صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۷۵٬۹۴۶ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

بوران سی و دومین شاهنشاه ساسانی از سال ۶۳۰ تا ۶۳۲ میلادی با گسستی چندماهه بود. او دختر خسرو پرویز، شاهنشاه ساسانی، و مریم، شاهزادهٔ بیزانسی، بود. وی نخستین زن در ایران است که به عنوان فرمانروا رسمی و مستقل بر تخت نشست. خسروپرویز در سال ۶۲۸ توسط پسرش، شیرویه کشته شد. شیرویه همهٔ برادران و برادران ناتنی بوران را نیز اعدام کرد و این کار باعث آغاز دوره‌ای از جناح‌بندی در شاهنشاهی شد. شیرویه چند ماه بعد درگذشت و پسر هشت ساله‌اش اردشیر سوم، جانشین وی شد، که او نیز پس از یک دوره حکومت تقریباً دو ساله، توسط اسپهبد ایرانی شهربراز، ربوده و کشته شد. بوران اندکی بعد شهربراز را با کمک فرخ‌هرمز از حکومت کنار زد و خود بر تخت سلطنت نشست. او و خواهرش آزرمی‌دخت در آن زمان تنها وارثان قانونی بودند که می‌توانستند بر کشور حکومت کنند. بوران میراث‌دار امپراتوری رو به زوالی شده‌بود که درگیر جنگ داخلی میان دو خاندان بزرگ پارسی (پارسیگ) و پارتی (پَهلَو) بود. او متعهد به احیای یاد و اعتبار پدرش بود که در دوران سلطنتش شاهنشاهی ساسانی به اوج گستردگی سرزمینی خود رسیده بود. دیری نپایید که بوران از سلطنت کنار زده شد و پسرعمه‌اش به نام شاپور شهروراز جانشین او شد، که حتی از او نیز کمتر سلطنت کرد. شاپور با آزرمی‌دخت، که نماینده انجمن پارسیگ بود، جایگزین شد. او پس از مدت کوتاهی سرنگون و به دست پهلوها به فرماندهی رستم فرخ‌هرمز کشته شد. به این ترتیب، زمینه بازگشت بوران به سلطنت، برای دومین بار فراهم شد. او تلاش کرد ثبات را در ایران به ارمغان آورد و نقل‌های بسیاری از حکمت و دانش او شده است.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

.. صبیحه گوکچن، دخترخواندهٔ مصطفی کمال آتاترک، اولین خلبان زن هواپیماهای جنگنده در سرتاسر جهان است؟ (در تصویر)
.. طلا شکل‌پذیرترین ماده‌است و یک اونس آن را می‌توان به اندازهٔ ۳۰۰ پا پهن کرد؟
.. در سنت مذهبی مایا خدایان زوج بودند و هرکدام برای خود قرینه‌ای نیز داشتند که همکار و همدمشان بود؟
.. مونته‌نگرو از ۲۱ مه ۲۰۰۶ و کوزوو از ۱۸ فوریه ۲۰۰۸ به عنوان کشور شناخته شدند؟
.. پس از کشته‌شدن پاتریس لومومبا، شعری با نام «سرود بهار» از عبدالله بهزادی در سوگ وی خطاب به همسر او در هفته‌نامه سپید و سیاه به‌چاپ رسید که بعدها متن سرود انقلابی بهاران خجسته باد شد؟
.. دنباله‌دار سی/۲۰۱۲ اس۱ هنگامی که در حضیض خود در روز ۲۸ نوامبر ۲۰۱۳ جای گیرد، درخشان تر از ماه کامل در آسمان دیده خواهد شد؟
.. نام شهر تفتناز در سوریه عربی نیست بلکه ریشه‌ آن به زبان هیتی باز می‌گردد؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۱۱ خرداد ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۷۵٬۹۴۶ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

پاپ لئون چهاردهم

پاپ لئون چهاردهم (در تصویر) اولین بخشنامه کلیسایی خود با عنوان انسانیت باشکوه را منتشر کرد که در آن نگرانی‌هایی در مورد هوش مصنوعی ابراز شده است.
در فوتبال، آرسنال، قهرمان لیگ برتر شد.
سازمان جهانی بهداشت، همه‌گیری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا را وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با نگرانی بین‌المللی اعلام کرد.
در عراق، علی الزیدی جانشین محمد شیاع السودانی به عنوان نخست‌وزیر شد.
شیوع هانتاویروس در کشتی کروز ام‌وی هوندیوس باعث شد اکثر مسافران باقی‌مانده در کشتی قرنطینه شوند.

یادبودها

امروز: دوشنبه، ۱ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی برابر ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۱۵ ذی‌الحجّه ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۱۸۶۹ - توماس ادیسون ماشین الکتریکی ابداعی خود را که برای آسان‌سازی کار رأی‌گیری در انتخابات ساخته بود، ثبت کرد.
۱۹۵۸ - شارل دوگُل با بازگشت مجدد به صحنه سیاست، نخست‌وزیر فرانسه شد.
۱۹۸۰ - سی‌ان‌ان نخستین شبکه خبری ۲۴ ساعته جهان و متعلق به تد ترنر آمریکایی، آغاز به‌کار کرد.
۱۹۹۰ - سران آمریکا و شوروی قرارداد دوجانبه منع تولید سلاح‌های شیمیایی را امضاء کردند.

زادروزها

۲۱۲ (قمری) زادروز علی النقی - امام دهم شیعیان

۱۹۲۶ - زادروز مریلین مونرو هنرپیشه آمریکایی
۱۹۳۷ - زادروز مورگان فریمن بازیگر و کارگردان آمریکایی، برندهٔ جایزه اسکار
۱۹۷۴ - زادروز آلانیس موریست خواننده، ترانه سرا، تهیه‌کننده و بازیگر آمریکایی-کانادایی
۱۹۷۵ - زادروز نیکول پاشینیان روزنامه‌نگار، ناشر و سیاستمدار ارمنستانی
۱۹۸۲ - زادروز ژوستین انه تنیسور حرفه‌ای بلژیکی
۱۹۸۸ - زادروز خاویر هرناندز بالکازار فوتبالیست مکزیکی، بازیکن تیم منچستر یونایتد

درگذشت‌ها

۱۸۴۱ - درگذشت نیکولا آپر مخترع فرانسوی نگهداری از غذا با هوابندی کردن
۱۸۴۶ - درگذشت گرگوری شانزدهم از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم
۱۸۶۸ - درگذشت جیمز بیوکنن پانزدهمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
۱۹۵۲ - درگذشت جان دیویی فیلسوف آمریکایی قرن بیستم، از پیشتازان عمل‌گرایی (پراگماتیسم)
۱۹۶۸ - درگذشت هلن کلر (در تصویر) نویسنده و معلم نابینا و ناشنوای آمریکایی

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای ژوئن – یادبودهای بیشتر…