close
Pergi ke kandungan

Tanjung Verde

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
(Dilencongkan daripada Cape Verde)
Republik Cabo Verde
República de Cabo Verde
Bendera Tanjung Verde
Bendera
Jata negara Tanjung Verde
Jata negara
Lagu kebangsaan: Cântico da Liberdade
("Nyanyian Kebebasan")[1]
Kedudukan Tanjung Verde di Lautan Atlantik di luar pesisir barat Afrika
Kedudukan Tanjung Verde di Lautan Atlantik
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Praia
15°U 24°B / 15°U 24°B / 15; -24
Bahasa rasmiBahasa Portugis[2]
Bahasa pertuturan utamaKreol Tanjung Verde
DemonimOrang Tanjung Verde
PemerintahRepublik separa presiden kesatuan[3]
• Presiden
José Maria Neves[4]
Francisco Carvalho[5]
Janira Hopffer Almada[6]
Badan perundanganPerhimpunan Kebangsaan
Kemerdekaan
• daripada Portugal
5 Julai 1975
Keluasan
• Jumlah
4,033 km2 (1,557 bt2)
Populasi
• Perkiraan 2025
527,326[7]
• Bancian penduduk tahun 2021
491,233[8]
• Kepadatan
131/km2 (339.3/sq mi)
KDNK (nominal)2025
• Jumlah
AS$3.06 bilion[7]
• Per kapita
AS$5,797[7]
HDI (2023)0.668[9]
sederhana (ke-135)
Mata wangEscudo Tanjung Verde (CVE)
Zon waktuUTC−1 (CVT)
Kod panggilan+238
Kod ISO 3166CV
DPT internet.cv

Tanjung Verde (nama rasmi Republik Cabo Verde; bahasa Portugis: República de Cabo Verde) ialah sebuah negara pulau berdaulat di Lautan Atlantik, di luar pesisir barat Afrika. Wilayahnya terdiri daripada sepuluh pulau gunung berapi dan lapan pulau kecil yang dibahagikan kepada gugusan Barlavento di utara dan Sotavento di selatan. Sembilan pulau mempunyai penduduk tetap, manakala Santa Luzia tidak berpenduduk tetap. Praia, yang terletak di pulau Santiago, ialah ibu negara dan bandar terbesar. Penduduk negara ini dianggarkan seramai 527,326 orang pada 2025.[10][7] Bahasa Portugis ialah bahasa rasmi, manakala bahasa Kreol Tanjung Verde ialah bahasa pertuturan harian yang utama.[2][11]

Pelaut yang berkhidmat untuk Portugal tiba di kepulauan tersebut antara 1460 dengan 1462, lalu memulakan penempatan kolonial di Santiago. Cidade Velha, yang pada asalnya dikenali sebagai Ribeira Grande, berkembang sebagai pusat awal pentadbiran Portugis dan sebuah persinggahan penting dalam perdagangan Atlantik orang yang diperhambakan. Hubungan antara penduduk Afrika Barat dengan peneroka Eropah membentuk masyarakat dan bahasa Kreol Tanjung Verde. Negara ini mencapai kemerdekaan pada 5 Julai 1975, diperintah sebagai negara satu parti sehingga 1990, dan mengadakan pilihan raya berbilang parti pertamanya pada 1991.[12][13]

Tanjung Verde ialah sebuah republik separa presiden kesatuan dengan presiden sebagai ketua negara, perdana menteri sebagai ketua kerajaan dan Perhimpunan Kebangsaan yang mempunyai 72 kerusi.[3][2] Dalam pilihan raya parlimen 2026, Parti Afrika untuk Kemerdekaan Tanjung Verde (PAICV) memenangi majoriti mutlak 37 kerusi, sekali gus kembali mengetuai kerajaan.[14][5]

Ekonominya dikuasai sektor perkhidmatan, terutamanya pelancongan, perdagangan dan pengangkutan, serta disokong oleh kiriman wang daripada diaspora. Pertumbuhan keluaran dalam negara kasar (KDNK) sebenar mencapai 6.3% pada 2025, tetapi ekonomi masih terdedah kepada kebergantungan pada import, tumpuan pelancongan di beberapa pulau, hutang awam yang tinggi dan hubungan antara pulau yang tidak sekata.[15] Kekurangan air, kemarau, banjir kilat, hakisan pantai dan kenaikan aras laut menjadikan negara ini sangat terdedah kepada perubahan iklim.[16] Cidade Velha disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia pada 2009, manakala amalan muzik morna dimasukkan ke dalam Senarai Wakil Warisan Budaya Tak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2019.[17][18]

Nama

[sunting | sunting sumber]

Nama rasmi negara ini dalam bahasa Portugis ialah República de Cabo Verde. Dalam bahasa Melayu, bentuk tradisional Tanjung Verde digunakan sebagai eksonim. Pada 24 Oktober 2013, kerajaan negara itu memaklumkan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bahawa bentuk pendek rasmi Cabo Verde hendaklah digunakan tanpa diterjemahkan dalam semua bahasa rasmi pertubuhan tersebut. Oleh itu, Cabo Verde digunakan dalam urusan rasmi antarabangsa, manakala Tanjung Verde kekal sebagai nama lazim dalam bahasa Melayu.[19]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Penempatan Portugis dan perdagangan Atlantik

[sunting | sunting sumber]
Pemandangan bangunan dan pesisir Cidade Velha
Cidade Velha, pusat bersejarah penempatan Portugis awal di Santiago

Tiada bukti kehadiran manusia di kepulauan tersebut sebelum pelaut yang berkhidmat untuk Mahkota Portugal tiba pada 1460. Penjelajahan diteruskan sehingga 1462, dan penempatan tetap kemudian dimulakan di pulau Santiago. Ribeira Grande, yang kini dikenali sebagai Cidade Velha, berkembang menjadi bandar kolonial Eropah pertama di kawasan tropika. Kedudukannya di laluan Atlantik menjadikannya pusat pentadbiran, perdagangan dan penyebaran agama Kristian bagi empayar Portugal di rantau tersebut.[20][17]

Ribeira Grande turut menjadi sebuah pelabuhan penting dalam perdagangan Atlantik orang yang diperhambakan dari Afrika Barat. Interaksi antara penduduk Afrika, peneroka Portugis dan pelawat dari bahagian lain dunia Atlantik menghasilkan sebuah masyarakat Kreol yang tersendiri serta perkembangan bahasa Kreol Tanjung Verde. Kemerosotan kepentingan pelabuhan tersebut tidak memadamkan warisan seni bina dan sejarahnya, yang menjadi asas penyenaraian Cidade Velha sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada 2009.[12][21]

Gerakan kemerdekaan dan negara satu parti

[sunting | sunting sumber]

Pada 1956, Amílcar Cabral dan rakan-rakannya menubuhkan Parti Afrika untuk Kemerdekaan Guinea dan Tanjung Verde (PAIGC) untuk memperjuangkan kemerdekaan Guinea Portugis dan Tanjung Verde. Selepas Revolusi Carnation di Portugal pada April 1974, sebuah perjanjian antara Portugal dengan PAIGC pada 19 Disember 1974 membuka jalan kepada kerajaan peralihan. Tanjung Verde mengisytiharkan kemerdekaan pada 5 Julai 1975.[20]

Selepas kemerdekaan, PAIGC menjadi satu-satunya parti pemerintah. Rancangan penyatuan politik dengan Guinea-Bissau berakhir selepas perubahan pemerintahan di negara itu pada 1980. Cawangan PAIGC di Tanjung Verde kemudian disusun semula sebagai Parti Afrika untuk Kemerdekaan Tanjung Verde (PAICV) pada 1981. Sistem satu parti berterusan sehingga pindaan perlembagaan pada 1990 membenarkan persaingan politik berbilang parti.[13]

Pendemokrasian

[sunting | sunting sumber]

Pilihan raya parlimen berbilang parti yang pertama diadakan pada Januari 1991. Peralihan kuasa yang menyusul menamatkan monopoli PAICV dan meletakkan asas bagi sistem pilihan raya yang kompetitif. Perlembagaan baharu yang diluluskan melalui Undang-undang Perlembagaan No. 1/IV/92 mengukuhkan hak asasi, pemisahan kuasa, pluralisme politik dan autonomi tempatan.[22][13]

Sejak 1991, kuasa kerajaan telah bertukar tangan melalui pilihan raya antara PAICV dengan Gerakan untuk Demokrasi (MpD), manakala parti-parti kecil turut mengambil bahagian dalam pilihan raya kebangsaan dan tempatan. Struktur demokrasi berbilang parti ini kekal sebagai asas politik negara.[13]

Geografi

[sunting | sunting sumber]

Pulau dan bentuk muka bumi

[sunting | sunting sumber]
Gunung berapi Pico do Fogo menjulang di atas landskap kering
Pico do Fogo, titik tertinggi Tanjung Verde

Tanjung Verde mempunyai keluasan daratan 4,033 km² dan terdiri daripada sepuluh pulau utama serta lapan pulau kecil. Gugusan Barlavento merangkumi Santo Antão, São Vicente, Santa Luzia, São Nicolau, Sal dan Boa Vista, manakala gugusan Sotavento merangkumi Maio, Santiago, Fogo dan Brava. Kesemua pulau utama kecuali Santa Luzia mempunyai penduduk tetap.[10]

Kepulauan ini terbentuk melalui kegiatan gunung berapi. Bentuk muka buminya berbeza daripada pulau yang rendah dan lebih rata, khususnya Sal, Boa Vista dan Maio, kepada pulau bergunung-ganang seperti Santo Antão dan Fogo. Pico do Fogo setinggi 2,829 meter ialah titik tertinggi negara. Letusan terbaharunya bermula pada 23 November 2014 dan berakhir pada Februari 2015, memusnahkan penempatan serta kawasan pertanian di dalam kaldera Chã das Caldeiras.[23][24]

Iklim, alam sekitar dan bahaya semula jadi

[sunting | sunting sumber]

Tanjung Verde mempunyai iklim tropika kering yang dipengaruhi angin pasat timur laut dan kedudukannya berhampiran zon Sahel. Suhu tahunan lazimnya sederhana bagi kawasan tropika kerana pengaruh laut, tetapi hujan sedikit, sangat tidak sekata dan tertumpu terutamanya antara Julai dengan Oktober. Perbezaan altitud menyebabkan pulau serta cerun yang lebih tinggi menerima lebih banyak lembapan berbanding kawasan rendah di timur.[10]

Keterasingan kepulauan dan perbezaan habitat antara pulau menyokong biodiversiti daratan dan laut yang tersendiri. Rizab Biosfera Fogo melindungi landskap gunung berapi serta tumbuhan dan reptilia asli, manakala Rizab Biosfera Maio merangkumi kawasan daratan dan laut yang penting bagi penyu, setasea, ikan, burung laut dan reptilia laut. Kedua-duanya dimasukkan ke dalam Rangkaian Rizab Biosfera Dunia UNESCO pada 2020.[25][26]

Kekurangan air tawar ialah salah satu kekangan alam sekitar yang utama. Kemarau berpanjangan menjejaskan pertanian, bekalan air dan keselamatan makanan, manakala hujan lebat yang singkat boleh menyebabkan banjir kilat serta tanah runtuh. Negara ini turut terdedah kepada letusan gunung berapi, ribut tropika, hakisan pantai, pemasinan air bawah tanah dan kenaikan aras laut.[27]

Perubahan iklim dijangka meningkatkan tekanan terhadap kawasan pesisir, sumber air, infrastruktur, kesihatan awam dan sektor pelancongan. Dasar penyesuaian negara memberi tumpuan kepada pengurusan air, perlindungan pesisir, sistem amaran awal, prasarana yang lebih tahan bencana dan peralihan kepada tenaga rendah karbon.[16]

Politik dan pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Bangunan Perhimpunan Kebangsaan Tanjung Verde di Praia
Bangunan Perhimpunan Kebangsaan di Praia

Politik Tanjung Verde berlangsung dalam kerangka sebuah republik demokratik, kesatuan dan berbilang parti. Perlembagaan menetapkan kedaulatan rakyat, pluralisme politik, penghormatan terhadap hak asasi manusia, autonomi tempatan serta pemisahan dan saling kebergantungan antara kuasa negara sebagai asas sistem pemerintahan. Empat organ kedaulatan negara ialah presiden republik, Perhimpunan Kebangsaan, kerajaan dan mahkamah.[2]

Sejak pilihan raya berbilang parti yang pertama pada 1991, pemerintahan negara telah bertukar tangan secara aman melalui pilihan raya. Persaingan politik pada peringkat kebangsaan didominasi oleh Parti Afrika untuk Kemerdekaan Tanjung Verde (PAICV) dan Gerakan untuk Demokrasi (MpD), sementara Kesatuan Tanjung Verde Bebas dan Demokratik (UCID) mempunyai perwakilan yang lebih kecil dalam badan perundangan.[13]

Perlembagaan dan pembahagian kuasa

[sunting | sunting sumber]

Presiden republik ialah ketua negara, lambang perpaduan negara dan penjamin pematuhan terhadap Perlembagaan. Presiden mewakili negara dalam hubungan antarabangsa, merupakan pemerintah tertinggi angkatan tentera dan mempunyai kuasa perlembagaan tertentu berkaitan pelantikan kerajaan, pengisytiharan undang-undang serta pembubaran Perhimpunan Kebangsaan. Presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun. Seseorang tidak boleh dipilih untuk penggal ketiga berturut-turut sebelum berlalu lima tahun selepas tamat dua penggal berturut-turut.[2]

Kerajaan ialah badan yang menentukan dan melaksanakan dasar umum negara serta merupakan badan tertinggi pentadbiran awam. Kerajaan terdiri daripada perdana menteri, menteri dan, jika dilantik, menteri negara serta setiausaha negara. Perdana menteri mengetuai kerajaan, menyelaraskan tugas para menteri dan bertanggungjawab secara politik kepada Perhimpunan Kebangsaan. Perdana menteri dilantik oleh presiden selepas presiden mendengar pendapat parti yang diwakili dalam Perhimpunan Kebangsaan dan mengambil kira keputusan pilihan raya parlimen.[2][5]

Perhimpunan Kebangsaan ialah badan perundangan satu dewan. Perlembagaan membenarkan antara 66 dengan 72 orang ahli, manakala undang-undang pilihan raya semasa menetapkan 72 kerusi. Ahlinya dipilih untuk tempoh lima tahun dan mewakili seluruh negara, bukannya semata-mata kawasan pilihan raya masing-masing. Perhimpunan menggubal undang-undang, meluluskan belanjawan negara, mengawasi kerajaan, meratifikasi perjanjian tertentu dan membahaskan dasar awam.[2][28]

Presiden Perhimpunan Kebangsaan dipilih oleh ahli-ahli badan tersebut melalui majoriti mutlak. Penyandangnya mempengerusikan persidangan, menyelaraskan kegiatan parlimen, memastikan pematuhan terhadap peraturan mesyuarat dan mewakili Perhimpunan dalam hubungan institusi.[29]

Kuasa kehakiman dilaksanakan oleh mahkamah yang bebas dan hanya tertakluk pada Perlembagaan serta undang-undang. Sistem kehakiman merangkumi Mahkamah Agung Kehakiman, mahkamah kehakiman peringkat pertama dan kedua, Mahkamah Perlembagaan, Mahkamah Kira-kira, mahkamah tentera serta mahkamah fiskal dan kastam. Mahkamah Perlembagaan mula berfungsi pada 2015 dan merupakan badan tertinggi bagi perkara perlembagaan, termasuk semakan kesahan perlembagaan, pertikaian pilihan raya serta perkara berkaitan parti politik.[30]

Penyandang utama institusi negara setakat Julai 2026
Jawatan Penyandang Mula berkhidmat Kaedah pemilihan atau pelantikan Peranan perlembagaan
Presiden republik José Maria Neves 9 November 2021[31] Dipilih secara langsung Ketua negara dan penjamin tertib perlembagaan
Perdana menteri Francisco Carvalho 19 Jun 2026[5] Dilantik oleh presiden dengan mengambil kira keputusan pilihan raya parlimen Ketua kerajaan dan penyelaras dasar umum negara
Presiden Perhimpunan Kebangsaan Janira Hopffer Almada 18 Jun 2026[6] Dipilih oleh ahli Perhimpunan Kebangsaan melalui majoriti mutlak Mempengerusikan dan mewakili badan perundangan

Perhimpunan Kebangsaan dan pilihan raya

[sunting | sunting sumber]
Rajah separuh bulatan yang menunjukkan pembahagian 72 kerusi Perhimpunan Kebangsaan selepas pilihan raya 2026
Pembahagian 72 kerusi Perhimpunan Kebangsaan selepas pilihan raya parlimen 2026: PAICV 37, MpD 33 dan UCID dua kerusi.

Ahli Perhimpunan Kebangsaan dipilih melalui sistem perwakilan berkadar senarai parti tertutup dengan menggunakan kaedah D'Hondt. Negara ini mempunyai 13 kawasan pilihan raya, terdiri daripada sepuluh kawasan di dalam negara dan tiga kawasan luar negara. Kawasan luar negara merangkumi Afrika, Amerika serta Eropah dan seluruh dunia, dengan setiap kawasan memperuntukkan dua kerusi. Oleh itu, enam daripada 72 ahli dipilih untuk mewakili warga Tanjung Verde yang menetap di luar negara.[32][33]

Suruhanjaya Pilihan Raya Kebangsaan Tanjung Verde (Comissão Nacional de Eleições, CNE) ialah badan bebas dan tetap yang menyelia pendaftaran calon, kempen, pengundian, pengiraan undi serta pengisytiharan keputusan pilihan raya. Pilihan raya presiden, parlimen dan tempatan diadakan secara berasingan menurut Perlembagaan dan undang-undang pilihan raya masing-masing.[34]

Pilihan raya parlimen terbaharu diadakan pada 17 Mei 2026 dan disertai lima parti. PAICV memperoleh 37 daripada 72 kerusi, sekali gus mencapai majoriti mutlak dan kembali membentuk kerajaan selepas sepuluh tahun berada dalam pembangkang. MpD memenangi 33 kerusi, manakala UCID mengekalkan dua kerusi. Seramai 193,335 daripada 416,096 pemilih berdaftar mengundi, bersamaan kadar keluar mengundi sebanyak 46.5%.[14]

Keputusan akhir pilihan raya parlimen pada 17 Mei 2026[14]
Parti Singkatan Undi Peratus undi sah Kerusi
Parti Afrika untuk Kemerdekaan Tanjung Verde PAICV 90,660 48.04% 37
Gerakan untuk Demokrasi MpD 84,458 44.75% 33
Kesatuan Tanjung Verde Bebas dan Demokratik UCID 9,812 5.20% 2
Pessoas, Trabalho e Solidariedade PTS 3,268 1.73% 0
Partido Popular PP 529 0.28% 0

Perhimpunan yang terbentuk selepas pilihan raya tersebut terdiri daripada 38 lelaki dan 34 wanita. Wanita dengan itu memegang 47.22% daripada keseluruhan kerusi, berbanding 48.6% selepas pilihan raya 2021.[14] Pada 18 Jun 2026, Janira Hopffer Almada dipilih sebagai wanita pertama yang menjadi presiden Perhimpunan Kebangsaan. Beliau memperoleh 63 undi menyokong, lima undi menentang dan tiga undi berkecuali, manakala satu undi tidak diisi.[6]

Kerajaan tempatan

[sunting | sunting sumber]
Peta kepulauan Tanjung Verde yang menunjukkan pulau utama serta bandar Praia dan Mindelo
Pulau-pulau utama Tanjung Verde serta kedudukan Praia dan Mindelo.

Perlembagaan menjamin kewujudan autonomi tempatan, dengan perbandaran sebagai unit asas pentadbiran tempatan. Tanjung Verde mempunyai 22 perbandaran (concelhos) di sembilan pulau yang mempunyai penduduk tetap. Santa Luzia, satu-satunya pulau utama yang tidak mempunyai penduduk tetap, tidak membentuk sebuah perbandaran.[10]

Kerangka undang-undang semasa bagi pentadbiran perbandaran ditetapkan terutamanya melalui Undang-undang No. 48/X/2025 mengenai Statut Perbandaran, sebagaimana yang dipinda pada 2026. Undang-undang tersebut mengawal bidang kuasa, organisasi, kewangan, harta, tanggungjawab dan hubungan perbandaran dengan pentadbiran pusat.[35][36]

Setiap perbandaran mempunyai sebuah perhimpunan perbandaran sebagai badan perwakilan dan perbahasan, serta sebuah dewan perbandaran sebagai badan eksekutif kolektif. Ahli kedua-dua badan dipilih secara langsung untuk tempoh empat tahun. Presiden dewan perbandaran ialah calon pertama dalam senarai yang memperoleh undi terbanyak bagi dewan tersebut.[37]

Perbandaran Tanjung Verde mengikut pulau[10]
Pulau Gugusan Bilangan perbandaran Perbandaran
Santo Antão Barlavento 3 Paul, Porto Novo dan Ribeira Grande
São Vicente Barlavento 1 São Vicente
São Nicolau Barlavento 2 Ribeira Brava dan Tarrafal de São Nicolau
Sal Barlavento 1 Sal
Boa Vista Barlavento 1 Boa Vista
Maio Sotavento 1 Maio
Santiago Sotavento 9 Praia, Ribeira Grande de Santiago, São Domingos, São Lourenço dos Órgãos, São Salvador do Mundo, Santa Catarina, Tarrafal, Santa Cruz dan São Miguel
Fogo Sotavento 3 Mosteiros, Santa Catarina do Fogo dan São Filipe
Brava Sotavento 1 Brava

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]

Dasar luar Tanjung Verde mencerminkan kedudukannya sebagai sebuah negara Afrika Barat, negara kepulauan Atlantik dan anggota masyarakat negara berbahasa Portugis. Negara ini menyertai Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 16 September 1975 dan Pertubuhan Kesatuan Afrika, pendahulu Kesatuan Afrika, pada 18 Julai tahun yang sama.[38][39]

Tanjung Verde merupakan anggota Komuniti Ekonomi Negara Afrika Barat (ECOWAS) dan anggota pengasas Komuniti Negara-negara Berbahasa Portugis (CPLP), yang ditubuhkan pada 1996. Negara ini turut menyertai Pertubuhan Perdagangan Dunia pada 23 Julai 2008.[40][41][42]

Hubungan dengan Kesatuan Eropah disusun melalui perkongsian khas yang diwujudkan pada 2007. Kerangka tersebut meliputi tadbir urus baik, keselamatan dan kestabilan, penyepaduan serantau, pembangunan mampan, pengurangan kemiskinan, masyarakat berasaskan pengetahuan, kebudayaan serta penyesuaian piawaian teknikal dan pentadbiran. Sebuah perkongsian mobiliti antara kedua-dua pihak telah dilaksanakan sejak 2008 bagi mengurus penghijrahan, mobiliti sah dan kerjasama berkaitan diaspora.[43][44]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]
Pandangan udara Praia di pesisir selatan Santiago
Pandangan udara Praia, pusat pentadbiran dan ekonomi utama negara

Struktur dan perkembangan

[sunting | sunting sumber]

Tanjung Verde mempunyai pasaran domestik yang kecil, sumber air dan tanah pertanian yang terhad serta kos pengangkutan yang tinggi kerana wilayahnya tersebar di beberapa pulau. Sektor perkhidmatan merupakan bahagian terbesar ekonomi, dengan pelancongan, perdagangan, pengangkutan, perkhidmatan awam dan kewangan sebagai kegiatan utama. Kiriman wang daripada diaspora serta pelaburan luar turut memainkan peranan penting.[45]

Keluaran dalam negara kasar sebenar berkembang sebanyak 6.3% pada 2025, didorong terutamanya oleh jumlah ketibaan pelancong yang tinggi, penggunaan swasta dan prestasi fiskal. Inflasi purata ialah 2.3%, manakala hutang awam berjumlah 100.7% daripada KDNK. Kerajaan mencatat lebihan fiskal pertama sejak 2007. Bank Dunia mengunjurkan pertumbuhan 4.8% bagi 2026, tetapi angka tersebut merupakan unjuran dan tertakluk pada risiko luaran serta gangguan pengangkutan.[15]

Pada harga semasa, KDNK negara dianggarkan AS$3.06 bilion pada 2025, bersamaan kira-kira AS$5,797 seorang.[7] Tanjung Verde keluar daripada kategori negara kurang membangun Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 20 Disember 2007.[46] Nilai Indeks Pembangunan Manusia bagi 2023 ialah 0.668, meletakkannya di tangga ke-135 daripada 193 negara dan wilayah dalam laporan UNDP yang diterbitkan pada 2025.[9]

Mata wang negara, escudo Tanjung Verde, ditambat kepada euro pada kadar tetap 110.265 escudo bagi satu euro. Aturan tersebut berasaskan perjanjian kerjasama pertukaran antara Tanjung Verde dengan Portugal yang mula berkuat kuasa pada 1999.[47]

Pertanian, perikanan dan keselamatan makanan

[sunting | sunting sumber]

Keadaan kering, hujan yang tidak menentu, kekurangan air dan keluasan tanah boleh tanam yang kecil mengehadkan pengeluaran pertanian. Perikanan dan kegiatan ekonomi laut mempunyai potensi yang lebih besar, tetapi pengembangannya memerlukan hubungan pengangkutan, penyimpanan sejuk dan pemprosesan yang lebih baik.[16][45]

Kira-kira 80% makanan yang digunakan di negara ini diimport. Kebergantungan tersebut menyebabkan harga dan bekalan makanan mudah terjejas oleh perubahan harga antarabangsa, kos penghantaran dan gangguan rantaian bekalan. Dasar keselamatan makanan dan daya tahan iklim memberi tumpuan kepada pengurusan air, pertanian tahan kemarau, perikanan mampan dan perlindungan sosial.[16]

Pelancongan, kiriman wang dan hubungan antara pulau

[sunting | sunting sumber]

Pelancongan ialah pemacu utama pertumbuhan dan eksport perkhidmatan. Kegiatan ini tertumpu terutama di Sal dan Boa Vista, sementara pulau lain menerima bahagian pelaburan dan aliran pelawat yang lebih kecil. Tumpuan geografi tersebut, bersama kebergantungan pada pasaran Eropah, menjadikan sektor ini terdedah kepada kejutan ekonomi, kesihatan dan pengangkutan antarabangsa.[45]

Kiriman wang daripada warga Tanjung Verde di luar negara bersamaan kira-kira 10.3% daripada KDNK pada 2025. Aliran ini membantu pendapatan isi rumah dan imbangan pembayaran, tetapi turut menunjukkan kepentingan berterusan diaspora kepada ekonomi domestik.[45]

Bank Dunia mengenal pasti hubungan udara dan laut antara pulau yang mahal, tidak kerap dan kurang boleh dipercayai sebagai salah satu kekangan utama terhadap penyepaduan pasaran domestik. Penambahbaikan pelabuhan, lapangan terbang, penyelarasan jadual dan persaingan dalam perkhidmatan pengangkutan dianggap penting untuk menyebarkan manfaat pertumbuhan ke lebih banyak pulau.[15][45]

Demografi

[sunting | sunting sumber]

Penduduk dan penempatan

[sunting | sunting sumber]

Banci 2021 merekodkan 491,233 orang penduduk tetap.[8] Bank Dunia menganggarkan jumlah penduduk meningkat kepada 527,326 orang pada 2025.[7] Berdasarkan anggaran tersebut dan keluasan daratan 4,033 km², kepadatan penduduk ialah kira-kira 131 orang bagi setiap kilometer persegi. Penduduk tidak tersebar secara sekata; Santiago menempatkan ibu negara Praia dan merupakan pusat penduduk terbesar, manakala Mindelo di São Vicente ialah satu lagi pusat bandar utama.[10]

Bahasa dan masyarakat

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Portugis ialah bahasa rasmi dan digunakan dalam pentadbiran, perundangan serta pendidikan formal.[2] Bahasa Kreol Tanjung Verde ialah bahasa kreol berasaskan Portugis dan bahasa ibunda bagi kebanyakan penduduk.[48] Bahasa ini menjadi wahana utama perhubungan harian.[11] Perlembagaan menetapkan bahawa negara hendaklah mewujudkan keadaan yang membolehkan bahasa ibunda Tanjung Verde diangkat ke taraf rasmi yang setara dengan bahasa Portugis.[2]

Identiti masyarakat Tanjung Verde terbentuk melalui sejarah penempatan Atlantik, penjajahan, perhambaan, hubungan maritim dan penghijrahan. Proses ini melahirkan budaya Kreol yang tersendiri dan hubungan sosial yang rapat dengan komuniti diaspora.[12]

Pendidikan, kesihatan dan penghijrahan

[sunting | sunting sumber]

Menurut profil UNESCO-UNEVOC, kadar celik huruf belia berumur 15 hingga 24 tahun ialah 98.3% dan kadar celik huruf dewasa ialah 91.2% pada 2024.[49] Jangka hayat ketika lahir ialah kira-kira 76 tahun pada 2024 menurut data Bank Dunia.[7]

Penghijrahan merupakan ciri lama masyarakat negara ini. Komuniti Tanjung Verde wujud di Eropah, benua Amerika dan bahagian lain Afrika, sementara negara itu sendiri turut menerima migran dari Afrika Barat dan negara Lusofon. Dasar migrasi memberi perhatian kepada hubungan dengan diaspora, pengurusan mobiliti buruh dan penyepaduan pendatang.[50]

Infrastruktur dan pengangkutan

[sunting | sunting sumber]

Oleh sebab negara ini terdiri daripada pulau-pulau yang berjauhan, pengangkutan udara dan laut sangat penting untuk pergerakan penduduk, bekalan dan pelancong. Rangkaian penerbangan awam merangkumi tujuh lapangan terbang. Empat daripadanya mempunyai perkhidmatan antarabangsa, iaitu Lapangan Terbang Antarabangsa Amílcar Cabral di Sal, Lapangan Terbang Antarabangsa Nelson Mandela di Santiago, Lapangan Terbang Antarabangsa Aristides Pereira di Boa Vista dan Lapangan Terbang Antarabangsa Cesária Évora di São Vicente. Tiga lapangan terbang yang lain terletak di Fogo, São Nicolau dan Maio dan digunakan terutamanya bagi penerbangan domestik.[51][52]

Setiap pulau berpenduduk mempunyai kemudahan pelabuhan awam. Porto Grande di Mindelo, Pelabuhan Praia dan Pelabuhan Palmeira di Sal merupakan antara kemudahan utama bagi kargo, penumpang dan perkhidmatan maritim. Feri menyediakan hubungan antara sebahagian pulau, tetapi jadual dan kebolehpercayaannya dipengaruhi keadaan laut, kapasiti kapal dan susunan operasi.[53][45]

Di dalam setiap pulau, rangkaian jalan raya menghubungkan bandar, pekan, pelabuhan, lapangan terbang dan kawasan luar bandar. Oleh sebab tiada hubungan darat antara pulau, kelemahan perkhidmatan udara dan laut boleh menaikkan kos makanan serta barangan, menyukarkan akses kepada perkhidmatan awam dan membataskan penyepaduan ekonomi negara.[15]

Penjanaan tenaga secara tradisinya banyak bergantung pada bahan api fosil yang diimport. Strategi tenaga dan iklim negara menekankan peluasan tenaga boleh baharu, kecekapan tenaga, pengukuhan grid dan penyimpanan tenaga bagi mengurangkan kos serta kerentanan terhadap harga bahan api antarabangsa.[16]

Kebudayaan

[sunting | sunting sumber]

Muzik dan identiti Kreol

[sunting | sunting sumber]

Morna ialah salah satu bentuk muzik dan puisi yang paling menonjol dalam kebudayaan Tanjung Verde. Ia menggabungkan nyanyian, puisi, muzik dan kadangkala tarian, lazimnya diiringi alat bertali. Tema-temanya merangkumi perpisahan, kerinduan, cinta, kepulangan dan hubungan dengan tanah air, lalu mencerminkan pengalaman sejarah kepulauan serta diasporanya. UNESCO memasukkan amalan muzik morna ke dalam Senarai Wakil Warisan Budaya Tak Ketara Kemanusiaan pada 2019.[18]

Selain morna, batuque, coladeira dan funaná merupakan antara genre tradisional yang penting. Funaná merangkumi muzik dan tarian berpasangan, dan berkembang daripada tradisi tempatan menjadi genre yang dikenali pada peringkat kebangsaan dan antarabangsa.[54]

Bahasa Kreol menjadi wahana utama bagi tradisi lisan dan lagu. Lirik morna masa kini kebanyakannya digubah dalam bahasa Kreol, dan amalan tersebut diwariskan melalui keluarga, bengkel, radio, persembahan, perayaan dan pertandingan muzik di seluruh kepulauan.[18]

Warisan

[sunting | sunting sumber]

Cidade Velha, pusat bersejarah Ribeira Grande, memelihara tinggalan bandar kolonial termasuk jalan, gereja, kubu dan ruang awam yang berkaitan dengan perkembangan awal empayar Portugal di Atlantik. Tapak tersebut disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada 2009 kerana nilai sejagatnya sebagai kesaksian kepada penempatan Eropah di kawasan tropika, perdagangan Atlantik dan pembentukan masyarakat Kreol.[17]

Warisan budaya Tanjung Verde merangkumi unsur Afrika Barat, Portugis dan Atlantik yang telah disesuaikan dalam konteks kepulauan. Muzik, bahasa, kesusasteraan lisan dan amalan komuniti berfungsi sebagai penghubung antara penduduk di negara itu dengan masyarakat Tanjung Verde di luar negara.[12][50]

Sukan

[sunting | sunting sumber]

Antara pencapaian sukan antarabangsa utama Tanjung Verde ialah penyertaan dalam bola sepak dan bola keranjang. Pasukan bola sepak kebangsaan Tanjung Verde memulakan perlawanan antarabangsanya pada 1978 dan layak ke Piala Dunia FIFA 2026, penampilan pertamanya dalam kejohanan tersebut.[55] Pasukan itu seri dalam ketiga-tiga perlawanan kumpulan menentang Sepanyol, Uruguay dan Arab Saudi, lalu mara sebagai naib juara kumpulan. Perjalanannya berakhir pada pusingan 32 apabila tewas 3–2 selepas masa tambahan kepada Argentina pada 3 Julai 2026.[56][57]

Pasukan bola keranjang kebangsaan Tanjung Verde pula membuat penampilan sulung dalam Piala Dunia Bola Keranjang FIBA 2023. Negara itu menjadi negara berpenduduk paling sedikit yang pernah menyertai kejohanan tersebut pada ketika itu dan mencatat kemenangan pertamanya dengan menewaskan Venezuela dalam peringkat kumpulan.[58]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ "Hino Nacional de Cabo Verde" (dalam bahasa Portugis). Ministério dos Negócios Estrangeiros, Cooperação e Integração Regional. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Constituição da República" (dalam bahasa Portugis). Assembleia Nacional de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  3. 1 2 "Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). Komuniti Ekonomi Negara Afrika Barat. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  4. ↑ "Presidência da República de Cabo Verde" (dalam bahasa Portugis). Presidência da República de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  5. 1 2 3 4 "Decreto Presidencial n.º 14/2026, de 19 de junho" (dalam bahasa Portugis). Imprensa Nacional de Cabo Verde. 19 Jun 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  6. 1 2 3 "Janira Hopffer Almada eleita Presidente da Assembleia Nacional" (dalam bahasa Portugis). Assembleia Nacional de Cabo Verde. 18 Jun 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 "Cabo Verde". World Bank Open Data (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  8. 1 2 "INE apresenta os resultados definitivos do V Recenseamento Geral da População e Habitação (RGPH-2021)" (dalam bahasa Portugis). Instituto Nacional de Estatística de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  9. 1 2 "Cabo Verde". Data Futures Exchange (dalam bahasa Inggeris). Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  10. 1 2 3 4 5 6 "Sobre Cabo Verde" (dalam bahasa Portugis). Alta Autoridade para a Imigração. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  11. 1 2 "The Portuguese language in Cape Verde" (dalam bahasa Inggeris). Universidade Federal do Rio Grande do Norte. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  12. 1 2 3 4 "Cultural entrepreneurship in Cidade Velha, Ribeira Grande (Cabo Verde)" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  13. 1 2 3 4 5 "História do Parlamento: 1974–VIII Legislatura" (dalam bahasa Portugis). Assembleia Nacional de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  14. 1 2 3 4 "CNE declara PAICV vencedor das legislativas de 2026 com eleição de 37 dos 72 deputados" (dalam bahasa Portugis). Comissão Nacional de Eleições. 29 Mei 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  15. 1 2 3 4 "Cabo Verde Economic Update 2026: Connecting Islands, Unlocking Potential" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 14 Julai 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  16. 1 2 3 4 5 "Ambitious Climate Action Will Reap Large Dividends for Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 15 Januari 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  17. 1 2 3 "Cidade Velha, Historic Centre of Ribeira Grande" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  18. 1 2 3 "Morna, musical practice of Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  19. ↑ "CABO VERDE". United Nations Digital Library (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 24 Oktober 2013. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  20. 1 2 "História" (dalam bahasa Portugis). Ministério dos Negócios Estrangeiros, Cooperação e Integração Regional. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  21. ↑ "Cidade Velha becomes Cabo Verde's first World Heritage site" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 26 Jun 2009. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  22. ↑ "Constituição da República: diplomas" (dalam bahasa Portugis). Assembleia Nacional de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  23. ↑ "Fogo (Cabo Verde), November 2014". Global Volcanism Program (dalam bahasa Inggeris). Smithsonian Institution. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  24. ↑ "Volcanic Activity Report on Fogo (Cabo Verde), November 2014". Global Volcanism Program (dalam bahasa Inggeris). Smithsonian Institution. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  25. ↑ "Fogo". Man and the Biosphere Programme (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  26. ↑ "Maio". Man and the Biosphere Programme (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  27. ↑ "Cabo Verde: Increasing Resilience to Disasters and Climate-Related Shocks" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 12 Disember 2022. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  28. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "perananParlimen"
  29. ↑ "Presidente da Assembleia Nacional" (dalam bahasa Portugis). Assembleia Nacional de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  30. ↑ "Organização" (dalam bahasa Portugis). Tribunal Constitucional de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  31. ↑ "José Maria Neves empossado como novo Presidente da República" (dalam bahasa Portugis). Radiotelevisão Cabo-verdiana. 9 November 2021. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  32. ↑ "Legislativas 2026: inicia hoje o período de apresentação de candidaturas" (dalam bahasa Portugis). Comissão Nacional de Eleições. 27 Mac 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  33. ↑ "Electoral system for national legislature: Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). International Institute for Democracy and Electoral Assistance. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  34. ↑ "CNE assinala 31 anos como órgão independente e permanente" (dalam bahasa Portugis). Comissão Nacional de Eleições. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  35. ↑ "Lei n.º 48/X/2025, de 4 de abril: Estatuto dos Municípios" (dalam bahasa Portugis). Imprensa Nacional de Cabo Verde. 4 April 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  36. ↑ "Lei n.º 76/X/2026, de 21 de maio" (dalam bahasa Portugis). Imprensa Nacional de Cabo Verde. 21 Mei 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  37. ↑ "Equipa da CNE no terreno para sensibilizar a população sobre a importância do voto" (dalam bahasa Portugis). Comissão Nacional de Eleições. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  38. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "unMember"
  39. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "auMember"
  40. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "ecowas"
  41. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "cplp"
  42. ↑ "Cabo Verde and the WTO" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Perdagangan Dunia. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  43. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "eu"
  44. ↑ "EU boosts sustainable tourism in Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). Suruhanjaya Eropah. 21 Disember 2020. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  45. 1 2 3 4 5 6 "Cabo Verde 2026 Economic Update: Inter-Island Connectivity for Inclusive Growth" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 14 Julai 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  46. ↑ "Least Developed Country Category: Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). Jabatan Hal Ehwal Ekonomi dan Sosial Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  47. ↑ "20 anos do Acordo de Cooperação Cambial entre Cabo Verde e Portugal" (dalam bahasa Portugis). Banco de Cabo Verde. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  48. ↑ "Frase complexa em cabo-verdiano (variedade de Santiago): um estudo da integração entre cláusulas" (dalam bahasa Portugis). Repositório Institucional da Universidade Federal do Ceará. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  49. ↑ "Dynamic TVET Country Profile: Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO-UNEVOC. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  50. 1 2 Migration Governance Indicators Profile 2021: Republic of Cabo Verde (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Antarabangsa untuk Migrasi. 2021. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  51. ↑ "Os Postos Habilitados de Fronteiras de Cabo Verde" (dalam bahasa Portugis). Alta Autoridade para a Imigração. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  52. ↑ "Cabo Verde" (dalam bahasa Inggeris). VINCI Airports. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  53. ↑ "Boletim estatístico" (dalam bahasa Portugis). ENAPOR. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  54. ↑ "Funaná" (dalam bahasa Portugis). Instituto do Património Cultural. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  55. ↑ "Cabo Verde team profile" (dalam bahasa Inggeris). FIFA. 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  56. ↑ "Cabo Verde hold Saudi Arabia to book historic Argentina tie" (dalam bahasa Inggeris). FIFA. 27 Jun 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  57. ↑ "Argentina 3–2 Cabo Verde (AET): match report and highlights" (dalam bahasa Inggeris). FIFA. 4 Julai 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  58. ↑ "Smallest nation ever in World Cup, Cape Verde, earn historic first win" (dalam bahasa Inggeris). FIBA. 28 Ogos 2023. Dicapai pada 24 Julai 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]


Daftar negara | Afrika | Afrika Barat
Benin | Burkina Faso | Cape Verde | Chad | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea-Bissau | Ivory Coast | Liberia | Mali | Mauritania | Niger | Nigeria | Saint Helena | Senegal | Sierra Leone | Togo
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Tanjung_Verde&oldid=6910468"