Alnus incana
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La verna bianca: Alnus incanaDescrissionLa Alnus incana (verna bianca) a l'é n'erbo o busson dla famija dle Betulaceae. A peul rivé a 15-20 méter d'autëssa, con na scòrsa seulia, da grisa a biancastra, e con dë screpoladure da vej. Le feuje a son ovaj, a ponta, con ël bòrd seghëttà, e a son verd scur an dzora, ma argentà e motobin peilose sota (da sì l'epìtet incana, "bianch-gris"). Le fior a son ament separà (mas-cc e fumele), ch'as dësvlupo a la fin dl'invern. Jë strobij legnos, d'un brun scur, a resto an sla pianta tut l'ann. Le reis a fisso l'asòt atmosfèrich, rendendla bon-a për mijoré la tèra. DistribussionLa verna bianca a l'é nativa dle region temperà e freide dl'emisfer setentrional: a chërs an Euròpa sentral e setentrional, ant l'Asia setentrional e ant l'América dël Nòrd. An Italia, a l'é present ant j'Alp e ant j'Apenin setentrionaj, antra ij 500 e ij 1.800 méter d'autëssa. A preferiss ij teren ùmid, le rive dij torent, ij bòsch ripariaj e le zòne con eva 'd surfassa. A l'é 'dcò coltivà 'me pianta ornamental ant ij parch e an sle stra, për soa resistensa al frèid e al vent. NotissieËl bòsch ëd la verna bianca a l'é motobin leger, mòl e arzistent a l'eva, parèj ëd col d'àutre verne, e a l'é dovrà për fé 'd brichet, d'utiss ëd miniera e 'd mobij rùstich. Soa capacità 'd fissé l'asòt a la rend na pianta pionera amportanta për mijoré teren degradà o neuv. Ant la medzin-a popolar, la scòrsa e le feuje a j'ero dovrà për soe proprietà astringente e anti-inflamatorie. A l'é 'dcò un bon arfugi për vàire spece 'd bestie e d'osej, e a contribuiss a stabilisé le rive e a evité l'erosion. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
