Andy Burnham
| Andy Burnham | |
|---|---|
.jpg) Burnham árið 2026. | |
| Forsætisráðherra Bretlands | |
Núverandi | |
| Tók við embætti 20. júlí 2026 | |
| Þjóðhöfðingi | Karl 3. |
| Forveri | Keir Starmer |
| Leiðtogi breska Verkamannaflokksins | |
Núverandi | |
| Tók við embætti 17. júlí 2026 | |
| Forveri | Keir Starmer |
| Borgarstjóri Manchester | |
| Í embætti 8. maí 2017 – 19. júní 2026 | |
| Forveri | Tony Lloyd (starfandi) |
| Eftirmaður | Paul Dennett (starfandi) |
| Persónulegar upplýsingar | |
| Fæddur | 7. janúar 1970 Aintree, Lancashire, Englandi |
| Þjóðerni | Breskur |
| Stjórnmálaflokkur | Verkamannaflokkurinn |
| Maki | Marie-France van Heel (g. 2000) |
| Börn | 3 |
| Bústaður | Downingstræti 10 |
| Háskóli | Fitzwilliam College, Cambridge (MA) |
Andrew Murray Burnham (f. 7. janúar 1970) er breskur stjórnmálamaður og núverandi forsætisráðherra Bretlands. Burnham hefur verið forsætisráðherra, leiðtogi Verkamannaflokksins og þingmaður á neðri deild breska þingsins fyrir kjördæmið Makersfield frá árinu 2026. Burnham var borgarstjóri Stórborgarsvæðisins Manchester frá 2017 til 2026. Þar áður var hann þingmaður fyrir kjördæmið Leigh frá 2001 til 2017. Hann gegndi ýmsum embættum í ríkisstjórn á þingferli sínum áður en hann varð borgarstjóri, síðast embætti heilbrigðisráðherra frá 2009 til 2010 í ríkisstjórn Gordons Brown.
Æviágrip
[breyta | breyta frumkóða]Andy Burnham fæddist 7. janúar árið 1970 í úthverfi Liverpool en ólst upp í bænum Culcheth, sem er mitt á milli Liverpool og Manchester. Faðir hans vann hjá fjarskiptafyrirtækinu BT en móðir hans var móttökuritari. Báðir foreldrar Burnhams voru stuðningsmenn Verkamannaflokksins og Burnham ákvað á unga aldri að ganga einnig í flokkinn.[1]
Burnham nam ensku við Cambridge-háskóla. Þeir bræður hans voru fyrstu meðlimir fjölskyldunnar til að ganga í háskóla. Eftir háskólanám vann Burnham sem blaðamaður, meðal annars hjá viðskiptadagblöðum. Hann hóf feril sinn í stjórnmálum á þrítugsaldri, sem rannsakandi fyrir Tessu Jowell, þingkonu og ráðherra í ríkisstjórnum Tony Blair og Gordons Brown. Hann varð ráðgjafi Chris Smith menningarmálaráðherra í kringum aldamót og var síðan kjörinn þingmaður fyrir kjördæmi heimabæjar síns, Leigh, árið 2001. Þegar Gordon Brown varð forsætisráðherra árið 2008 varð Burnham menningar-, fjölmiðla- og íþróttamálaráðherra í stjórn hans.[1]
Sem íþróttamálaráðherra flutti Burnham ræðu á minningarathöfn þegar 20 ár voru liðin frá Hillsborough-slysinu árið 1989. Eftir framíköll og uppsteyt á viðburðinum bað Burnham um að fá að tala um slysið á breska þinginu, sem varð til þess að annarri rannsókn á því var hleypt af stokkunum.[1]
Eftir afsögn Gordons Brown í kjölfar ósigurs Verkamannaflokksins í þingkosningunum 2010 gaf Burnham kost á sér sem leiðtogi Verkamannaflokksins en lenti í fjórða sæti af fimm frambjóðendum. Hann bauð sig aftur fram árið 2015 en tapaði fyrir Jeremy Corbyn.[1]
Burnham hætti í landsmálunum árið 2017 og bauð sig fram til borgarstjóra Manchester. Hann vann sigur með rúmlega tveimur þriðju atkvæðanna og var endurkjörinn með auknum meirihluta árið 2021. Á tíma kórónuveirufaraldursins vakti Burnham athygli þegar hann sakaði ríkisstjórn Bretlands um að koma fram við norðurhluta landsins af fyrirlitningu vegna svæðisbundinna útgöngubanna. Sem borgarstjóri varð Burnham einnig þekktur fyrir umfangsmiklar breytingar á samgöngukerfi borgarinnar.[1]
Árið 2025 viðraði Burnham á ný áhuga á að verða leiðtogi Verkamannaflokksins, samhliða dvínandi vinsældum Keirs Starmer forsætisráðherra. Í janúar 2026 gerði Burnham sig líklegan til að bjóða sig fram á þing í aukakosningum í kjördæminu Gorton og Denton en yfirkjörstjórn flokksins kom í veg fyrir að hann gæti boðið sig fram [1] Í júní 2026 fékk Burnham hins vegar að bjóða sig fram á þing í aukakosningum í Makersfield og vann öruggan sigur með um 55% atkvæða gegn frambjóðanda Umbótaflokksins.[2][3]
Keir Starmer sagði af sér stuttu eftir að Burnham náði kjöri á þing og Burnham lýsti yfir framboði til leiðtoga Verkamannaflokksins. Þann 9. júlí hafði Burnham aflað sér stuðnings meirihluta þingmanna flokksins og því svo gott sem tryggt sér leiðtogasætið og forsætisráðherraembættið.[4][5] Burnham tók við sem leiðtogi Verkamannaflokksins þann 17. júlí 2026[6] og sem forsætisráðherra þremur dögum síðar.[7]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 3 4 5 6 Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir (19. júní 2026). „Hver er Andy Burnham?“. RÚV. Sótt 21. júní 2026.
- ↑ Gunnar Reynir Valþórsson (21. júní 2026). „Konungur Norðursins sækir að Starmer“. Vísir. Sótt 21. júní 2026.
- ↑ „Burnham bar sigur úr býtum“. mbl.is. 21. júní 2026. Sótt 21. júní 2026.
- ↑ Björgvin Brynjarsson (9. júlí 2026). „Burnham nær öruggur sem næsti forsætisráðherra“. RÚV. Sótt 10. júlí 2026.
- ↑ Hólmfríður Gísladóttir (9. júlí 2026). „Hefur svo gott sem tryggt sér forsætisráðherrastólinn“. Vísir. Sótt 10. júlí 2026.
- ↑ „Burnham tekinn við formennsku“. mbl.is. 17. júlí 2026. Sótt 17. júlí 2026.
- ↑ Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir (20. júlí 2026). „Andy Burnham nýr forsætisráðherra Bretlands“. RÚV. Sótt 20. júlí 2026.
| Fyrirrennari: Keir Starmer |
|
Eftirmaður: Enn í embætti | |||
.svg)
Þetta æviágrip sem tengist stjórnmálum er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.