ရှင်းကျန်း
ရှင်းကျန်း-ဝီဂါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (တရုတ်: 新疆维吾尔自治区၊ Uyghur: شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى) သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်အဆင့် နယ်မြေများအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁.၆ သန်းကျော် ကျယ်ဝန်းကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် (၈) ခုမြောက် အကြီးဆုံးသော ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ဖြစ်သည်။
| ရှင်းကျန်း-ဝီဂါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | |
|---|---|
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | |
| 新疆维吾尔自治区 شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى | |
_(+all_claims_hatched).svg) တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအတွင်း ရှင်းကျန်း၏ တည်နေရာ | |
| နိုင်ငံ | တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ |
| ရုံးစိုက်ရာမြို့ | အူရူမ်ချီမြို့ |
| ဧရိယာ | |
| • စုစုပေါင်း | ၁၆၆၄၈၉၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆၄၂၈၂၀ စတုရန်းမိုင်) |
| လူဦးရေ (2020) | |
| • စုစုပေါင်း | ၂၅၈၅၂၃၄၅ |
| • သိပ်သည်းမှု | ၁၆/km၂ (၄၀/sq mi) |
| အချိန်ဇုန် | တရုတ်စံတော်ချိန် (UTC+8) / ရှင်းကျန်းစံတော်ချိန် (UTC+6) |
ပထဝီဝင်အနေအထား
[ပြင်ဆင်ရန်]ရှင်းကျန်းသည် ဗဟိုအာရှဒေသနှင့် ထိစပ်နေပြီး မွန်ဂိုလီးယား၊ ရုရှား၊ ကာဇက်စတန်၊ ကာဂျစ္စတန်၊ တာဂျစ်ကစ္စတန်၊ အာဖဂန္နစ္စတန်၊ ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယ စသည့် နိုင်ငံ (၈) နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ကာရာကိုရမ်၊ ကွန်လွန်နှင့် တီအန်ရှန်း တောင်တန်းကြီးများက အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက် နယ်စပ်များကို ဝန်းရံထားသည်။ သမိုင်းဝင် ပိုးလမ်းမသည် ဤဒေသကို ဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အချက်အခြာကျခဲ့သည်။
လူဦးရေနှင့် လူမျိုးများ
[ပြင်ဆင်ရန်]၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၅.၈ သန်းကျော် နေထိုင်သည်။ ရှင်းကျန်းသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်ပြီး ဝီဂါ၊ ဟန်၊ ကာဇက်၊ ဟွေ၊ ကာဂျစ်၊ မွန်ဂို၊ တာဂျစ် စသည့် လူမျိုးများ ပါဝင်သည်။ ဒေသတွင်း၌ လူမျိုးစုအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နယ်မြေခွဲများကိုလည်း သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားသော သမိုင်းမှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် ဤဒေသကို "တရုတ်တာကစ္စတန်" သို့မဟုတ် "အရှေ့တာကစ္စတန်" ဟူ၍လည်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
နိုင်ငံရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေး
[ပြင်ဆင်ရန်]၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များမှ စတင်၍ ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် မငြိမ်မသက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ယင်းကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် တရုတ်အစိုးရသည် ဒေသတွင်း၌ လုံခြုံရေး တင်းကျပ်မှုများနှင့် "ပညာပေးစခန်း" ဟု ခေါ်ဆိုသော ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များက ဝီဂါ မူဆလင်များအပေါ် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ရှိနေကြောင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားသော်လည်း တရုတ်အစိုးရကမူ ယင်းတို့မှာ အစွန်းရောက်ဝါဒကို တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း သင်တန်းပေးရန်သာ ဖြစ်ကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။[၁]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ "Xinjiang territory profile"၊ BBC News၊ 1 July 2021။[လင့်ခ်သေ]
| မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ကြီးများ (၄) မြို့ |  | |
|---|---|---|
| ပြည်နယ်များ (၂၃) ပြည်နယ် | ||
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ (၅) ခု | ||
| အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ (၂) ခု | ||
