Hovudside
| Velkomen til Nynorsk Wikipedia – eit fritt oppslagsverk som alle kan redigera. |
I dag er det 20. mai 2026 (oppdater) |
Actinoid eller aktinoid er ein serie grunnstoff i periode 7 i det periodiske systemet. Det uformelle kjemiske symbolet An blir brukt i generell omtale av actinoidkjemi for å visa til eitkvart actinoid. Stoffa blei tidlegare kalla actinid eller aktinid, men International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) tilrår endinga -oid, sidan -id vanlegvis blir nytta om negativt ladde ion. Actinoid er transisjonsmetall. Dei er sølvkvite eller sølvgrå på farge, og er uedle, svært reaktive metall. Alle actinoida er radioaktive.
På grunn av dei lange halveringstidene sine finst berre thorium og uran i monalege mengder på jorda og astrofysisk. Den radioaktive nedbrytinga av uran dannar flyktige mengder actinium og protactinium, medan atom av neptunium og plutonium av og til blir danna av transmutasjonsreaksjonar i uranmalm. Dei andre actinoida er reint syntetiske grunnstoff. Prøvesprengingar med kjernevåpen har frigjeve minst seks actinoid som er tyngre enn plutonium i naturen; analysar av restar etter den fyrste prøvesprenginga av ei hydrogenbombe i 1952 fann americium, curium, berkelium, californium og dei nye stoffa einsteinium og fermium. Les meir …
Wales er et af de fire konstituerende lande i Storbritannien.
Den walisiske nationalidentitet opstod blandt britere efter enden på romersk herredømme i Storbritannien i 400-tallet, og Wales bliver betragtet som en af de moderne keltiske nationer. Llywelyn ap Gruffudds død i 1282 markerede fuldendelsen av Edward 1. af Englands erobring af Wales. Særlig walisisk politik blev udviklet i 1800-tallet.
Ved begyndelsen af den industrielle revolution ændrede udviklingen af minedrift og metallurgi-industri landet fra at være et landbrugssamfund til et industrisamfund; udvindingen af kul i South Wales Coalfields skabte en stor ekspansion i Wales' befolkningstal.
Wales deler en stor del af sin politiske og sociale historie med resten af Storbritannien, og størstedelen af befolkningen i de fleste områder taler engelsk som modersmål, men landet har bibeholdt sin særlige kulturelle identitet. Både walisisk og engelsk er officielle sprog. Læs mere
 |
Commons Felles medialager |
 |
Wikinytt Frie nyhende |
 |
Wiktionary Ordbok og synonymordbok |
 |
Wikifrasar Frie sitat |
 |
Wikibøker Frie bøker |
 |
Wikikjelda Frie kjeldetekstar |
 |
Wikispecies Artskart |
 |
Wikiversity Frie læremiddel |
 |
Meta-Wiki Wikimedia |
 |
Wikidata Fri kunnskapsbase |
 |
Wikivoyage Fri reisehandbok |
- ... Magdalenaelva var det einaste transportsambandet mellom Bogotá i innlandet av dagens Colombia og hamna ved Cartagena de Indias, og dermed kontakten med Europa?
- ... Neft Daşları er ei gruppe kunstige øyar og eit oljefelt i Kaspihavet utanfor Baku i Aserbajdsjan, hovudsakleg bygd opp i 1950-åra, med ein fullt utvikla by?
- ... då Kartago vart omleira av romarane under den tredje punarkrigen måtte dei raskt lage våpen av det dei kunne finne i byen, mellom anna ved å nytta kvinnehår som strenger for katapultane?
- ... fylkesveg - og tidlegare riksveg 603 i Marifjøra i Luster kommune i gamle Sogn og Fjordane fylke berre var 245 meter lang?
- ... filmen Året gjennom Børfjord viser eit heilt år i løpet av 12 minutt?
Grunnprinsipp 
Spørsmål og svar Hjelp Skriva Endra Arbeidskontoret Samfunnshuset Kontakt
Vestgermanske språk: afrikaans · alemannisk · bayersk · engelsk · frisisk · jiddisch · limburgsk · luxemburgsk · nederlandsk · plattysk · skotsk ·
nordfrisisk · pennsylvaniatysk · Pfalz-tysk · saterlandfrisisk · tysk · vestflamsk · zeelandsk
Keltiske språk: gælisk · manx · skotsk-gælisk · walisisk · kornisk · bretonsk
Baltiske og slaviske språk: kviterussisk · kasjubisk · latvisk · litauisk · polsk · russisk · ukrainsk
Finsk-ugriske språk: enaresamisk · nordsamisk · estisk · finsk · livvi-karelsk · vepsisk
