Althing
| Państwo | |
|---|---|
| Rodzaj | |
| Rok założenia |
930 |
| Kierownictwo | |
| Przewodniczący Althingu | |
| Struktura | |
 | |
| Liczba członków |
63 |
| Stowarzyszenia polityczne |
Koalicja rządząca (36) Opozycja (27) |
| Ordynacja | |
| Ostatnie wybory | |
| Siedziba | |
 | |
| Alþingishúsið, Austurvöllur, Reykjavík | |
| Strona internetowa | |
Althing (isl. Alþingi) – zgromadzenie ogólne Islandii, utworzone w 930 roku w Þingvellir (isl. Równina Zgromadzenia), położonym 45 km na wschód od Reykjavíku. Uznawany jest za najstarszy dotychczas istniejący parlament.
Althing obradował w Thingvellir do 1799, kiedy to został zniesiony na kilkadziesiąt lat. Przywrócono go w 1844 i przeniesiono do stolicy, gdzie znajduje się do dziś. Obecny budynek parlamentu, Alþingishúsið, zbudowano w 1881 przy placu Austurvöllur.
Skład
[edytuj | edytuj kod]Althing liczy 63 deputowanych, wybieranych w sześciu okręgach wyborczych w drodze proporcjonalnej reprezentacji z otwartych list partyjnych (wyborcy mają wpływ na kolejność wybierania kandydatów partii, przeciwieństwo zamkniętych list partyjnych), na czteroletnią kadencję. 54 mandaty rozdzielane są między partie na szczeblu okręgowym bez progu wyborczego, a 9 mandatów wyrównawczych przypisanych do list partyjnych na szczeblu krajowym z progiem 5 proc. Wyborcy mają możliwość zaznaczenia głosów preferencyjnych na poszczególnych kandydatów partii.
Do 1991 wybierany był jako parlament jednoizbowy, po czym dzielono go na 2 izby w proporcji 1/3 (izba wyższa) i 2/3 (izba niższa). Obecnie jest parlamentem jednoizbowym.
Ostatnie (przedterminowe) wybory do Althingu odbyły się 30 listopada 2024. Kadencja parlamentu trwa 4 lata.
| Rezultaty wyborów | RN | RS | NV | NA | S | SV | [1] | RAZEM | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Partia Niepodległości | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 | 4 | 0 | 16 | |
| Ruch Zieloni-Lewica | 2 | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 2 | 8 | |
| Partia Postępu | 1 | 1 | 3 | 3 | 3 | 2 | 0 | 13 | |
| Sojusz | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 6 | |
| Partia Centrum | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 3 | |
| Partia Piratów | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 3 | 6 | |
| Partia Ludowa | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 6 | |
| Viðreisn (Odrodzenie) | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 2 | 5 | |
| RAZEM | 9 | 9 | 7 | 9 | 9 | 11 | 9 | 63 | |
| Źródło: Iceland Monitor | |||||||||
Okręgi wyborcze:
- RN – Północny Reykjavík
- RS – Południowy Reykjavík
- NV – Północno-zachodni
- NA – Północno-wschodni
- S – Południowy
- SV – Południowo-zachodni
Historia
[edytuj | edytuj kod]X-XIII w.
[edytuj | edytuj kod]Alþingi (albo Alþing; ang. the Althingi lub the Althing) rozpoczał swą działalność około 930 r. Stąd można by go uważać za najstarszy parlament na świecie. Zbierał się on w porze letniej – w okolicach letniego przesilenia, najprawdopodobniej w czerwcu, między 18. a 24. dniem tego miesiąca (przed 999 r. tydzień wcześniej) – na okres dwóch tygodni[2].
Za pośrednictwem Rady Prawa (Lögrétty) zarówno tworzył on, jak i interpretował obowiązujące wówczas w Islandii prawo[3].
Prawo głosu przysługiwało w nim dziewięciu wodzom z Kwarty Południowej, dziewięciu wodzom z Kwarty Wschodniej, dziewięciu wodzom z Kwarty Zachodniej i dwunastu wodzom z Kwarty Północnej. Ponadto prawo to miało dziewięć dodatkowych osób wyznaczanych przez wodzów z tych trzech pierwszych kwart w celu zapewnienia każdej z nich jednakowej pod względem przypadającej na nie liczby głosów reprezentacji. Po przyjęciu chrześcijaństwa prawo głosu miało w nim jeszcze dwóch islandzkich biskupów[4].
Każdy z takich członków – z wyjątkiem biskupów – mógł dobrać sobie po dwóch doradców[5].
Przewodniczącym obrad był jedyny ówczesny urzędnik, tzw. Mówca Prawa (Lögsögumaður)[6].
Żaden z jego członków z prawem głosu nie pochodził z demokratycznych wyborów. Status wodza był dziedziczny[7]. Przynależność do któregoś z wodzów (goðar, l. poj. goði) była przy tym obowiązkowa, z tym że wolny farmer mógł sobie nie częściej niż raz w roku wybrać do którego z wodzów będzie przynależał[8].
Stanowił on dla X-XIII wiecznych Islandczyków najważniejsze wydarzenie polityczne, kulturalne i społeczne[9].
Osoby, którzy wyruszały, by przyglądać sie jego obradom, otrzymywały swoistą rekompensatę na pokrycie wydatków (strat), jakie wiązały się z nieobecnością w gospodarstwie i podróżą. Koszty tej rekompensaty ponosili nieobecni płacąć tzw. þingfararkaup[10].
Na czas jego sesji składano też broń, ewentualnie oznakowywano ją „paskami pokoju” (friðbönd)[11].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ mandaty wyrównawcze
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 91.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 91, 112-120.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 92.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 92.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 92.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 92.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 144-149.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 92.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 92.
- ↑ Maciej Koszowski, Historia Islandii w perspektywie polityczno-socjologiczno-prawnej ze szczególnym uwzględnieniem czasów średniowiecznej libertariańskiej islandzkiej Republiki, Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium” sp. z o.o.: Inowrocaław 2026, s. 93.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- strona internetowa Althingu (isl. • duń. • ang.)
.svg)
