ತುಳು ತಿಂಗೊಲು
ತುಳು ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ), ಬೇಶ(ಮೇ-ಜೂನ್), ಕಾರ್ತೆಲ್(ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ), ಆಟಿ(ಜುಲೈ-ಆಗೋಸ್ಟು), ಸೋಣ(ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ, ನಿರ್ನಾಲೊ(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್/ಬೊಂತೆಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್), ಜಾರ್ದೆ(ನವೆಂಬರ–ದಸಂಬರ), ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ, ಪೊಣ್ಣಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ (ಜನವರಿ ವರ್ಷಾರಂಭ-ಫೆಬ್ರವರಿ), ಮಾಯಿ(ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್), ಸುಗ್ಗಿ (ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್). ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು. ಬಿಸು ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ ಪತ್ತನಾಜೆ. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ತುಳುವೆರೆಗ್ ಸುಗ್ಗಿ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. ಪಗ್ಗುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.[೧]
ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು[೨]
| ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. | ಪಂಚಾಂಗೊ | ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ | ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ | ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ | ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ | ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r | ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | ಪಗ್ಗು | Mēṭam | ಮೇಷ | ಚೈತ್ರ-ವೈಶಾಖ | Chithirai | Aries | ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ | ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |
| 2. | ಬೇಸ | Iṭavam | ವೃಷಭ | ವೈಶಾಖ-ಜೇಷ್ಠ | Vaikasi | Taurus | ಮೇ-ಜೂನ್ | ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |
| 3. | ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು | Mithuṉam | ಮಿಥುನ | ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ | Aani | Gemini | ಜೂನ್-ಜುಲೈ | ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |
| 4. | ಆಟಿ | Kaṟkkaṭakam | ಕರ್ಕಾಟಕ | ಆಶಾಡ-ಶ್ರಾವಣ | Aadi | Cancer | ಜುಲಾಯಿ-ಆಗಸ್ಟ್ | ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |
| 5. | ಸೋಣೊ | Chingam | ಸಿಂಹ | ಶ್ರಾವಣ-ಬಾದ್ರಪದ | Aavani | Leo | ಅಗೋಸ್ಟು-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ | ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |
| 6. | ನಿರ್ನಾಲೊ/ಕನ್ಯಾ | Kaṉṉi | ಕನ್ಯಾ | ಬಾದ್ರಪದ-ಅಶ್ವಿಜ | Purattasi | Virgo | ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ-ಅಕ್ಟೋಬರ | ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |
| 7. | ಬೊಂತ್ಯೊಲು | Thulām | ತುಲಾ | ಅಶ್ವಿಜ-ಕಾರ್ತಿಕ | Aippasi | Libra | ಅಕ್ಟೋಬರ-ನವಂಬರ | ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |
| 8. | ಜಾರ್ದೆ | Vr̥śchikam | ವೃಶ್ಚಿಕ | ಕಾರ್ತಿಕ-ಮಾರ್ಗಶಿರ | Karthigai | Scorpio | ನವಂಬರೊ-ದಸಂಬರೊ | ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |
| 9. | ಪೆರಾರ್ದೆ | Dhaṉu | ಧನು | ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ | Margazhi | Sagittarius | ದಶಂಬರೊ-ಜನವರಿ | ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |
| 10. | ಪೊನ್ನಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ | Makaram | ಮಕರ | ಪುಷ್ಯ-ಮಾಘ | Thai | Capricorn | ಜನವರಿ-ಪೆಬ್ರವರಿ | ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |
| 11. | ಮಾಯಿ | Kumbham | ಕುಂಭ | ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ | Maasi | Aquarius | ಪೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ | ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |
| 12. | ಸುಗ್ಗಿ | Meeṉam | ಮೀನ | ಪಾಲ್ಗುಣ-ಚೈತ್ರ | Panguni | Pisces | ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್ | ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |
ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. [೩]
- ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲೊ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲೊ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
- ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್.
| ಸಂಕ್ಯೆ | ತಿಂಗೊಲು | ಆಚರಣೆಲು | ಗಾದೆಲು | ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |
|---|---|---|---|---|
| ೦೧ | ಪಗ್ಗು | ಬಿಸು ಪರ್ಬ, ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ, ಗೋಂದೊಲು ಪೂಜೆ | ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್ದ್ ಅಡತೊನ್ಲ, ಬಗ್ಗ್ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್ಲ | |
| ೦೨ | ಬೇಸ/ಬೇಸ್ಯ, ಬೇಸ್ಯೊ | ಪತ್ತನಾಜೆ, ಬೂತಕೋಲೊ ನೇಮೊಲೆಗ್ ಅಕೇರಿ, ಗೋಂದೊಲು ಪೂಜೆ | ಬೇಸದ ಬೆಪ್ಪುಡು ಊರುಮಾತ ಉರಿಪೋಂಡು | ಕೊರ್ಪಿಂಚಿ ಜೇವು ಸುಗ್ಗಿಪಗ್ಗುಡು ಕೊರ್ದು ಪೋತುಂಡು, ಮಾರಿಂಚಿ ಎರು ಬೇಸ್ಯದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಮಾರ್ದ್ ಪೋತುಂಡು |
| ೦೩ | ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್[೪] | ಗುರುಕಾರ್ನೆರ್ಗ್ ಬಲಸುನೆ | ಕಾರ್ನವೆರಗ್ ಬಲಸುನೆ(ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಹಿರಿಯೆರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಬಳಸುನೆ) | ಕಾರ್ತಿದ ಬುಲೆ, ಕಾರ್ತಿದ ಮಲಕೊ |
| ೦೪ | ಕರ್ಕಾಟಕ ಮಾಸ-ಆಷಾಢ-ಆಟಿ,[೫] | ಕನ್ನಿ ನಲಿಕೆ[೬], ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ ನಲಿಕೆ, ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ, ಆಟಿದ ಅಗೆಲ್, ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆ, ಆಟಿದ ದೊಂಬು, ಆಟಿದ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ, ಆಟಿದ ಪರ್ಬ, ಆಟಿಸಪ್ಪು, ಮರ್ವೆ ನಲಿಕೆ, ಮರ್ದೆ ನಲಿಕೆ, ಬೇಡನ್ ನಲಿಕೆ | ಆಟಿದ ದೊಂಬು ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು, ಆಟಿ ಆಡೋಣ್ತ್ ಪೋಪುಂಡು, ಸೋಣೊ ಸೋಡೋಣ್ತ್ ಪೋಪುಂಡು | ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಒರ್ಲ ಚಡ್ದ್ ಇತ್ತಿನಾಯೆ ಪಿದಯಿ ಪೋವಾಯೆ(ಆಟಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಳ್ಳ ದಡ್ಡ್ ಬತ್ತ್ ಇದ್ದವನು ಹೊರ ಹೋಗನು), ಆಟಿಡ್ ಅಗೆಲ್ ಸೋಣೊಡು ಕೋಲೊ |
| ೦೫ | ಸೋಣೊ/ಸೋನೊ/ಚೋಣೊ ಸಿಂಹಮಾಸ | ಚೌತಿ, ಅಷ್ಟೆಮಿ ಪರ್ಬೊ, ಸೋಣತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ, ಜೋಗಿ ಪುರುಷ ನಲಿಕೆ | ಆಟಿ ಆಡೋಂದ್ ಪೋಡ್, ಸೋಣೊ ಸೋಡೋಂದ್ ಪೋಂಡ್ | ಕಜಿಪ್ಪೆಂಚಿ ಸೇನೆರೆ? ಸೋನೆತಪ್ಪುದ ಸಾರ್, ಸೋಣೊದ ಪುಣ್ಣಮೆ, ಸೋಣೊದ ಅಜ್ಜಿ ಗಿಡಪುನೆ, ಸೋಣ ತುಡರ್ ಸೋಣೆತಪ್ಪು, ಸೋಣೊ ತಿಂಗೊಲುಡು ಸೊರ್ಗೊದ ಬಾಕಿಲ್ ದೆಪ್ಪುನೆಗೆ |
| ೦೬ | ನಿರ್ನಾಲ/ನಿರ್ನಾಲ್/ಕನ್ಯಾಮಾಸ | ಪೊಲ್ಸೊಡಿ ಪೋಪುನೆ, ಕಾವೋರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಎರುಕೋಲೊ, ಪುದ್ವಾರ್, ಏನೆಲ್ ಬೆನ್ನಿದ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು, ಏಣೆಲ್ದ ಕೊಯಿಲ್, ಮೂರ್ಲೆ ನಲಿಕೆ | ||
| ೦೭ | ಬೊಂತ್ಯೊಲು/ಬೊಂತೆಲ್/ಬೊಂತ್ಯೆಲ್[೭] | ಮಾಂಕಾಳಿ ನಲಿಕೆ, ಕಂಡೊಕೋರಿ ನಲಿಕೆ ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ,ಕುದುರೆ ಕೋಲ/ನಾಗ ಬೆರ್ಮನ ಕೋಲ, ಕೊಡಿ ಪರ್ಬೊ | ಬೊಂತೆಲ್ ಸುಗ್ಗಿಗ್ ಬಿತ್ತೊನುಲ ಗೊಂತುದ ಪರ್ಬೊನು ಮಲ್ತೊನುಲ | ಬೊಂತೆಲ್ದ ಅಮಾಸೆಗ್ ಕೊಡಿಪರ್ಬೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ |
| ೦೮ | ಜಾರ್ತೆ/ಜಾರ್ದೆ[೮], ವೃಶ್ಚಿಕ ಮಾಸ | ಕಾವೇರಿ ಪುರ್ಸೆ, ಹರಿಸೇವೆ ಹೌಂಡೇ ರಾಯ್ನ ವಾಲ್ಗ ಜಾರ್ತೆದ ಪುಣ್ಣಮೆ | ಜಾರ್ದೆಡ್ ಕೊಡಿ ಮುಲಿ ಕೊಂಡಲ್ಲ ಏರ್ದಿನ ನಿನ ಬಯಿ ನಮೋತೊನುಲ | ಜಾರ್ದೆ ಪುಣ್ಣಮೆಗೆಂಕ್ಲೆನಿಲ್ಲ ಕಯ್ತಲ್ ಬಾರಿ ಗೌಜಿಡಾಪಿನ ನೇಮ |
| ೦೯ | ಪೆರಾರ್ದೆ/ಪೆರಾರ್ತೆ, ಧನುಮಾಸ | |||
| ೧೦ | ಪೊನ್ನಿ/ಪುನಿಯಿ ಮಕರ ಮಾಸ | ಕೆಡ್ಡಸ, ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಪಾಣಾರಾಟೊ | ||
| ೧೧ | ಮಾಯಿ/ಮಾಕಿ - ಕುಂಭಮಾಸ[೯] | ಕಂಗೀಲು, ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್, ಮಾಯಿದ ನಡಾವಳಿ | ಮಾಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ, ಆಟಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆಗಾಲೊ | ಮಾಯಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮಲೆ ಬುಲೆವು |
| ೧೨ | ಸುಗ್ಗಿ/ಮೀನ ಮಾಸ[೧೦] | ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಕೋಲ, ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ ಕರ್ಂಗೋಲು, ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ, ಸಿರಿ ಆರಾದನೆ[೧೧] ಗೋಂದೊಲು ಪೂಜೆ, ಕೊರಗ-ತನಿಯ ನಲಿಕೆ | ಏಣೆಲ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆಂದಿನಾಯಡ ಸುಗ್ಗಿಗ್ ಬಿತ್ತ್ ಕೇಂಡಿಲೆಕೊ | ಮಾರುನ ಮುಂಬುನು ಸುಗ್ಗಿಪಗ್ಗುಡ್ ಮಾರ್ಂಡ್(ಮಾರುವ ದನಕರುವನ್ನು ಮೀನಮೇಷ ಮಾಸಗಳಲ್ಲೇ ಮಾರಿಯಾಯಿತು |
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲಮಾನೊದ ವಿವರೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]| ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ | ರುತು | ತಿಂಗೊಲುಲು |
|---|---|---|
| 01 | ವಸಂತ | ಚೈತ್ರಾ-ವೈಶಾಖ |
| 02 | ಗ್ರೀಷ್ಮ | ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ |
| 03 | ವರ್ಷ | ಶ್ರಾವಣ-ಭಾದ್ರಪದ |
| 04 | ಶರತ್ | ಅಶ್ವಯುಜ-ಕಾರ್ತೀಕ |
| 05 | ಹೇಮಂತ | ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ |
| 06 | ಶಿಶಿರ | ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ |
ಬುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತುಳುವೆರೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಡು ಮೂಜಿ ವಿದೊ. ಬೆನ್ನಿನ್ ಆಯಾ ತಿಂಗುಲುದ ಕಾಲೊದ ನೆಲೆಟ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಕಾಲೊಗು ತಕ್ಕಂದಿನ ಬಿದಿಕ್ಕುಲಿತ್ತೊ. ಪೊಸ ಕಾಲೊ ಬನ್ನಗ ಆ ಬಿದೆಕ್ಕುಲು ನಾಶ ಆತೊ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; ನೀರಂಬಟೆ, ಕಯಮ್ಮೆ.
| ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ | ಬುಲೆ | ತಿಂಗೊಲು | ಕಾಲ |
|---|---|---|---|
| 01 | ಏನೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊ | ಪಗ್ಗು, ಬೇಷ, ಕಾರ್ತಿಯೊಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲೊ | ಮರಿಯಾಲೊ |
| 02 | ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ | ಬೊಂತ್ಯೊಲು, ಜಾರ್ತೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ | ಚಳಿಗಾಲೊ |
| 03 | ಕೊಳಕೆ ಬೇಸಾಯೊ | ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ | ಅರೆಗಾಲೊ |
ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms
- ↑ Arthur Coke Burnell (1878). Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss. Trübner & Company, 1878. pp. 76/147.
- ↑ "ತುಳು ಭಾಷೆದ ಪೊರ್ಲು ". Vani Hegde's Blog (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2013-06-20. Archived from the original on 2015-12-29. Retrieved 2026-04-21.
- ↑ U. P., Upadhyaya (1992). TULU LEXICON VOL.TWO (First ed.). M.G.M College Udupi, 576102, Karnataka, India: Rashtrakavi Govind Pai Samshodhana Kendra. p. 770.
{{cite book}}: CS1 maint: location (link) - ↑ U. P., Upadhyaya (1988). TULU LEXICON VOL.ONE (First ed.). M.G.M College Udupi, 576102, Karnataka, India: Rashtrakavi Govind Pai Samshodhana Kendra. p. 228.
{{cite book}}: CS1 maint: location (link) - ↑ Rāmakr̥ṣṇa Ācār, Pāltāḍi (2017). Tuḷunāḍina janapada pradarśana kalegaḷu (First ed.). Goṭagōḍi, Śiggāvi Tā., Hāvēri Jille: Vistaraṇe hāgu Salahā Kēndra, Karnāṭaka Janapada Viśvavidyālaya. p. 243. ISBN 978-93-83149-54-4.
- ↑ Upadhyaya, Uliyar Padmanabha (1997). Tuḷu nighaṇṭu: Tuḷu-kannaḍa-iṅgliś śabdakōśa. Udupi (Bhārata): Rāṣṭrakavi Gōvinda Pai saṃśōdhana kendra. p. 2399. ISBN 81-86668-20-9.
- ↑ Upadhyaya, Uliyar Padmanabha (1997). Tuḷu nighaṇṭu: Tuḷu-kannaḍa-iṅgliś śabdakōśa (Fiirst ed.). Udupi (Bhārata): Rāṣṭrakavi Gōvinda Pai saṃśōdhana kendra. p. 1317.
- ↑ Upadhyaya, Uliyar Padmanabha (1997). Tuḷu nighaṇṭu: Tuḷu-kannaḍa-iṅgliś śabdakōśa. Udupi (Bhārata): Rāṣṭrakavi Gōvinda Pai saṃśōdhana kendra. p. 2567. ISBN 81-86668-20-9.
- ↑ Upadhyaya, Uliyar Padmanabha (1997). Tuḷu nighaṇṭu: Tuḷu-kannaḍa-iṅgliś śabdakōśa (Fiirst ed.). Udupi (Bhārata): Rāṣṭrakavi Gōvinda Pai saṃśōdhana kendra. p. 2952. ISBN 81-86668-20-9.
- ↑ Rāmakr̥ṣṇa Ācār, Pāltāḍi (2017). Tuḷunāḍina janapada pradarśana kalegaḷu (First ed.). Goṭagōḍi, Śiggāvi Tā., Hāvēri Jille: Vistaraṇe hāgu Salahā Kēndra, Karnāṭaka Janapada Viśvavidyālaya. p. 162. ISBN 978-93-83149-54-4.
