Amorphea
| Amorphea Fossiel voorkomen: Ectasium – heden | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| Taxonomische indeling | |||
| |||
| Supergroep | |||
| Amorphea Adl et al., 2012[1] | |||
| Subgroepen | |||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | |||
Amorphea op  Wikispecies | |||
| |||
Amorphea, in het verleden Unikonta genoemd, is een supergroep van de eukaryoten, die oorspronkelijk werd voorgesteld door de Engelse bioloog Thomas Cavalier-Smith in 2002.[2] Dit is verreweg de soortenrijkste supergroep van de eukaryoten en omvat naast enkele groepen van amoebeachtige eencelligen (zoals Amoebozoa) ook de Opisthokonta, die onder andere de schimmels en de meercellige dieren bevat. De Unikonta is voornamelijk op basis van DNA-kenmerken gekarakteriseerd.
De International Society of Protistologists, de erkende instantie voor taxonomie van protisten, adviseerde in 2012 om de term Unikonta te veranderen naar Amorphea omdat de naam 'Unikonta' gebaseerd is op een hypothetische synapomorfie die later verworpen is.[3] Unikonta betekent één flagel en is afgeleid van het feit dat sommige vertegenwoordigers maar één zweepstaartje hebben in hun flagellate stadium.[4] De naam Amorphea is sindsdien algemeen geaccepteerd.[5][1]
Eigenschappen
[bewerken | brontekst bewerken]De Amorphea bezitten een drievoudig fusiegen dat bij Bikonta ontbreekt. Dit fusiegen codeert voor enzymen die betrokken zijn bij de productie van op pyrimidine gebaseerde nucleotiden. Omdat bij de genfusie drie genen gefuseerd werden was dit een relatief zeldzame gebeurtenis, wat bewijs is voor de hypothese van een gemeenschappelijke voorouder van Opisthokonta en Amoebozoa. De gemeenschappelijke voorouder van de Amorphea bewoog zich vermoedelijk voort door middel van pseudopodia.[6]
Cavalier-Smith stelde oorspronkelijk voor dat Unikonta een enkele flagel als voorouderlijk kenmerk hadden. Dit is echter onwaarschijnlijk, aangezien de meeste Opisthokonta en sommige Amoebozoa (en Breviata), in aanleg twee flagellen hebben, zoals bij de Bikonta. Bij de meeste Unikonta ontwikkelt er zich slechts één. De meeste groepen hebben daarnaast een enkel centriool. Sommige vertegenwoordigers hebben een dubbel centriool maar de oorsprong ervan is ontwikkelingstechnisch gezien verschillend van de Bikonta. Vermoedelijk gaat het om convergente evolutie.
Cladistiek
[bewerken | brontekst bewerken]De Amorphea bestaat uit twee hoofdlijnen, de Amoebozoa en Opisthokonta. Daarnaast zijn er nog twee kleine groepen van heterotrofe eencelligen – de Breviatea en Apusomonadida – die samen met de Opisthokonta een clade vormen genaamd Obazoa. De naam 'Unikonta' verwees oorspronkelijk naar het vermeende bezit van één flagel (zweephaar), maar dit kenmerk bleek niet consistent binnen de groep. Daarom heeft de term Amorphea de voorkeur gekregen in de systematiek.[5]
| Amorphea |
| ||||||||||||||||||||||||
| (Unikonta) |
.jpg){kind=small}
- 1 2 (en) Adl SM, Simpson AGB, Lane CE, LukeŠ J, Bass D, Bowser SS, Brown MW. (2012). The Revised Classification of Eukaryotes. Journal of Eukaryotic Microbiology 59 (5): 429-514. DOI: 10.1111/j.1550-7408.2012.00644.x.
- ↑ (en) Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) Diversity of Life. Diversity of Life Geraadpleegd: 15-05-2017.
- ↑ (en) Adl SM, Simpson AG, Lane CE (September 2012). The revised classification of eukaryotes. J Eukaryot Microbiol 59 (5): 429–93. PMID 23020233. PMC 3483872. DOI: 10.1111/j.1550-7408.2012.00644.x.
- ↑ (en) Roger AJ, Simpson AG (2009). Evolution: revisiting the root of the eukaryote tree. Current Biology 19 (4): R165–R167. PMID 19243692. DOI: 10.1016/j.cub.2008.12.032.
- 1 2 (en) Burki F, Roger AJ, Brown MW, Simpson AG. (2020). The New Tree of Eukaryotes. Trends in Ecology & Evolution 35 (1): 43-55. DOI: 10.1016/j.tree.2019.08.008.
- ↑ (en) Torruella G, Galindo LJ, Moreira D, López-García P. (2025). Phylogenomics of neglected flagellated protists supports a revised eukaryotic tree of life. Current Biology 35 (1): 198-207.e4. DOI: 10.1016/j.cub.2024.10.075.
Literatuur
- (en) Burki, F. & Pawlowski, J.; 2006: Monophyly of Rhizaria and multigene phylogeny of unicellular bikonts, Molecular Biology & Evolution 23(10): pp 1922–1930.
- (en) Cavalier-Smith, T.; 2002: The phagotrophic origin of eukaryotes and phylogenetic classification of Protozoa, International Journal of Systematic & Evolutionary Microbiology 52(2): pp 297–354.
- (en) Cavalier-Smith, T.; 2003: Protist phylogeny and the high-level classification of Protozoa, European Journal of Protistology 39(4): pp 338–348.
- (en) Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) Diversity of Life. Diversity of Life Geraadpleegd: 15-05-2017.
- (en) Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) Diversity of Life. DESCRIPTION OF THE SUPERGROUP UNIKONTA (Cavalier-Smith et al. 2002) Geraadpleegd: 15-05-2017.
- (en) Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) Diversity of Life. DESCRIPTION OF THE KINGDOM AMOEBOZOAE (Lühe 1913, em. Corliss 1984) Geraadpleegd: 15-05-2017.
- (en) Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) Diversity of Life. DESCRIPTION OF THE PHYLUM PROTAMOEBA (Cavalier-Smith in Cavalier-Smith et al. 2004) Geraadpleegd: 15-05-2017.
- (en) Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) Diversity of Life. DESCRIPTION OF THE PHYLUM CONOSA (Cavalier-Smith 1998) Geraadpleegd: 15-05-2017.
- (en) Minge, M.A.; Silberman, J.D.; Orr, R.J., Cavalier-Smith, T.; Shalchian-Tabrizi, K.; Burki, F.; Skjæveland, Å. & Jakobsen, K.S.; 2008: Evolutionary position of breviate amoebae and the primary eukaryote divergence, Proceedings of the Royal Society B, Biological Sciences 276: pp 597-604.
· 
· 
