dan Fezzan di selatan. Lebih 90 peratus wilayahnya terdiri daripada gurun atau kawasan separa gurun, manakala tanah yang paling sesuai untuk petempatan dan pertanian terletak terutamanya berhampiran pantai. Kedudukannya di antara Maghreb, lembah Nil, Sahara dan Mediterranean menjadikan kawasan ini tempat pertemuan masyarakat Amazigh, Afrika Sahara, Arab, Yunani, Rom, Uthmaniyah dan Eropah sepanjang sejarah.

Libya merdeka sebagai Kerajaan Bersatu Libya pada 24 Disember 1951 di bawah Raja Idris I. Rampasan kuasa pada 1969 menamatkan pemerintahan beraja dan memulakan era Muammar Gaddafi, yang berakhir selepas pemberontakan dan perang saudara 2011. Sejak itu, proses peralihan politik berulang kali terganggu oleh persaingan institusi, kumpulan bersenjata dan campur tangan luar. Sehingga Ogos 2026, Kerajaan Perpaduan Nasional pimpinan Abdul Hamid Dbeibeh berpusat di Tripoli, manakala kerajaan selari pimpinan Osama Hammad berpusat di timur; Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya terus mengusahakan pilihan raya nasional dan penyatuan institusi.

Ekonomi Libya didominasi oleh petroleum dan gas asli. Negara ini memiliki rizab petroleum terbukti terbesar di Afrika pada awal 2024, tetapi pengeluaran, hasil kerajaan dan pertumbuhan ekonomi sangat terdedah kepada penutupan kemudahan, pertikaian politik dan keadaan keselamatan. Libya mencatatkan Indeks Pembangunan Manusia 0.721 bagi 2023, yang meletakkannya pada kedudukan ke-115 dan dalam kategori pembangunan manusia tinggi. Warisan budayanya merangkumi lima tapak Warisan Dunia UNESCO, daripada kota Yunani dan Rom hingga seni batu prasejarah dan seni bina oasis Sahara.

Etimologi

Nama Libya sampai ke bahasa moden melalui istilah Yunani kuno Libýē. Istilah itu lazimnya dikaitkan dengan nama Mesir purba Libu atau Ribu, yang digunakan bagi kelompok masyarakat di sebelah barat lembah Nil. Dalam penggunaan Yunani, Libya pada mulanya merujuk kepada kawasan di barat Mesir dan kemudiannya boleh merangkumi sebahagian besar Afrika Utara atau benua Afrika. Oleh itu, keluasan geografi yang dimaksudkan oleh nama tersebut berubah mengikut zaman. Itali menggunakan nama Libia bagi jajahannya yang disatukan pada 1934, dan nama itu diteruskan oleh negara merdeka selepas 1951.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Libya

Zaman purba dan pertengahan

Runtuhan pasar Rom di Leptis Magna, salah sebuah kota purba utama di pesisir Libya.

Masyarakat Amazigh merupakan penduduk asli utama kawasan yang kini membentuk Libya. Sejak milenium pertama SM, pedagang Phoenicia mendirikan petempatan di pantai Tripolitania, termasuk Oea, Sabratha dan Leptis Magna, manakala peneroka Yunani mengasaskan kota-kota di Cyrenaica seperti Cyrene. Di pedalaman Fezzan, tamadun Garamantes membangunkan petempatan oasis dan rangkaian perdagangan merentasi Sahara. Kawasan pesisir kemudiannya dikuasai oleh Carthage, kerajaan-kerajaan Helenistik, Empayar Rom dan Empayar Byzantine.

Penaklukan Arab-Islam pada abad ketujuh membawa bahasa Arab dan Islam, yang berkembang secara beransur-ansur bersama tradisi tempatan Amazigh. Wilayah ini silih berganti berada di bawah pemerintahan dinasti yang berpusat di Damsyik, Baghdad, Kaherah, Kairouan dan Maghreb. Perpindahan puak Arab Bani Hilal dan Bani Sulaym mulai abad ke-11 mempercepat proses pengaraban di banyak kawasan, walaupun bahasa dan identiti Amazigh terus bertahan, khususnya di pergunungan barat dan beberapa petempatan oasis.

Pemerintahan Uthmaniyah dan penjajahan Itali

Omar Mukhtar, pemimpin penentangan Libya terhadap penjajahan Itali.

Empayar Uthmaniyah menawan Tripoli pada 1551. Dari 1711 hingga 1835, wilayah Tripolitania diperintah oleh Dinasti Karamanli, yang mengakui kedaulatan Uthmaniyah tetapi menikmati autonomi yang luas. Istanbul memulihkan pemerintahan langsung pada 1835, sementara gerakan Sanusiyyah muncul sebagai kuasa agama dan sosial yang penting di Cyrenaica dan pedalaman Sahara.

Itali menyerang wilayah Uthmaniyah di Afrika Utara pada 1911 dan memperoleh pengiktirafan ke atas Tripolitania dan Cyrenaica melalui Perang Itali-Turki. Penaklukan sebenar mengambil masa lebih lama kerana tentangan tempatan, terutama gerakan Sanusiyyah di bawah tokoh seperti Omar Mukhtar. Selepas penentangan utama dipatahkan pada awal 1930-an, Itali menyatukan Tripolitania, Cyrenaica dan Fezzan sebagai jajahan bernama Libya pada 1934. Kekalahan Kuasa Paksi dalam Perang Dunia Kedua menamatkan pemerintahan Itali; Tripolitania dan Cyrenaica ditadbir oleh British, manakala Fezzan berada di bawah pentadbiran Perancis.

Kemerdekaan dan pemerintahan Gaddafi

Raja Idris I pada 1965.

Pada 21 November 1949, Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menerima pakai Resolusi 289 A (IV), yang menetapkan bahawa Libya hendaklah menjadi sebuah negara merdeka dan berdaulat sebelum 1 Januari 1952. Kerajaan Bersatu Libya diisytiharkan pada 24 Disember 1951 sebagai sebuah kerajaan beraja persekutuan di bawah Raja Idris I. Sistem persekutuan digantikan dengan negara kesatuan pada 1963. Penemuan petroleum pada 1959 dan permulaan eksport komersial pada dekad berikutnya mengubah asas ekonomi negara, meningkatkan hasil kerajaan dan mempercepat pembandaran.

Muammar Gaddafi pada 1972.

Pada 1 September 1969, sekumpulan pegawai tentera yang diketuai Gaddafi menggulingkan Raja Idris. Kerajaan beraja dimansuhkan dan Republik Arab Libya ditubuhkan. Pada 1977, negara itu dinamakan Jamahiriya Arab Libya dan secara rasmi digambarkan sebagai sistem “kuasa rakyat”, walaupun kuasa sebenar tertumpu pada Gaddafi, jawatankuasa revolusioner dan rangkaian keselamatan. Pemerintahannya melaksanakan nasionalisasi, program kebajikan dan projek infrastruktur berskala besar, tetapi turut menyekat pembangkang politik serta terlibat dalam pertikaian serantau dan antarabangsa.

Revolusi 2011 dan peralihan berpanjangan

Penunjuk perasaan antikerajaan di Benghazi pada Julai 2011.

Tunjuk perasaan antikerajaan bermula di Benghazi pada Februari 2011 dan berkembang menjadi pemberontakan bersenjata. Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menerima pakai Resolusi 1970 pada 26 Februari, yang mengenakan sekatan senjata dan merujuk keadaan Libya kepada Mahkamah Jenayah Antarabangsa, diikuti Resolusi 1973 pada 17 Mac yang membenarkan langkah-langkah untuk melindungi orang awam dan mewujudkan zon larangan terbang. Campur tangan ketenteraan antarabangsa yang dipimpin NATO membantu pihak pemberontak menumbangkan pemerintahan Gaddafi pada tahun itu.

Pembentukan institusi peralihan dan pilihan raya 2012 tidak menghasilkan monopoli negara ke atas penggunaan kekerasan. Pertikaian mengenai pilihan raya dan peralihan kuasa pada 2014 membelah institusi politik antara timur dan barat serta mencetuskan perang saudara kedua. Perjanjian politik yang disokong PBB pada 2015 menubuhkan Kerajaan Kesepakatan Nasional, tetapi tidak menyatukan sepenuhnya badan perundangan, pasukan keselamatan dan pentadbiran kewangan.

Pada 23 Oktober 2020, wakil ketenteraan kedua-dua pihak dalam Suruhanjaya Ketenteraan Bersama Libya 5+5 menandatangani perjanjian gencatan senjata kekal seluruh negara. Forum Dialog Politik Libya kemudiannya memilih sebuah pihak berkuasa eksekutif sementara pada Februari 2021, lalu membuka jalan kepada pembentukan Kerajaan Perpaduan Nasional. Pilihan raya presiden dan perundangan yang dirancang pada Disember 2021 tidak diadakan kerana pertikaian mengenai asas perundangan, kelayakan calon dan aturan peralihan. Pembentukan kerajaan selari di timur pada 2022 mengekalkan perpecahan politik yang berterusan hingga 2026.

Geografi

Rencana utama: Geografi Libya

Bentuk muka bumi dan iklim

Landskap Tadrart Acacus di barat daya Libya.

Libya meliputi 1,759,540 km² di bahagian tengah pesisir utara Afrika. Tripolitania merangkumi dataran pantai barat laut dan Jabal Nafusa; Cyrenaica merangkumi dataran tinggi Jabal al-Akhdar dan kawasan timur; manakala Fezzan terdiri daripada lembangan, dataran batu, bukit pasir dan oasis di selatan. Sebahagian besar kawasan pedalaman termasuk dalam Gurun Libya, bahagian timur Sahara. Libya tidak mempunyai sungai besar yang mengalir sepanjang tahun.

Peta topografi Libya.

Jalur pantai mempunyai iklim Mediterranean dengan musim sejuk yang sederhana dan lebih lembap serta musim panas yang panas dan kering. Hujan lebih banyak turun di Jabal al-Akhdar dan beberapa kawasan tinggi di barat laut. Pedalaman pula beriklim gurun yang sangat kering, dengan julat suhu harian yang besar dan hujan yang jarang serta tidak menentu. Keadaan ini mengehadkan pertanian dan menyebabkan petempatan tertumpu di pantai, kawasan tanah tinggi tertentu dan oasis.

Sumber air dan alam sekitar

Kerja penggalian parit bagi saluran paip Sungai Buatan Manusia Raya pada 1988.

Ketiadaan aliran air permukaan yang tetap menjadikan air bawah tanah penting kepada bekalan domestik dan pertanian. Sungai Buatan Manusia Raya memindahkan air fosil daripada akuifer Sahara, termasuk Sistem Akuifer Batu Pasir Nubia, ke kawasan pantai dan bandar utama. Oleh sebab sebahagian besar air tersebut terbentuk dalam keadaan iklim purba dan diganti semula dengan sangat perlahan, pengambilan berlebihan menimbulkan persoalan tentang kemampanan jangka panjang.

Cabaran alam sekitar utama termasuk kekurangan air, penggurunan, kemasinan tanah, pencemaran yang berkaitan dengan industri petroleum dan risiko cuaca ekstrem. Pada September 2023, Ribut Daniel membawa hujan lebat ke timur Libya dan keruntuhan dua empangan di hulu Derna menyebabkan banjir besar. Penilaian Pertubuhan Kesihatan Sedunia pada 2025 mencatatkan lebih 4,251 kematian dan kesan meluas terhadap penduduk serta kemudahan awam.

Politik dan pentadbiran

Rencana utama: Politik Libya

Institusi peralihan dan perpecahan politik

Libya belum mempunyai susunan perlembagaan tetap yang diterima oleh semua pihak sejak 2011. Perisytiharan Perlembagaan sementara, perjanjian politik, keputusan badan perundangan dan proses yang disokong PBB menjadi asas kepada institusi yang bertindih. Majlis Presiden dipengerusikan oleh Mohamed al-Menfi, manakala kuasa eksekutif dan keselamatan dalam amalan terbahagi antara pentadbiran, badan perundangan dan kumpulan bersenjata yang berbeza.

Dua pentadbiran utama bersaing setakat Ogos 2026. Kawasan pengaruhnya tidak merupakan sempadan pentadbiran rasmi dan boleh berubah mengikut perikatan politik serta keselamatan.

Pentadbiran utama yang bersaing, setakat Ogos 2026

Pentadbiran	Pusat	Ketua	Asas politik	Kedudukan dan kawasan pengaruh
Kerajaan Perpaduan Nasional	Tripoli	Abdul Hamid Dbeibeh	Dipilih melalui proses Forum Dialog Politik Libya yang disokong PBB pada 2021	Diiktiraf di peringkat antarabangsa; berpengaruh terutamanya di barat Libya
Kerajaan Kestabilan Nasional	Benghazi	Osama Hammad	Disokong oleh Dewan Perwakilan yang berpangkalan di timur	Kerajaan selari; berpengaruh di timur dan sebahagian besar selatan

Kebuntuan mengenai undang-undang pilihan raya, struktur eksekutif dan penyatuan institusi menghalang pilihan raya nasional. Pelan hala tuju UNSMIL yang diteruskan pada 2026 menggabungkan usaha membentuk rangka kerja pilihan raya, menyatukan institusi dan memperluas dialog berstruktur. Laporan akhir dialog itu, disiapkan pada Jun 2026, mengandungi lebih 525 cadangan tentang tadbir urus, keselamatan, ekonomi, hak asasi dan perdamaian.

Walaupun perpecahan politik berterusan, institusi timur dan barat mencapai beberapa bentuk penyelarasan terhad. Pada April 2026, Dewan Perwakilan dan Majlis Tinggi Negara menyokong belanjawan negara bersatu bernilai 190 bilion dinar, yang pertama sejak 2013. Langkah itu mewujudkan rangka perbelanjaan bersama tetapi tidak menghapuskan kewujudan dua pentadbiran.

Pentadbiran tempatan

Undang-undang No. 59 Tahun 2012 membentuk rangka pentadbiran tempatan yang memperuntukkan wilayah dan perbandaran sebagai unit yang mempunyai status undang-undang serta tanggungan kewangan tersendiri dan tanggungjawab terhadap perkhidmatan tempatan. Majlis perbandaran dipilih untuk mengurus hal ehwal seperti perancangan tempatan, kemudahan awam dan pembangunan komuniti. Walau bagaimanapun, bilangan dan sempadan perbandaran telah berubah melalui keputusan pentadbiran, manakala keupayaan sebenar majlis tempatan berbeza mengikut sumber, keselamatan dan hubungan dengan pihak berkuasa pusat. Oleh itu, angka tunggal bagi jumlah bahagian pentadbiran boleh mengelirukan tanpa tarikh rujukan dan asas undang-undang yang jelas.

Ekonomi

Rencana utama: Ekonomi Libya

Petroleum dan kewangan awam

Medan minyak El Sharara di Libya.

Petroleum merupakan sumber eksport, pertukaran asing dan hasil awam yang utama. Menurut Pentadbiran Maklumat Tenaga Amerika Syarikat, Libya mempunyai kira-kira 48 bilion tong rizab petroleum mentah terbukti pada awal 2024, yang terbesar di Afrika. Kebanyakan pengeluaran tertumpu di lembangan Sirte, Murzuq dan Ghadames, kemudian disalurkan melalui saluran paip ke terminal pesisir. Konflik bersenjata, sekatan pelabuhan, pertikaian terhadap kepimpinan institusi petroleum dan kerosakan infrastruktur telah menyebabkan pengeluaran berubah dengan ketara dari tahun ke tahun.

Perbadanan Petroleum Nasional Libya mengurus sektor hulu dan eksport bersama syarikat tempatan serta asing, sementara Bank Pusat Libya memainkan peranan penting dalam pengurusan hasil petroleum dan pertukaran asing. Kebergantungan pada satu komoditi menyebabkan kewangan awam amat sensitif terhadap harga dunia dan jumlah pengeluaran. Belanjawan bersatu 2026 merupakan langkah penyelarasan kewangan yang penting, tetapi pertikaian tentang perbelanjaan, ketelusan dan pengagihan hasil antara wilayah masih menjadi isu politik.

Bank Dunia merekodkan KDNK nominal Libya sebanyak AS$48.1 bilion dan KDNK per kapita AS$6,448.8 pada 2025. Kadar pertumbuhan KDNK bagi tahun yang sama ialah 13.4 peratus, namun perubahan tahunan yang besar sebahagian besarnya mencerminkan turun naik pengeluaran petroleum dan asas perbandingan selepas gangguan terdahulu.

Petunjuk ekonomi dan pembangunan terpilih

Petunjuk	Nilai	Tahun rujukan	Catatan
Penduduk	7,458,555	2025	Anggaran Bank Dunia
KDNK nominal	AS$48.1 bilion	2025	Nilai semasa Bank Dunia
KDNK nominal per kapita	AS$6,448.8	2025	Nilai semasa Bank Dunia
Indeks Pembangunan Manusia	0.721	2023	Kedudukan ke-115; kategori pembangunan manusia tinggi

Sektor bukan petroleum

Pertanian tertumpu di kawasan yang menerima lebih banyak hujan, kawasan berpengairan dan oasis. Hasilnya termasuk bijirin, zaitun, kurma, sayur-sayuran dan ternakan, tetapi kekurangan air, kemasinan tanah serta keluasan tanah subur yang kecil mengehadkan pengeluaran. Pertubuhan Makanan dan Pertanian menyifatkan Libya sebagai negara yang mengalami kekurangan air mutlak, sementara pengeluaran bijirin domestik yang terhad menyebabkan negara ini sangat bergantung pada import untuk memenuhi penggunaan makanan.

Pembuatan merangkumi penapisan petroleum, petrokimia, simen, pemprosesan makanan dan bahan binaan. Perdagangan, pembinaan, telekomunikasi dan perkhidmatan awam pula penting kepada kegiatan bandar. Usaha mempelbagaikan ekonomi menghadapi halangan berupa ketidakpastian peraturan, perpecahan institusi, penguasaan perusahaan milik negara dan ruang yang terhad bagi pertumbuhan sektor swasta. Laporan Pemantauan Ekonomi Libya Bank Dunia pada 2025 mengenal pasti pembaharuan perusahaan milik negara, persaingan dan pelaburan swasta sebagai unsur penting untuk mengurangkan kebergantungan pada hidrokarbon. Kedudukan Libya di Mediterranean dan antara Maghreb dengan Sahara memberi potensi kepada logistik dan perdagangan serantau, tetapi pemulihan sektor bukan petroleum bergantung pada kestabilan keselamatan dan pentadbiran.

Pengangkutan dan infrastruktur

Terminal utama Lapangan Terbang Antarabangsa Tripoli pada 2009.

Jalan raya membentuk rangkaian pengangkutan darat utama dan menghubungkan bandar-bandar pesisir dengan pusat oasis di pedalaman. Pelabuhan seperti Tripoli, Misrata, Khoms, Benghazi dan Tobruk penting bagi perdagangan, eksport petroleum dan bekalan domestik, manakala lapangan terbang menghubungkan bandar utama dengan destinasi dalam dan luar negara. Libya belum mempunyai rangkaian kereta api nasional moden yang beroperasi, walaupun projek pembinaan pernah dirancang dan dimulakan sebelum 2011.

Konflik berpanjangan telah memecahkan perancangan sektor, merosakkan kemudahan dan menjejaskan penyelenggaraan serta piawaian keselamatan. Pada April 2026, kerajaan Libya dan Bank Pembangunan Afrika melancarkan kajian strategik sektor pengangkutan yang merangkumi jalan raya, pengangkutan laut, penerbangan, kereta api dan logistik, dengan tujuan menyediakan rangka kerja pembaharuan dan pelaburan yang diselaraskan.

Bekalan elektrik, air dan telekomunikasi tertumpu di kawasan berpenduduk, tetapi gangguan kuasa, kerosakan rangkaian dan ketidakseimbangan pelaburan antara kawasan kekal sebagai masalah. Sistem Sungai Buatan Manusia Raya merupakan komponen utama bekalan air bandar, sekali gus menjadikan keselamatan saluran paip, telaga dan kemudahan pam penting kepada kehidupan harian.

Demografi dan masyarakat

Rencana utama: Demografi Libya

Penduduk dan petempatan

Pemandangan bandar Tripoli.

Bank Dunia menganggarkan penduduk Libya sebanyak 7,458,555 orang pada 2025. Oleh sebab keluasan negara yang besar dan keadaan gurun, kepadatan penduduk purata hanya sekitar 4.2 orang bagi setiap kilometer persegi. Taburan penduduk sangat tidak sekata: majoriti tinggal di pantai Mediterranean dan kawasan bandar, terutama di sekitar Tripoli, Benghazi dan Misrata, manakala Fezzan mempunyai petempatan yang lebih kecil dan berjauhan antara satu sama lain.

Libya juga merupakan negara destinasi dan persinggahan bagi migran dari Afrika Utara, Afrika sub-Sahara dan bahagian lain dunia. Penjejakan operasi Pertubuhan Antarabangsa untuk Migrasi mengenal pasti 943,748 migran di 100 perbandaran pada Mac hingga April 2026. Angka ini ialah anggaran pemantauan mobiliti, bukannya hasil banci penduduk, dan boleh berubah mengikut pergerakan rentas sempadan serta keadaan keselamatan.

Etnik dan bahasa

Anggota masyarakat Tuareg di Libya.

Penduduk Libya kebanyakannya berbahasa Arab dan banyak keluarga mempunyai latar keturunan Arab serta Amazigh yang saling bertindih. Komuniti Amazigh yang mengekalkan identiti dan bahasa tersendiri tertumpu antara lain di Jabal Nafusa dan Zuwara. Masyarakat Tuareg tinggal terutamanya di barat daya, manakala Tebu terdapat di selatan dan tenggara. Terdapat juga komuniti yang berasal daripada Afrika sub-Sahara, Turki, Mediterranean dan negara Arab lain. Ketiadaan banci etnik terkini yang boleh dipercayai menyebabkan peratusan tepat bagi setiap kelompok tidak dapat ditentukan.

Bahasa Arab ialah bahasa rasmi, sementara Arab Libya merupakan ragam utama dalam pertuturan harian. Bahasa Amazigh, Tuareg dan Tebu digunakan dalam komuniti masing-masing. Undang-undang No. 18 Tahun 2013 mengiktiraf bahasa Amazigh, Tuareg dan Tebu sebagai unsur linguistik dan budaya masyarakat Libya serta membenarkan pengajarannya sebagai mata pelajaran pilihan di kawasan yang berkaitan.

Agama

Rencana utama: Agama di Libya

Masjid dan arked di kawasan madinah Tripoli.

Islam ialah agama majoriti dan sebahagian besar Muslim menganut tradisi Sunni. Sebahagian masyarakat Amazigh, terutama di Jabal Nafusa dan Zuwara, menganut Ibadi. Perisytiharan Perlembagaan 2011 menetapkan Islam sebagai agama negara dan syariah sebagai sumber utama perundangan, di samping menyatakan jaminan kebebasan beragama bagi bukan Muslim.

Komuniti Kristian terdiri terutamanya daripada pekerja dan migran asing, termasuk penganut Katolik, Ortodoks Koptik dan beberapa denominasi lain. Libya pernah mempunyai komuniti Yahudi yang berakar sejak zaman purba, tetapi keganasan terhadap komuniti itu, penghijrahan dan dasar negara pada abad ke-20 menyebabkan hampir seluruh komuniti tersebut meninggalkan negara. Ketidakstabilan selepas 2011 turut menjejaskan keselamatan kelompok minoriti agama dan kebebasan beribadat.

Pendidikan dan kesihatan

Pendidikan awam secara rasmi disediakan tanpa bayaran, dengan pendidikan asas dan menengah diikuti rangkaian universiti serta institusi teknikal. Antara institusi terbesar ialah Universiti Tripoli, Universiti Benghazi dan Universiti Misrata. Sistem pendidikan menghadapi perbezaan mutu dan akses antara wilayah, kerosakan sekolah, gangguan pembelajaran akibat konflik serta kekurangan perancangan dan data yang seragam. UNICEF pada 2025 menekankan keperluan meningkatkan pendidikan awal kanak-kanak, mutu pengajaran, kecekapan perbelanjaan dan daya tahan kemudahan pendidikan.

Sistem kesihatan awam menyediakan rangkaian hospital dan pusat rawatan, tetapi perkhidmatan berbeza mengikut kawasan dan telah terjejas oleh kekurangan ubat, petugas, penyelenggaraan serta keselamatan. Kerosakan akibat konflik dan banjir Derna menambahkan tekanan terhadap kemudahan di kawasan tertentu. Jangka hayat ketika lahir dianggarkan 71 tahun pada 2024. Indeks Pembangunan Manusia Libya bagi 2023 ialah 0.721, lebih rendah daripada 0.741 pada 2022, lalu parameter arah aliran dalam kotak info ditandakan sebagai menurun.

Kebudayaan dan warisan

Rencana utama: Kebudayaan Libya

Pemandangan bumbung Bandar Lama Ghadames.

Kebudayaan Libya mencerminkan pertemuan tradisi Amazigh, Arab, Sahara, Mediterranean, Uthmaniyah dan Itali. Perbezaan wilayah dapat dilihat dalam dialek, seni bina, muzik, pakaian dan masakan antara Tripolitania, Cyrenaica dan Fezzan. Kesusasteraan lisan dan puisi, muzik, tenunan, masakan serta seni bina bandar lama dan oasis merupakan antara bentuk ekspresi budaya yang utama.

Warisan binaan merangkumi kota Yunani dan Rom, pusat perdagangan Sahara, masjid, madrasah, bandar lama dan seni batu prasejarah. Pada 2016, UNESCO memasukkan kelima-lima tapak Warisan Dunia Libya ke dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya kerana konflik dan ancaman kerosakan. Bandar Lama Ghadames dikeluarkan daripada senarai bahaya pada 2025 selepas penambahbaikan dalam perlindungan dan pengurusan, manakala empat tapak lain kekal disenaraikan setakat 2026.

Tapak Warisan Dunia UNESCO di Libya

Tapak	Jenis dan ciri utama	Tahun inskripsi	Status, setakat 2026
Tapak Arkeologi Cyrene	Kota Yunani purba yang kemudian berkembang di bawah pemerintahan Rom	1982	Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016
Tapak Arkeologi Leptis Magna	Kota Rom yang terkenal dengan kompleks awam dan seni bina monumentalnya	1982	Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016
Tapak Arkeologi Sabratha	Petempatan Phoenicia yang berkembang sebagai kota Rom di pesisir	1982	Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016
Tapak Seni Batu Tadrart Acacus	Ribuan lukisan dan ukiran batu yang merekodkan perubahan alam serta kehidupan manusia di Sahara	1985	Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016
Bandar Lama Ghadames	Bandar oasis dengan seni bina tanah dan susun atur yang disesuaikan dengan iklim gurun	1986	Disenaraikan dalam bahaya pada 2016; dikeluarkan pada 2025

Lihat juga

• Garis masa sejarah Libya
• Senarai bandar di Libya
• Hubungan luar Libya

Pautan luar

• Laman rasmi Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya
• Profil data Libya oleh Bank Dunia
• Profil Warisan Dunia UNESCO bagi Libya