Lua

Lua
Paradiqmalar	obyektyönümlü proqramlaşdırma
Yaradılma tarixi	1993
Fayl sonluğu	.lua, .luna, .lunaire və ya .anair
Sonuncu versiyası	5.5
Təsirlənib	C++, SNOBOL, Modula-2, Scheme
Əməliyyat sistemi	çarpaz platformalı[d]
lua.org lua.org/portugues.html
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Lua — yüngül, multi paradiqmalı, proqramlaşdırma dili olub qurulan sistemlərdə istifadə üçün dizayn edilmişdir. Lua, interpretatoru ANSI C dilində yazıldığı üçün kross platformdur və nisbətən sadə C APİsinə malikdir.

Lua ilkin olaraq 1993-cü ildə həmin dövrün artan proqram nizamlama tələbini qarşılamaq üçün tətbiqi proqramları genişləndirən dil kimi dizayn edilmişdi.

İdeologiya və tətbiqinə görə Lua JavaScript-ə daha yaxın olsa və prototipli OOP modelini tətbiq etsə də, Paskala-bənzər sintaksisi, daha güclü və çevik konstruksiyaları ilə fərqlənir. Luanın xarakterik xüsusiyyəti minimum sintaksis ilə çox sayda proqram obyektini tətbiq edə bilməsidir. Belə ki, bütün əsas istifadəçi məlumat növləri (massivlər, strukturlar, çoxluqlar, sıralar, siyahılar) cədvəl mexanizmi ilə, obyekt yönümlü mexanizmlər isə meta cədvəllər ilə reallaşdırılır.

Tarixi

Dil 1993-cü ildə Braziliyada Rio-de-Janeyro Katolik Universitetində Kompüter Qrafikası Texnologiyası Qrupu (Tecgraf) üzvləri olan Robertu İerusalimşi, Luiz Enrike de Fiqueiredo və Valdemar Celes tərəfindən yaradılmışdır.

Nümunə

Lua-nı sandboxda işə salmaq üçün:

1. Modul:Sandbox-u açın və Redaktə nişanına klikləyin (Oxu və Tarixə bax arasında).
2. Səhifənin sonuna enib Debug console bölməsinə keçin.
3. Boz daxil etmə qutusuna (Clear düyməsinin üstündə) aşağıdakını yapışdırın və Enter basın: ↲

print(_VERSION)

Nəticədə belə görməlisiniz:

Lua 5.1

1. Debug console-da əvvəlki Lua daxil etmələrini keçmək üçün Up oxuna ↑ basın.
2. Səhifənin üstünə qayıdın. Publish changes düyməsinə basmayın.
3. Cancel düyməsinə klikləyin. Modul:Sandbox dəyişməyəcək.

Alternativ olaraq:

#!/usr/bin/lua
print("Hello World!")

Dəyişən təyin etmək

#!/usr/bin/lua
a = "Hello World!"
print(a)

Faktorial

Faktoriyel funksiyasını və çağırışını birlikdə Debug console-a yapışdırın. Bir dəfə Enter basın.

local function factorial(nbr) -- input parameter nbr is integer
    local res = 1 -- init local result to 1
    for idx = 2, nbr do -- for index 2 to nbr
        res = res * idx
    end
    return res -- returns nbr!
end
print(factorial(5))

Debug console-də gözlənilən nəticə:

120

Rekursiya

--[[ ikinci parametrdə res yoxdursa, nil olur. nil or 1 həqiqətən 1-dir. ]]--
local function factorial(nbr, res) if nbr <= 1 then return res or 1 end return factorial(nbr - 1, (res or 1) * nbr) end
print(factorial(5))

120

Dövr operatorları

Luada 4 dövr operatoru var: while, repeat, for, generik for.

While

--[[DIQQƏT: Döngəniz cavabsız qalsa, Modul:Sandbox və ya brauzeri bağlayın]]--
local idx = 1     -- Başlanğıc sayğac dəyəri
--Sonsuz döngədən qaçmaq üçün condition dəyişənini false edən bəyanatlar
while idx <= 5 do -- idx beş və ya daha az olduğu müddətcə döngü (sonsuz döngədən qaçmaq üçün)
  print(idx)      -- Debug console-da cari sayğac dəyərini çıxar
  idx = idx + 1   -- döngünün hər iterasiyasında sayğacı artırmaq, döngünün bitməsini təmin etmək üçün
end               -- Döngü bitdikdə idx 6 olacaq.
print("while döngüsünün xaricində, idx = " .. idx)

1
2
3
4
5
while döngüsünün xaricində, idx = 6

Repeat

local idx = 1     -- Başlanğıc sayğac dəyəri
repeat
  print(idx)      -- Debug console-da cari sayğac dəyərini çıxar
  idx = idx + 1   -- döngünün hər iterasiyasında sayğacı artırmaq, döngünün bitməsini təmin etmək üçün
  --Sonsuz döngədən qaçmaq üçün condition dəyişənini true edən bəyanatlar
until idx > 5     -- Döngü bitdikdə idx 6 olacaq.
print("repeat döngüsünün xaricində, idx = " .. idx)

1
2
3
4
5
repeat döngüsünün xaricində, idx = 6

until dən sonra verilmiş şərt(condition) true olana qədər dövr davam edir.

For

for index = 1, 5 do -- for index = from, to do
    print(index)
end
-- indeks for döngüsünün xaricində məlum deyil

1
2
3
4
5

dövr 5 dəfə icra olunur və hər dəfə 1-dən 5-ə qədər rəqəmlər ekrana verilir.

Generik for

for key,value in pairs(_G) do
    print(key,value)
end

string	table
xpcall	function
package	table
rawset	function
_VERSION	Lua 5.1
error	function
pcall	function
os	table
unpack	function
math	table
ipairs	function
require	function
rawget	function
type	function
setmetatable	function
next	function
select	function
assert	function
pairs	function
tonumber	function
_G	table
table	table
rawequal	function
debug	table
mw	table
getmetatable	function
tostring	function

Funksiyalar

--[[ Redefine print function to translate English "one" ]]--
-- do bloku burada yerli (local) məkan yaradır:
-- do daxilində yaradılan local dəyişənlər və funksiyalar blokdan xaricdə görünmür,
-- yəni oldprint yalnız bu blok çərçivəsində əlçatan qalır və qlobal adları çirkləndirmir.
do
  local oldprint = print   -- Mövcud print funksiyasını oldprint kimi saxlayır
  function print(word)     -- print funksiyasını yenidən təyin edir
    if word == "one" then  -- if the input string is "one" then -- in English
      oldprint("bir")      --    print("bir") -- standard print protected by do
    else                   -- Otherwise
      oldprint(word)       --    print the input string
    end
  end
end
print("one"); print("iki, üç, dörd, beş")

bir
iki, üç, dörd, beş

Scribunto

local frame = mw.getCurrentFrame()
local candidates = {
  {"formatnum", "12345"},    -- rəqəmləri minlik ayracı ilə formatlayır
  {"localurl", "Main Page"}, -- wiki səhifəsinin yerli URL-nin nisbətən yolunu qaytarır
  {"fullurl", "Main Page"},  -- domenlə birlikdə tam URL qaytarır
  {"canonicalurl", "Category:Top level"}, -- tam standart (canonical) URL qaytarır
}
-- _ = indeks nəzərə alınmır, pair = dəyər; ipairs sıralı saylı elementləri təkrarlayır
for _, pair in ipairs(candidates) do
  local fn, arg = pair[1], pair[2] -- funksiya adı və arqument
  -- təhlükəsiz çağırış
  local ok, res = pcall(function() return frame:callParserFunction(fn, arg or "") end)
  -- sətirə çevirmə və ya səhv göstəricisi
  local out = ok and tostring(res) or ("<error>")
  -- nəticəni Lua konsolunda göstərir
  print(string.format('%s(%q) -> %s', fn, arg or "", out))
end

formatnum("12345") -> 12,345
localurl("Main Page") -> /wiki/Main_Page
fullurl("Main Page") -> //az.wikipedia.org/wiki/Main_Page
canonicalurl("Category:Top level") -> https://az.wikipedia.org/wiki/Kateqoriya:Top_level

• C dilindən Lua funsiyasının çağrılması

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>
#include <lua.h>
#include <lauxlib.h>

int main()
{
    lua_State *L = luaL_newstate();
    if (luaL_dostring(L, "function foo (x,y) return x+y end")) exit(1);
    lua_getglobal(L, "foo");
    lua_pushinteger(L, 5);
    lua_pushinteger(L, 3);
    lua_call(L, 2, 1);
    printf("Result: %d\n", lua_tointeger(L, -1));
    lua_close(L);
    return 0;
}

yuxarıdakı nümunənin nəticəsi

$ gcc -o example example.c -llua
$ ./example
Result: 8

Kitablar

• Figueiredo, L. H.; Celes, W.; Ierusalimschy, R., redaktorlar Lua Programming Gems. Lua.org. 2008. ISBN 978-85-903798-4-3.
• Gutschmidt, T. Game Programming with Python, Lua, and Ruby. Course Technology PTR. 2003. ISBN 1-59200-077-0.
• Ierusalimschy, R. Programming in Lua (2nd). Lua.org. 2006. ISBN 85-903798-2-5. (The 1st ed. is available online.)
• Jung, K.; Brown, A. Beginning Lua Programming. Wrox Press. 2007. ISBN 0-470-06917-1.
• Schuytema, P.; Manyen, M. Game Development with Lua. Charles River Media. 2005. ISBN 1-58450-404-8.
• Takhteyev, Yuri. Coding Places: Software Practice in a South American City. The MIT Press. 2012. ISBN 0-262-01807-1. 24 may 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 sentyabr 2013. Chapters 6 and 7 are dedicated to Lua, while others look at software in Brazil more broadly.
• Varma, Jayant. Learn Lua for iOS Game Development. Apress. 2012. ISBN 1-4302-4662-6.

Xarici keçidlər

• Rəsmi saytı
• lua-users.org
• Luada Proqramlar Arxivləşdirilib 2007-02-02 at the Wayback Machine
• Lua əməliyyat sistemi layihəsi Arxivləşdirilib 2013-08-16 at the Wayback Machine