Vorarlberg

Vorarlberg
Vorarlberg
Shtet federal
	Flamuri Stema
Vendi	Austria
Kryeqyteti	Bregenz
Qeverisja
• Body	Landtagu i Vorarlbergut
• Kryetari	Markus Wallner (ÖVP)
Sipërfaqja
• Total	2.533,84 km2 (978,32 sq mi)
Popullsia (1 janar 2022)
• Total	401.674
• Dendësia	158,524/km2 (410,575/sq mi)
GDP
• Gjithsej	€23.214 trilion (2024)
• Per capita	€56,482 (2024)
Zona kohore	UTC+1 (CET)
• Verë (DST)	UTC+2 (CEST)
HDI (2022)	0.917; very high · 6-të nga 9
Faqja zyrtare	vorarlberg.at

Vorarlberg (Shqiptimi gjermanisht: [ˈfoːɐ̯ʔarlbɛrk]) është shteti federal (Bundesland) më perëndimor i Austrisë. Ajo ka sipërfaqen e dytë më të vogël gjeografike pas Vjenës, dhe megjithëse ka popullsinë e dytë më të vogël, ajo gjithashtu ka dendësinë e dytë më të lartë të popullsisë (gjithashtu pas Vjenës). Kufizohet me tri shtete: Gjermania (Bavaria dhe Baden-Württemberg përmes Liqenit të Bodenit), Zvicra (Grisons dhe St. Gallen) dhe Lihtenshtajni. I vetmi shtet austriak që ndan një kufi me Vorarlberg është Tiroli në lindje.

Kryeqyteti i Vorarlbergut është Bregenz (29,698 banorë), megjithëse Dornbirn (49,845 banorë) dhe Feldkirch (34,192 banorë) kanë popullsi më të madhe.^[3] Vorarlbergu është gjithashtu i vetmi shtet në Austri ku dialekti lokal nuk është austro-bavarishtja, por më tepër një dialekt alemanik; prandaj ka shumë më tepër të përbashkëta kulturore me (historikisht) Zvicrën gjermanishtfolëse alemanike, Lihtenshtajnin, Baden-Württemberg, Svabinë Bavareze dhe Alzasën sesa me pjesën tjetër të Austrisë, Bavarinë juglindore dhe Tirolin Jugor.

Vorarlbergu është në një masë të madhe malor dhe dy të tretat e shtetit ndodhen mbi 1,000 m lartësi. Rreth 37% (97,000 hektarë ose 240,000 akra) e sipërfaqes së tij është pyll.^[4]

Etimologjia

Vorarlberg fjalë për fjalë do të thotë 'përballë malit Arl'. Emri Arl ose Arlberg mund të gjurmohet që nga viti 1218 në shqiptime të ndryshme (Arle, Arlen, Mons Arula, Arlenperge) dhe rrjedh nga shkurret e shumta të Arlenit atje, të ashtuquajturat pisha malore.^[5]

Nofka e tij është Ländle ('tokë e vogël'). Korniza e referencës për këtë ishte qarku shumë më i madh dhe më i populluar i Tirolit, nga i cili rrethi i vogël në perëndim të Arlbergut u përpoq të shkëputej. Në vitin 1861, Vorarlbergu më në fund u ngrit në një tokë kurorë me parlamentin e vet shtetëror. Gjatë rrugës për shkëputjen nga Tiroli, identifikimi me Ländle mbeti me rëndësi të madhe.^[6]

Gjeografia

Demografia

Religjioni

Ekonomia

Kultura

Historia

Referime

↑ "EU regions by GDP, Eurostat". www.ec.europa.eu (në anglisht). Marrë më 18 shtator 2023.
↑ "Sub-national HDI – Area Database" (në anglisht). Global Data Lab. Marrë më 2018-09-13.
↑ "Vorarlberg Bevölkerung, Einwohner, Fläche". bevoelkerung.at (në gjermanisht). Marrë më 2019-02-08.
↑ "Daten und Fakten" (në gjermanisht). Waldverein. Marrë më 2020-07-30.
↑ "Geschichte der Arlberg-Region in Österreich". www.arlberg-panoramacamping.at (në gjermanisht). Marrë më 2020-07-30.
↑ "War Vorarlberg immer schon ein "Ländle"?". Thema Vorarlberg (në gjermanisht). 2016-05-07. Marrë më 2020-07-30.

Lidhje të jashtme

Faqja zyrtare (Gjermanisht)
Turizmi (Gjermanisht)

[1] "EU regions by GDP, Eurostat". www.ec.europa.eu (në anglisht). Marrë më 18 shtator 2023.

[GlobalDataLab-2] "Sub-national HDI – Area Database" (në anglisht). Global Data Lab. Marrë më 2018-09-13.

[3] "Vorarlberg Bevölkerung, Einwohner, Fläche". bevoelkerung.at (në gjermanisht). Marrë më 2019-02-08.

[4] "Daten und Fakten" (në gjermanisht). Waldverein. Marrë më 2020-07-30.

[5] "Geschichte der Arlberg-Region in Österreich". www.arlberg-panoramacamping.at (në gjermanisht). Marrë më 2020-07-30.

[6] "War Vorarlberg immer schon ein "Ländle"?". Thema Vorarlberg (në gjermanisht). 2016-05-07. Marrë më 2020-07-30.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]