Ledava
| Ledava | |
|---|---|
 Ledava kod sela Polana | |
 | |
| Dužina | 76 km |
| Izvor | Kod sela Pichla, Kapfenstein, Štajerska (Austrija) |
| Ušće | Mura, na tromeđi Slovenije, Mađarske i Hrvatske |
| Sliv | 1.940,4 km² |
Ledava (njemački: Limbach; mađarski: Lendva) jest rijeka u sjeveroistočnoj Sloveniji i susjednoj Austriji, lijeva pritoka Mure. Izvire kod sela Pichla u općini Kapfenstein u austrijskoj Štajerskoj, nakon nekoliko kilometara ulazi u Sloveniju, teče prema jugu do vještačkog Ledavskog jezera, a zatim skreće prema jugoistoku kroz Mursku ravnicu. U donjem toku čini granicu između Slovenije i Mađarske, te se na najistočnijoj tački Slovenije ulijeva u Muru.[1]
Opis toka
[uredi | uredi izvor]Rijeka izvire kao mali potok u Austriji i teče kroz usku dolinu Pichlagraben. Kod mjesta Kalch ulazi u usku klisuru dugu 1,5 km, usječenu u paleozojske škriljavce ispod Sotinskog brijega. Nakon izlaska iz klisure, dolina se širi kod Sotine, a rijeka nastavlja tok prema Ledavskom jezeru.
Vještačko Ledavsko jezero, izgrađeno 1978, služi za zaštitu od poplava i navodnjavanje, ali je postalo i važno stanište za brojne ptice. Nizvodno od jezera, korito Ledave je u potpunosti regulirano i pretvoreno u odvodni kanal koji teče paralelno s Murom više od 50 km.[2]
U srednjem toku prolazi kroz sjeverni dio Murske Sobote, gdje se odvaja reljefni kanal Ledava–Mura (dužine 7,6 km) za odvođenje viška vode. U donjem toku rijeka prolazi pored Lendave, ulazi u šumovito područje Črni log i Murska šuma, te se nakon ušća svoje najveće pritoke, Velike Krke, ulijeva u Muru.[3]
Hidrologija i poplave
[uredi | uredi izvor]Ledava ima snježno-kišni režim sa vrhuncima u decembru i martu, dok ljeti protok značajno opada. Zbog niskog specifičnog oticanja (5,8 l/s/km²), rijeka je podložna presušivanju tokom ekstremnih suša, kao što je zabilježeno 2012. godine.
Historijski gledano, Ledava je često uzrokovala razorne poplave. Najteža poplava dogodila se u novembru 1925, kada je voda u Murskoj Soboti dosegla visinu od 2 metra, uništivši polovinu tadašnjih kuća. Izgradnja Ledavskog jezera i retencionog bazena Radmožanci značajno je smanjila rizik od poplava u donjem toku.[4]
Etimologija
[uredi | uredi izvor]Ime rijeke vjerovatno potiče iz njemačkog jezika, bilo od ličnog imena Lindolf (Lindolfesbach) ili od riječi Linde (lipa) i Ache (voda), što bi značilo "lipova voda". U historijskim izvorima se pojavljuje pod nazivima Lyndwa (1208), Lindua (1213) i Lendua (1346).[5]
Zaštita prirode
[uredi | uredi izvor]Iako je veći dio toka Ledave ekološki izmijenjen zbog regulacija, njena poplavna ravnica i dalje sadrži važne komplekse nizijskih šuma (Hraščica, Črni log, Murska šuma). Područje je dio evropske mreže Natura 2000, jer predstavlja važno stanište za vrste kao što su:
- Crna roda (Ciconia nigra)
- Srednji djetlić (Dendrocopos medius)
- Bjelovrata muharica (Ficedula albicollis)
- Evropska vidra (Lutra lutra), koja se ponovo proširila u slivu rijeke.
U rijeci živi 33 vrste riba, od kojih je 18 na crvenoj listi ugroženih vrsta, uključujući mrenu, podusta i klena.
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Bundesministerium für Nachhaltigkeit und Tourismus (2011). Flächenverzeichnis der österreichischen Flussgebiete: Murgebiet. Beiträge zur Hydrographie Österreichs. 60. Beč. str. 119.
- ↑ "Ledava". Enciklopedija Slovenije. 6. Mladinska knjiga. 1992. str. 115.
- ↑ 10 let slovensko-madžarskega sporazuma o upravljanju voda. Ljubljana: Ministrstvo RS za okolje, prostor in energijo. 2004. str. 20, 34.
- ↑ Melik, Anton (1957). Štajerska s Prekmurjem in Mežiško dolino. Ljubljana: Slovenska matica. str. 188–189.
- ↑ Snoj, Marko (2009). Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen. Ljubljana: Modrijan. str. 230.
