Gana

Gana

Gana
{{{lyen_drapo}}} drapo	anblèm

jewografi

sipèfisi	238 535 km2 km²

politik

majistra

Nana Addo Dankwa Akufo-Addo (en)

demografi

popilasyon	ab.
popilasyon dat	2021

enfo

sitwèb

www.ghana.gov.gh

Gana, ki rele ofisyèlman Repiblik Gana, se yon peyi ki nan Afrik de Lwès. Li gen Gòlf Gine ak Oseyan Atlantik nan sid li. Li fè fwontyè ak Kòtdivwa nan lwès, Burkina Faso nan nò, ak Togo nan lès.

Gana gen yon sifas anviwon 239,567 kilomèt kare. Peyi a gen plizyè kalite anviwònman natirèl, tankou savann bò lanmè ak gwo forè twopikal. Gen plis pase 35 milyon moun k ap viv nan Gana. Se 13yèm peyi ki gen plis moun nan Afrik, epi dezyèm nan Afrik de Lwès. Kapital la ak pi gwo vil la se Accra.

Premye wayòm ki te parèt nan zòn Gana se te Bonoman nan sid ak Wayòm Dagbon nan nò. Bonoman te deja egziste nan 11yèm syèk la. Apre sa, Anpi Asante ak lòt wayòm Akan yo te devlope nan sid peyi a.

Nan 15yèm syèk la, Pòtigal te rive nan zòn nan pou fè komès. Apre sa, lòt peyi Ewòp yo te vin goumen pou kontwole komès la. Nan 19yèm syèk la, Britanik yo te pran kontwòl kòt la. Apre plis pase 100 ane rezistans kont kolonizasyon, kat teritwa Britanik yo—Gold Coast, Ashanti, Northern Territories, ak British Togoland—te mete ansanm pou fòme yon sèl peyi.

Nan dat 6 mas 1957, Gana te vin premye koloni nan Afrik ki anba dezè Sahara ki te jwenn endepandans li. Anba prezidan Kwame Nkrumah, Gana te jwe yon gwo wòl nan mouvman pou mete fen nan kolonizasyon ak nan pwomosyon inite peyi afriken yo.

Gana se yon peyi ki gen anpil gwoup etnik, lang ak relijyon. Akan yo se pi gwo gwoup etnik la, men yo pa fòme majorite popilasyon an. Pifò moun nan Gana se kretyen, prèske yon senkyèm se mizilman, epi gen lòt ki pratike relijyon tradisyonèl oswa ki pa gen okenn relijyon.

Gana se yon repiblik demokratik kote prezidan an se chèf leta ak chèf gouvènman an. Peyi a rekonèt kòm youn nan peyi ki pi estab politikman nan Afrik. Li se youn nan manm fondatè Inyon Afriken an ak Mouvman Peyi Ki Pa Alinye yo. Li se tou manm Nasyonzini, Kominote Ekonomik Peyi Afrik de Lwès (ECOWAS), Gwoup 24 la, ak Commonwealth la.

Wikimedia Commons genyen dokiman medya, imaj, video sou : Gana