Bogota
4°35′56″N 74°04′51″W/4,598889 -74,080833.jpg) Panorama miasta | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Burmistrz | |||||
| Wysokość |
2640 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2018) |
| ||||
| • liczba ludności |
7 387 400 | ||||
| Nr kierunkowy |
1 | ||||
| Kod pocztowy |
11 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
BOG | ||||
Położenie na mapie Kolumbii  | |||||
| 4°35′56″N 74°04′51″W/4,598889 -74,080833 | |||||
| Strona internetowa | |||||
.svg)
Bogota (hiszp. ⓘ; poprzednia nazwa oficjalna Santa Fe de Bogotá) – miasto w Ameryce Południowej, stolica i największe miasto Kolumbii, a także ośrodek administracyjny departamentu Cundinamarca[1][2]. W 2018 roku miasto liczyło 7 387 400 osób[1].
Miasto leży w centralnej części Kolumbii, w Kordylierze Wschodniej w północnych Andach, na wysokości 2640 m n.p.m.[2]. Stanowi najważniejszy ośrodek przemysłowy, handlowy, finansowy, naukowy i kulturalny Kolumbii[2]. Burmistrzem miasta jest Carlos Fernando Galán[3].
Urbanistyka
[edytuj | edytuj kod]Miasto ma układ siatki z licznymi placami[1]. W centrum miasta dominują budynki wielokondygnacyjne, w których mieszczą się głównie urzędy, przedsiębiorstwa handlowe i finansowe oraz instytucje kulturalne. W pozostałej części miasta dominuje niska zabudowa w stylu kolonialnym oraz slumsy (tugurios)[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]W okresie prekolumbijskim tereny dzisiejszej Bogoty zamieszkiwały plemiona Indian Czibcza. Ich główną siedzibą była Bacata[1]. W 1538 roku Gonzalo Jiménez de Quesada podbił Indian, a na ich terenach założył osadę, która przyjęła nazwę Santa Fé de Bacatá[1][2]. Osada była związana z wicekrólestwem Nowej Granady, w 1717 roku została jej stolicą[1][2]. W latach 1810–1811 miejscowa ludność zbuntowała się przeciwko Hiszpanom i ustanowiła własny rząd, lecz miasto do 1819 było kontrolowane przez hiszpańskich lojalistów. Wtedy to Simón Bolívar przejął rządy w Bogocie i uczynił ją stolicą federacji Gran Colombia (Wielka Kolumbia), obejmującej terytoria Panamy, Kolumbii, Wenezueli i Ekwadoru. Po rozbiciu federacji na odrębne państwa Bogota do 1830 pozostała stolicą Republiki Nowej Granady, a w później stolicą Kolumbii[1].
W XIX wieku rozwój gospodarczy miasta był zahamowany przez walki o władzę polityczną oraz izolację geograficzną[1]. W kwietniu 1948 roku w mieście wybuchły zamieszki i akty przemocy (tzw. bogotazo), które doprowadziły do znacznych zniszczeń w mieście[1][2]. Niepokoje społeczne zakończyły się w 1958 roku po osiągnięciu porozumienia pomiędzy partią liberalną a konserwatywną[1].
30 kwietnia 1948 roku w mieście odbyła się IX Międzynarodowa Konferencja Państw Amerykańskich, podczas której ustanowiono Organizację Państw Amerykańskich oraz zawarto traktat międzyamerykański o pokojowym załatwianiu sporów[2][4]. W 1955 roku miasto uzyskało status Dystryktu Specjalnego[2]. W tym samym roku w mieście ustanowiono sekretariat CELAM[5].
W latach 80. w mieście wprowadzono klasyfikację poszczególnych stref w mieście, od „1” (dla najbiedniejszych dzielnic) po „6” (dla dzielnic z najnowocześniejszą zabudową). Wprowadzony w Bogocie system wdrożono w latach 90. w pozostałych miastach Kolumbii. Założeniem systemu miało być zmniejszenie nierówności społecznych, gdzie w częściach miasta o wyższym standardzie obowiązywały większe opłaty za usługi miejskie. Ze względu na nieskuteczność systemu (który przyczynił się do pogłębienia nierówności) w 2017 roku rozpoczęto dyskusję o zniesieniu numerowanych stref[6].
22 sierpnia 1968 roku Bogotę odwiedził papież Paweł VI podczas podróży apostolskiej do Kolumbii i na Bermudy[7]. 2 lipca 1986 roku Bogotę odwiedził papież Jan Paweł II podczas podróży apostolskiej do Kolumbii i Saint Lucia[8]. W 2007 roku w mieście odbywał się Światowy Dzień Książki, organizowany przez UNESCO[9].
17 stycznia 2019 roku w mieście miał miejsce atak terrorystyczny, w którym zginęły 21 osób oraz zamachowiec[10][11]. W związku z atakiem prezydent Kolumbii Iván Duque Márquez ogłosił żałobę narodową[11].
Gospodarka i transport
[edytuj | edytuj kod]W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, włókienniczy, chemiczny, farmaceutyczny, skórzany i obuwniczy, hutnictwo żelaza i rzemiosło[1][2]. W 1928 roku założono giełdę papierów wartościowych[1].
W mieście znajduje się międzynarodowy port lotniczy Bogota-El Dorado[1][12]. W Bogocie swoją siedzibę ma Aerovías Nacionales de Colombia, pierwsza komercyjna linia lotnicza w Ameryce Południowej. Bogota ma połączenia kolejowe z wybrzeżem Karaibów i wybrzeżem Oceanu Spokojnego oraz drogowe ze wszystkimi głównymi miastami Kolumbii[1]. W 1998 roku w Bogocie uruchomiono szybki transport autobusowy TransMilenio[13]. Do lutego 2014 roku system ten składał się z 12 linii o łącznej długości 87 km[14].
Do lutego 2014 roku stworzono 350 km tras rowerowych, w tym 70 km tzw. rowerowych autostrad. Budowę dróg rowerowych rozpoczął Enrique Peñalosa, burmistrz miasta w latach 1998–2001[14].
Trwa budowa pierwszej linii metra. Przetarg na zaprojektowanie, budowę, dwudziestoletnią eksploatację i utrzymanie pierwszej linii metra zakończono w grudniu 2019 roku. Według planów linia ma mieć 24 km długości i 16 stacji[15]. Budowę rozpoczęto 20 października 2020 roku. Budowa ma zakończyć się w 2028 roku[16].
Edukacja i kultura
[edytuj | edytuj kod]W Bogocie swoją siedzibę mają m.in. Narodowy Uniwersytet Kolumbii (założony 22 września 1867 roku) i katolicki (założony w 1622 roku)[1][17]. W 1940 roku w mieście założono Akademię Policyjną im. gen. Santadera, będące największym centrum szkoleniowym policji w Kolumbii[11][18]. W 1823 roku w mieście założono Muzeum Narodowe[2][19].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Bogotá [online], britannica.com [dostęp 2026-07-17] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bogota [online], encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2026-07-18] [zarchiwizowane z adresu 2025-08-14].
- ↑ Carlos Fernando Galán [online], mayorsmigrationcouncil.org [dostęp 2026-07-17] (ang.).
- ↑ Organization of American States [online], britannica.com [dostęp 2026-07-17] (ang.).
- ↑ Marian Banaszak, Historia Kościoła katolickiego, t. 4, Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1992, s. 154.
- ↑ Jakub Dybalski, Bogota. Powiedz mi w czym mieszkasz, powiem ci kim jesteś [online], rynek-kolejowy.pl, 18 listopada 2017 [dostęp 2026-07-18].
- ↑ Apostolic Journey to Bogotà 22-25 August 1968 [online], vatican.va [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- ↑ Tomasz Szyszka, Słowo wstępne, [w:] Zdzisław Struzik (red.), Jan Paweł II w Kolumbii, Warszawa: Instytut Papieża Jana Pawła II, 2018, s. 7, ISBN 978-83-65198-39-6 [dostęp 2026-07-18].
- ↑ UNESCO designates Medellín as World Book Capital for 2027 [online], unesco.org, 16 marca 2026 [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- ↑ Staff and agencies in Bogotá, Car bomb kills at least 20 at police academy in Bogotá [online], theguardian.com, 18 stycznia 2019 [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- 1 2 3 łz, mnie, fa, Atak na akademię wojskową. Jest wiele ofiar [online], tvp.info, 18 stycznia 2019 [dostęp 2026-07-18] [zarchiwizowane z adresu 2019-01-18].
- ↑ Flights from Bogotá (BOG) [online], flightconnections.com [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- ↑ Marcin Piotrowski, BRT w skali średniej i dużej, czyli Kurytyba i Bogota [online], rynek-kolejowy.pl, 11 sierpnia 2014 [dostęp 2026-07-18].
- 1 2 Jakub Dybalski, Jak Bogota wysiadła z samochodu [online], rynek-kolejowy.pl, 7 lutego 2014 [dostęp 2026-07-18].
- ↑ Piotr Kumelowski, Korespondencja z USA. Startuje budowa KDP z Dallas do Houston [online], rynek-kolejowy.pl, 14 grudnia 2019 [dostęp 2026-07-18].
- ↑ Construction of the First Line of the Bogotá Metro begins! [online], bogota.gov.co, 20 października 2020 [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- ↑ Reseña histórica [online], unal.edu.co [dostęp 2026-07-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-03] (hiszp.).
- ↑ Historia [online], policia.gov.co [dostęp 2026-07-18] [zarchiwizowane z adresu 2007-09-27] (hiszp.).
- ↑ Antonio Ochoa Flórez, Breve bibliografía para la historia de la Museología en Colombia [online], museonacional.gov.co, 2010, s. 2 [dostęp 2026-07-18] (hiszp.).
|
