Kalénder
| Kalénder [ ] | |
|---|---|
| Kagunaan Umum | |
| Tiongkok · Islam · Gregorian · Thai: Bulan – Panonpoé . Tanggal minggu ISO · Astro · Julian | |
| Tipe Kalénder | |
| Lunisolar · Solar · Lunar | |
| Kagunaan Lianna | |
| Arménia · Bahá'í · Bengali · Berber · Buda · Koptik · Étiopia · Jérmanik · Yahudi · Hindu · India · Iran · Irlandia · Jepang · Jawa · Malayalam · Maya · Nanakshahi · Nepal · Nepal Sambat · Tamil · Tibet · Zoroaster | |
| Julian asli · Runik | |
Kalénder atanapi pananggalan nyaéta sistem nu ngatur méré ngaran dina période waktu sapertos dinten, sasih, sareng taun, dumasar kana aturan anu tangtu pikeun administrasi sareng sosial.[1] Dasar utama tina sistem pananggalan sacara astronomis nyaéta dumasar kana gerakan Bumi muter dina porosna (rotasi) sarta gerakan Bumi ngurilingan Panonpoé (révolusi).[2] (sapertos poé, hiji contona). Ngaran ieu disebut tanggal kalénder. Tanggal ieu bisa dumasar kana robahna tempat saperti Panonpoé jeung Bulan.
Klasifikasi Kalénder
[édit | édit sumber]Dumasar kana patokan gerakan banda langit, sistem kalénder kabagi janten sababaraha golongan:
- Kalénder Surya (Solar): Sistem ieu ngitung waktu dumasar kana peredaran Bumi ngurilingan Panonpoé anu lilana 365,2422 dinten.[3] Conto anu panglobana dianggo nyaéta Kalénder Grégorian.
- Kalénder Komariyah (Lunar): Sistem anu dumasar sagemblengna kana fase peredaran Bulan muter ngurilingan Bumi, dimana rata-rata lilana sataun nyaéta 354 dinten (siklus sinodik).[4] Conto utamana nyaéta Kalénder Hijriah.
- Kalénder Candra-Surya (Lunisolar): Sistem pananggalan anu ngagabungkeun siklus Bulan sareng Panonpoé kalayan nambihan sasih interkalasi dina kurun waktu anu tangtu.[5] Contona nyaéta Kalénder Saka.
Rupa-rupa Kalénder
[édit | édit sumber]Aya rupa-rupa sistem pananggalan anu parantos dianggo ku rupa-rupa peradaban di dunya:
Kalénder Maséhi (Grégorian)
[édit | édit sumber]Ieu kalénder mangrupikeun sistem anu paling loba dianggo sacara internasional ayeuna, anu mimitina diwanohkeun ku Paus Grégorius XIII dina taun 1582 salaku panyampurna tina Kalénder Julian.[6]
Sistem pananggalan umat Islam anu dimimitian itunganana tina hijrahna kangjeng Nabi Muhammad saw. ti Mekah ka Madinah. Ieu kalénder murni ngagunakeun siklus Bulan (lunar calendar).[7]
Kalénder anu asalna ti India sarta kungsi dianggo sacara lega di Nusantara dina jaman karajaan Hindu sarta Budha. Di Indonésia, ieu kalénder diropéa janten Kalénder Jawa sarta Kalénder Bali.[8]
Kalénder Sunda (Kala Sunda)
[édit | édit sumber]Hiji sistem pananggalan tradisional masarakat Sunda anu gaduh itungan husus dumasar kana rasi béntang sarta kacerdasan lokal (local wisdom) dina widang tatanén sarta upacara adat.[9]
Rujukan
[édit | édit sumber]- ↑ Muh. Hadi Bashori, Mengenal Penanggalan Hijriyah, (Jakarta: PT Elex Media Komputindo, 2013), kaca 12. ISBN 978-602-02-1323-1. Diaksés 2 Pébruari 2026. URL
- ↑ Thomas Djamaluddin, Menggagas Sistem Kalender Islam Pemersatu, (Bandung: Kaki Langit, 2005), kaca 7. ISBN 978-979-3454-32-0. Diaksés 2 Pébruari 2026. URL[tumbu nonaktif]
- ↑ S. Nasution, Sejarah Peradaban Islam, (Jakarta: Amzah, 2010), kaca 101. ISBN 978-979-3654-12-3. Diaksés 2 Pébruari 2026. URL
- ↑ Muh. Hadi Bashori, Mengenal Penanggalan Hijriyah, (Jakarta: PT Elex Media Komputindo, 2013), kaca 45. ISBN 978-602-02-1323-1. Diaksés 2 Pébruari 2026. URL
- ↑ Thomas Djamaluddin, Menggagas Sistem Kalender Islam Pemersatu, (Bandung: Kaki Langit, 2005), kaca 9. ISBN 978-979-3454-32-0. Diaksés 2 Pébruari 2026. URL[tumbu nonaktif]
- ↑ Ensiklopédia Indonésia, Seri Geografi: Alam Semesta, (Jakarta: Ichtiar Baru Van Hoeve, 1990), kaca 44. Diaksés 2 Pébruari 2026.
- ↑ Muh. Hadi Bashori, Mengenal Penanggalan Hijriyah, (2013), kaca 55. ISBN 978-602-02-1323-1. Diaksés 2 Pébruari 2026.
- ↑ S. Nasution, Sejarah Peradaban Islam, (2010), kaca 105. ISBN 978-979-3654-12-3. Diaksés 2 Pébruari 2026.
- ↑ Sistim Penanggalan di Nusantara - Kemdikbud RI, diaksés 2 Pébruari 2026.
Tutumbu ka Luar
[édit | édit sumber]- NASA: Basics of Space Flight - Calendar Systems
- Encyclopedia Britannica - Calendar
- Pusat Riset Antariksa BRIN (LAPAN)
- Digital Library - Mengenal Penanggalan Hijriyah
 |
Artikel ngeunaan kalénder ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan. |
