Мажарстандағы парламент сайлауы (2026)
| |||||||||||
| Мажарстандағы парламент сайлауы (2026) | |||||||||||
| 12 сәуір 2026 | |||||||||||
| Сайлау органы және нәтижелер | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Тіркелгендер | 7 452 428 | ||||||||||
| Сайлаушылар саны | 5 913 784 | ||||||||||
| 79,50 % | |||||||||||
.jpg){kind=small} |
Құрмет пен еркіндік партиясы[1] – Петер Мадияр | ||||||||||
| Дауыс | 3 385 890 | ||||||||||
| 53,18 % | |||||||||||
| Алынған орын | 136 | ▲ +136 | |||||||||
.jpg){kind=small} |
Фидес — Мажарстан азаматтық одағы – Виктор Орбан | ||||||||||
| Дауыс | 2 458 337 | ||||||||||
| 38,61 % | ▼ −15,5 | ||||||||||
| Алынған орын | 57 | ▼ −78 | |||||||||
.jpg){kind=small} |
Біздің Отанымыз – Ласло Тороцкаи | ||||||||||
| Дауыс | 358 372 | ||||||||||
| 5,63 % | ▼ −0,3 | ||||||||||
| Алынған орын | 6 | ► 0 | |||||||||
.jpg){kind=small} |
Демократиялық коалиция» – Клара Добрев | ||||||||||
| Дауыс | 70 298 | ||||||||||
| 1,10 % | ▼ −33,3 | ||||||||||
| Алынған орын | 0 | ▼ −15 | |||||||||
| Дауыстарды аумақтар бойынша бөлу | |||||||||||
 | |||||||||||
| Орындарды заң шығарушы орган бойынша бөлу | |||||||||||
| |||||||||||
| Мажарстан премьер-министрі | |||||||||||
| Босатушы | Сайланған | ||||||||||
| Виктор Орбан Фидес |
Сайлауды күтуде | ||||||||||
өңдеу  | |||||||||||
Мажарстандағы 2026 жылғы парламенттік сайлау 12 сәуірде Мемлекеттік жиналыстың жаңа шақырылымын сайлау үшін өтті. Бұл сайлау 2010 жылдан бері билікте келе жатқан премьер-министр Виктор Орбанның бесінші мерзімге қалу-қалмау мәселесін шешті. 1990 жылы елде еркін сайлау жүйесі енгізілгеннен бері бұл оныншы парламенттік науқан болды.[2][3][4]
Сайлау нәтижесі бойынша оппозиция жетекшісі Петер Мадияр бастаған оңшыл-центристік еуропашыл «Тиса» партиясы жеңіске жетті. Парламенттегі орындардың үштен екісінен астамына ие болған бұл партия енді өзге партиялардың келісімінсіз конституцияға өзгертулер енгізуге мүмкіндік алды. Биліктегі «Фидес» — ХДХП коалициясы екінші орынды иеленді; премьер-министр Виктор Орбан жеңілгенін мойындап, Петер Мадиярды жеңісімен құттықтады. Парламентке өткен өзге қатысушылардың ішінен тек «Біздің Отанымыз» ұлтшыл партиясы ғана көрінді.[5][6][7] Бұл жолғы сайлаудағы халықтың қатысу деңгейі Мажарстандың қазіргі заманғы парламенттік сайлау тарихындағы ең жоғары көрсеткіш ретінде тіркелді.[8]
Мажарстан президенті Тамаш Шуйок жаңа премьер-министрді сайлау 30 күн ішінде өтеді деп мәлімдеді.[9]
Алғышарты
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2022 жылдың 3 сәуірінде сайлаушылардың 54,13% дауысымен «Фидес — Мажарстан азаматтық одағы» – ХДХП альянсы 1990 жылдан бері барлық партиялар мен альянстар арасында ең көп дауыс жинады және төртінші рет орындардың үштен екісін жеңіп алды. Мажарстан үшін біріккен альянсы жеңіліп, көп ұзамай таратылды. Оның мүшелері мемлекеттік жиналыста жеке саяси топтар ретінде отырды. Басқа шағын партиялардың ішінен тек «Біздің Отанымыз» сайлау шегін еңсерді, ал «Екі құйрықты ит партиясы» мұны істемеді.[10]
Сайлаудан кейін тек «Демократиялық коалиция» «Фидеспен» бірге сауалнамаларда тұрақты екі таңбалы нәтижелерге қол жеткізді, бірақ әлі де билеуші партиядан едәуір артта қалды.[11][12]
2024 жылдың 2 ақпанында президент Каталин Новак 2023 жылдың сәуірінде педофилия ісіне қатысы бар қылмыскерге кешірім жасағаны белгілі болды.[13] Жанжал Новактың, сондай-ақ кешірім жасауға қол қойған бұрынғы әділет министрі Юдит Варгидің отставкаға кетуіне әкелді.[14] Осыдан кейін көп ұзамай Варганың бұрынғы күйеуі Питер Мадьяр Facebook-те барлық мемлекеттік қызметінен кететінін жариялап, Виктор Орбан билігінің мақсаты ретінде айтылған «ұлттық, егеменді, буржуазиялық Мажарстан» идеясы шын мәнінде сыбайлас жемқорлықты жасыруға және байлықты тамыр-таныстығы барлардың пайдасына қайта бөлуге арналған «саяси өнім» екенін соңғы бірнеше жылда түсінгенін атап өтті.[15]
15 наурызда Мадияр саясаттан алғашқы бас тартқанына қарамастан, Будапештте ондаған мың адам қатысқан митинг өткізді және жаңа саяси партия құрылғанын жариялады.[16] Сол айда жүргізілген сауалнамаға сәйкес, сайлаушылардың шамамен 15%-ы, егер ол президенттікке үміткер болса, Мадиярға «дәл немесе жоғары ықтималдықпен» дауыс беретіндерін айтты.[17]
10 сәуірде Мадияр Еуропарламентке де, Будапешт ассамблеясына да сол кездегі белгісіз «Құрмет пен еркіндік партиясынан» (Тиса) сайлауға түсуге ниет білдірді, нәтижесінде 30%-ға жуық дауыспен 2-орынға ие болды-барлық партиялар арасында ең көп дауыс пен пайыз «Фидес», 2006 жылдан бастап. Бұл басқа оппозициялық партиялардың күйреуіне және Мажарстан саясатындағы жаңа жағдайға әкелді. Аралық сайлаудан кейін «Құрмет пен еркіндік партиясын» нығайту жалғасты және сауалнамаларға сәйкес, ол жылдың соңына қарай Мажарстандағы ең танымал саяси партияға айналды, «Фидестің» басты бәсекелесі болды.[18][19] Осыдан кейін «Мажарстандың жалпы халықтық партиясы» және «Моментум» сияқты кейбір оппозициялық партиялар үкіметтің ауысуы үшін келесі сайлауға қатыспауға шешім қабылдады.[20][21]
2014 жылдың қазан айының аяғы мен қараша айының басында Елорда интернет — трафикке салынатын салықтың жоспарланып отырған енгізілуіне байланысты үкіметке қарсы наразылықтармен қамтылды. Жаппай наразылықтар мен халықаралық сыннан кейін Мажарстан үкіметі 2014 жылдың 31 қазанында заң жобасы қаралмайтынын мәлімдеді.[22]
2025 жылдың 13 желтоқсанында Будапештте Орбан үкіметіне қарсы акция өтті, онда наразылық білдірушілер мемлекеттік мекемелердегі балаларға қатысты зорлық-зомбылыққа қарсы шықты. Наразылықтардың себебі ведомство директоры қамқоршыларды ұрып-соғып жатқан кәмелетке толмағандарға арналған түзеу колониясынан интернетке қосылған бейнелер болды. «Құрмет пен еркіндік партиясының» жетекшісі, акцияны ұйымдастырушылардың бірі Питер Мадияр мемлекеттің қамқорлықтағы балаларды қорғай алмайтындығын мәлімдеді.[23]
Сайлау жүйесі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Мемлекеттік жиналыстың 199 мүшесі аралас мажоритарлық жүйе бойынша екі әдіспен сайланады: 106 депутат бірмандатты округтерде мажоритарлық дауыс беру жүйесімен, ал қалған 93-і біртұтас жалпыұлттық сайлау округінде пропорционалды жүйе бойынша сайланады. Сайлау шегі партиялар үшін — 5 %, екі партиядан құралған коалициялар үшін — 10 %, ал үш немесе одан көп партиядан тұратын коалициялар үшін — 15 % деңгейінде белгіленген. Содан кейін мандаттар Д'Ондт әдісі бойынша бөлінеді.[24]
2014 жылдан бастап армян, болгар, хорват, неміс, грек, поляк, сыған, румын, русин, серб, словак, словен және украин этникалық топтарының әрқайсысы, егер белгілі бір тізім шеңберінде тіркеліп, партиялық тізімдер бойынша жалпы дауыс санының 0,27 %-ы көлеміндегі төмендетілген квотаға қол жеткізсе, партиялық тізім бойынша 93 орынның біреуін ала алады. Егер тізім осы төмендетілген квотаға жете алмаса, әрбір азшылық Мемлекеттік жиналысқа депутаттық құқығы жоқ азшылық өкілін жібере алады.[25]
Сайлау заңына түзету
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2024 жылғы 17 желтоқсанда Мемлекеттік жиналыс сайлау округтерін өзгерту туралы шешім қабылдады. Нәтижесінде Будапештегі сайлау округтерінің саны 18-ден 16-ға дейін қысқарса, Пешт вармедьесінде, керісінше, 12-ден 14-ке дейін өсті. Сондай-ақ Чонград-Чанад пен Фейердің кейбір сайлау округтерінің шекаралары өзгертілді. Биліктегі «Фидес-ХДНП» альянсы бұл шешімді соңғы (2022 жылғы) халық санағының нәтижелеріне сүйеніп қабылдады. Алайда оппозицияның пікірінше, бұл өзгерістердің шынайы мақсаты — бұрын оппозиция өкілдері тікелей дауыс беру арқылы сайланған округтердегі, әсіресе елордадағы олардың позицияларын әлсірету болып табылады.[26]
Өзгерістер сайлау округтерін манипуляциялау ретінде сынға алынды, өйткені оппозициялық «Құрмет пен еркіндік партиясын» парламентте көпшілік дауысқа ие болу үшін шамамен 5% артықшылықпен жеңу керек.[27]
Халықаралық реакция
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Мажарстандағы 2026 жылғы парламенттік сайлау бүкіл әлемдегі мемлекет және қоғам қайраткерлерінің назарын аударып отыр. 2026 жылдың 17 наурызында Виктор Орбанға қолдау білдірілді:
- Дональд Трамп, АҚШ-тың бұрынғы президенті (2017–2021) және қазіргі президенті (2025 жылдан бастап)[28]
- Владимир Путин, Ресейдің қазіргі президенті (2012 жылдан бастап)
- Хавьер Милей, Аргентинаның қазіргі президенті (2023 жылдан бастап)[29]
- Александр Вучич, Сербияның қазіргі президенті (2017 жылдан бастап)[30]
- Джорджия Мелони, Италияның қазіргі премьер-министрі (2022 жылдан бастап)[31]
- Биньямин Нетаньяху, Израильдің қазіргі премьер-министрі (2022 жылдан бастап)[32]
- Андрей Бабиш, Чехияның қазіргі премьер-министрі (2025 жылдан бастап)
- Матеуш Моравецкий, Польшаның бұрынғы премьер-министрі (2017–2023)
- Алис Вайдель, Германияның «Германия үшін балама» (AfD) оппозициялық партиясының қазіргі жетекшісі
Мажарстандың басты оппозициялық саясаткері Петер Мадиярға қолдау білдірді:
- Дональд Туск, Польшаның қазіргі премьер-министрі (2023 жылдан бастап)
- Манфред Вебер, Еуропалық халық партиясының қазіргі төрағасы (2022 жылдан бастап)[33]
Қоғамдық пікір сауалнамалары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Жалпы нәтиже
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Графикте барлық сауалнамалардың орташаланған нәтижелері көрсетілген.
[[Сурет:2026 Hungarian election polls.svg|center|thumb|880px|:
{{flatlist|
Фидес — Мажарстан азаматтық одағы,
Демократиялық коалиция,
Моментум,
Йоббик,
Мажарстан социалистік партиясы,
Диалог — Жасылдар партиясы,
Саясат басқаша болуы мүмкін — Мажарстандың Жасыл партиясы,
Мажарстандың жалпы халықтық партиясы,
Біздің Отанымыз,
Екі құйрықты ит партиясы,
Халық жағында,
Екінші реформалар дәуірінің партиясы
ДК — МСП — Д,
Құрмет пен еркіндік партиясы.
]]
Бөлек нәтижелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Келесі екі кестеде тиісінше үкіметті жақтайтын және тәуелсіз ұйымдар жүргізген сауалнамалардың нәтижелері ғана берілген.
Үкімет мүддесі үшін жүргізілетін сауалнамалар
Тәуелсіз бен оппозициялық сауалнамалар
.svg)
.svg)
Нәтижелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу] | ||||||||||||||
| Партия | Партиялық тізімдер бойынша | Бір мандатты округтер бойынша | Барлық орындар | ± | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Дауыстар | % | Орындар | Дауыстар | % | Орындар | |||||||||
| Құрмет пен еркіндік партиясы (Тиса) | 3 385 890 | 53,18 | 45 | 3 333 415 | 55,26 | 96 | 141 | жаңа партия | ||||||
| Фидес — ХДХП | 2 458 337 | 38,61 | 42 | 2 215 225 | 36,72 | 10 | 52 | ▼79 | ||||||
| «Біздің Отанымыз» қозғалысы | 358 372 | 5,63 | 6 | 345 252 | 5,72 | 0 | 6 | ▬ | ||||||
| Демократиялық коалиция | 70 298 | 1,10 | 0 | 65 302 | 1,08 | 0 | 0 | ▼16 | ||||||
| Екі құйрықты ит партиясы | 51 965 | 0,82 | 0 | 38 924 | 0,65 | 0 | 0 | ▬ | ||||||
| Мажарстандың Сығандар ұлттық өзін-өзі басқаруы | 19 203 | 0,30 | 0 | 0 | ▬ | |||||||||
| Мажарстандың Немістер ұлттық өзін-өзі басқаруы | 18 419 | 0,29 | 0 | 0 | ▼1 | |||||||||
| «Ынтымақтастық» — Мажарстан жұмысшылар партиясы | 4 187 | 0,07 | 0 | 0 | ▬ | |||||||||
| Йоббик — Үздік Мажарстан үшін | 7 832 | 0,13 | 0 | 0 | ▼9 | |||||||||
| Қалыпты өмір партиясы | 328 | 0,01 | 0 | 0 | ▬ | |||||||||
| LMP — Мажарстандың Жасыл партиясы | 196 | 0,00 | 0 | 0 | ▼5 | |||||||||
| Басқа партиялар[a] | 4 249 | 0,07 | 0 | 668 | 0,01 | 0 | 0 | ▬ | ||||||
| Тәуелсіз үміткерлер | 20 967 | 0,3 | 0 | 0 | ▬ | |||||||||
| Жарамды бюллетеньдер | 6 366 733 | 99,41 | ||||||||||||
| Жарамсыз бюллетеньдер | 37 670 | 0,59 | ||||||||||||
| Барлығы | 6 404 403 | 100,00 | 93 | 6 032 296 | 100,00 | 106 | 199 | ▬ | ||||||
| Тіркелген сайлаушылар/келу | 7 527 742 | 79,69 | 7 527 742 | |||||||||||
| Дереккөз: Nemzeti Választási Iroda | ||||||||||||||
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Түсініктемелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Оның ішінде ұлттық азшылықтардың партиялық тізімдері
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Венгрия парламентін сайлау: Орбан мен Мадияр арасындағы таңдау (қаз.). Азаттық радиосы (12 сәуір 2026). Тексерілді, 13 сәуір 2026.
- ↑ Orbán Viktor egyértelművé tette, amit a Fidesz és Magyar Péter is tol egy ideje: jövő április 12-én lesz a választás
- ↑ Spike, Justin Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge (ағыл.) (13 January 2026). Тексерілді, 10 сәуір 2026.
- ↑ Hungary: 5 key questions about the EU’s most important election of 2026 (ағыл.) (15 January 2026). Тексерілді, 10 сәуір 2026.
- ↑ Than, Krisztina. Hungary's conservative icon Orban defeated by centre-right opposition (ағыл.) (12 April 2026). Тексерілді 13 сәуірдің 2026.
- ↑ Akers, Mary Ann Hungarian Prime Minister Viktor Orbán concedes defeat after “painful” election result (ағыл.) (12 April 2026). Тексерілді, 13 сәуір 2026.
- ↑ Венгриядағы сайлау: Орбан жеңілгенін мойындады, Tengrinews.kz (13 сәуір 2026). Тексерілді 15 сәуірдің 2026.
- ↑ Zsiros, Sandor. Seismic shift: How 16 years of Hungarian politics changed in one day. The National Election Commission said voter turnout was at a record 77.8%, the highest ever recorded in a Hungarian election (ағыл.) (12 April 2026). Тексерілді 13 сәуірдің 2026.
- ↑ Выборы нового премьер-министра Венгрии состоятся в течение 30 дней (орыс.) (12 апреля 2026). Тексерілді, 13 сәуір 2026.
- ↑ Nemzeti Választási Iroda
- ↑ Árnyékkormányt alakít Dobrev Klára
- ↑ Molnár Csaba: Egy dolgot nem próbált még az ellenzék 2010 óta, hogy legyen egy domináns párt
- ↑ Children's home crisis threatens very foundation of Orban regime, say analysts
- ↑ Hungarian President Katalin Novak resigns over child-abuse pardon scandal
- ↑ Varga Judit volt férje: Egy percig sem akarok olyan rendszer részese lenni, amelyben Tónik, Ádámok és Barbarák vígan röhöghetnek a markukba
- ↑ Thousands protest in Budapest as Orban embroiled in corruption scandal
- ↑ In Hungary, Scandal and Crisis Suddenly Energize the Opposition
- ↑ Magyar Péter: Történelmet írunk, 18 éve nem volt ilyen
- ↑ Silence engulfs pro-government polling institutions
- ↑ Márki-Zay pártja nem indul a választáson
- ↑ Nem indul a Momentum a 2026-os országgyűlési választáson
- ↑ Hungary internet tax cancelled after mass protests
- ↑ Венгры вышли на защиту детей
- ↑ Electing Members of the National Assembly - House of the National Assembly - Országgyűlés
- ↑ Nemzeti Választási Iroda
- ↑ Megszavazták a választási törvény módosítását
- ↑ Gerrymandered districts, manipulated polls: Orbán's party banks on local races to win 2026 elections
- ↑ Europe’s right-wing elite (and Netanyahu) endorse Orbán in Hungary election race (ағыл.) (14 қаңтар 2026). Тексерілді, 16 наурыз 2026.
- ↑ Europe’s right-wing elite (and Netanyahu) endorse Orbán in Hungary election race (ағыл.) (14 қаңтар 2026). Тексерілді, 16 наурыз 2026.
- ↑ Europe’s right-wing elite (and Netanyahu) endorse Orbán in Hungary election race (ағыл.) (14 қаңтар 2026). Тексерілді, 16 наурыз 2026.
- ↑ Europe’s right-wing elite (and Netanyahu) endorse Orbán in Hungary election race (ағыл.) (14 қаңтар 2026). Тексерілді, 16 наурыз 2026.
- ↑ Europe’s right-wing elite (and Netanyahu) endorse Orbán in Hungary election race (ағыл.) (14 қаңтар 2026). Тексерілді, 16 наурыз 2026.
- ↑ 2026 Hungarian parliamentary election (en) // Wikipedia. — 2026.
