K-pop
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
K-pop (Koreaons: 케이팝 keipap) is popmeziek oet Zuid-Korea. Mie in 't bezunder sleit op e speciaol genre vaan elektropop, dèks mèt aonsprekende denskes en visueel eleminte, wie dat vaanaof de jaore 2010 populair woort. K-pop huurt allewijl (2026) tot de populairste meziek op de wereld. Neet allein goon jaorleks mieljarde drin um, de Zuid-Koreaonse regering investeert ouch väöl in 't genre um 't land internationaol op de kaart te zètte. K-pop is in väöl opziechte te verglieke mèt J-pop (oet Japan) zoewie mandopop en cantopop (oet China). De opkoms en wereldwij populariteit vaan de K-pop maak deil oet vaan de Koreaonse golf vaan de vreug einentwintegste iew.
Oontstoon en oontwikkeling
[bewirk | brón bewèrke]Vaanaof 't memint tot Zuid-Korea oonder Amerikaonse bezètting kaom, gaof 't hei 'ne groeten invlood vaan d'n Amerikaonse popcultuur - 'nen invlood dee allein mer groeter woort wie Zuid-Korea 'ne welvaortsstaat woort en lui ziech radio's kóste koupe. The Kim Sisters waore bij de ierste Zuid-Koreaonse gróppe die succes hadde in Amerika. Ouch de Beatles en naokoumende trends gónge neet aon Zuid-Korea veurbij. Shin Joong-hyun, eine vaan de ierste groete rockmusici vaan 't land, vereinegde versjèllende westerse trends in zien eige meziek. Hahn Dae-soo waor mie 'ne singer-songwriter in de zin vaan Bob Dylan. Wie roond 1970 jóng Koreaone ziech tege de Vietnamoorlog gónge oetspreke of euver drugs gónge zinge, besloot 't militair rezjiem de popmuziek te oonderdrökke. Shin kaom in 1975 in de gevaangenis, Hahn emigreerde datzelfde jaor nao de VS wie 'm in Korea de groond te heit oonder de veut woort.
'ne Nuie start maakde de Koreaonse pop in de jaore '80, wie zengers wie Lee Gwang-jo, Lee Moon-se en Byun Jin-sub groete successe haolde mèt nao de westerse smaak nogal zeute ballads. 't Bekindste vaan dees generatie woort nog Cho Yong-pil, dee optrooj bij de Olympische Speule vaan 1988 en oonder mie Carnegie Hall in New York vol kraog.
De basis veur wat v'r noe K-pop neume woort evels gelag in de jaore '90. Ein vaan de sleutelmeminte waor 't leedsje "Nan arayo" vaan de gróp Seo Taiji and Boys. 't Leedsje mèt sterke hiphopinvlood waor gehaat bij de critici meh populair bij jóngere; de ginneratiekloof zörgde veur 'ne breuk in de Koreaonse popmeziek. Dit veurde al gaw tot e groet aontal copycats, wie Yoo Seung-jun, Jinusean, Solid, Deux, 1TYM en Drunken Tiger. Vaanaof 1995 oontstoont in Zuid-Korea 'n groetsjaolege meziekindustrie, geriech op tieners. De gemaakde jónges- en meidskesgróppe zien tot op dit memint prominent in de K-pop presint. H.O.T., wat in 1996 't klassiek gewore "Candy" brach, weurt es sjaolveurbeeld gezeen. De denskes in dit leed, in combinatie mèt de bubblegum-meziek, waore invloodriek. Bij 't selectere vaan talente góng de meziekindustrie ouch ummer dèkser op talentejach in Japanse stijl.
In de jaore '00 braok K-pop ouch dèkser en dèkser door nao Japan. Artieste en gróppe wie BoA, Rain, TVXQ, Super Junior, BigBang, Wonder Girls en Girls' Generation haolde allemaol dit decennium groete successe.
Pas nao 2008 begós de ech groete populariteit vaan de K-pop in 't weste. Gróppe wie Wonder Girls en BigBang raakde toen bekind in 't weste. Veural kaom dit door 't groeter weurend en veranderend internèt: de koms vaan sociaol media en videosite YouTube maakde de verspreiing gemekeleker. De groete doorbraok waor zeker in 2012, wie 't leedsje "Gangname Style" vaan Psy es ierste YouTube-video oets d'n dörpel vaan e mieljard kier kieke euvergóng. 2NE1, Blackpink en BTS begóste ouch in dezen tied. Zeker de lèste twie haolde de jaore dao-op 'n mega-populariteit oonder tieners. BTS verkoch wereldwied groete podia oet, en BlackPink stoont in 2023 es ierste Koreaonse act aon 't hoof vaan Coachella. E wijer huugdepunt waor de animatiefilm KPop Demon Hunters oet 2025 mèt de song "Golden", wat es ierste K-popleedsje oets 'ne Golden Globe, 'ne Grammy en 'nen Oscar haolde.
