Wikipedia:Houptsyte

Schwyzerdütsch

Grüezi, grüessech und willkomme uf der alemannische Wikipedia!
Di frei Enzyklopedi, wo alli chöi mitschaffe.

Artikel finde

Artikel nooch Kategorie:
Alli Kategorie • Bruuchtum • Ernährig • Geografi • Gschicht • Gsellschaft • Kunscht • Literatur • Musik • Natur • Person • Politik • Religion • Sport • Sproch • Technik • Verchehr • Wirtschaft • Wüsseschaft Themeportal: Regionali Artikel Alemanne Alemannisch Bade Bade-Württebärg Basel Elsass Friburg Liechtestei Schwabe Schwiiz Vorarlberg
Chunscht Geografi Gschicht Gsellschaft Literatur Musik Natur Politik Religion Sport Sproch Tächnik Wüsseschaft Suschtigs: Artikelindex vo A bis Z • Bsunders glungne Artikle • Läsige Artikle • Artikel nooch Dialäkt • Audiouffnahme vo Artikel • Ufname vu Dialäktwörter • E Fabel in verschidni Dialäkt übersetze • Alemannischi Ortsnämme • Alemannischi Tiernämme • Alemannischi Pflanzenämme

Di Alemannischi Wikipedia

Di alemannischi Wikipedia isch en Enzyklopedi i de Dialekt vom alemannische Sprachruum, also vo der Dütschschwyz, vom Elsass, vo Liechtestei, vo Oberbade, vom Schwabeland und vo Vorarlberg.

Die Enzyklopedi wachst dür di freiwilligi Hilf vo allne, wo öppis in irer Mundard wöi bytrage. Yträg chöi vo allne Bsuecher gschribe und gänderet wärde. Alli si härzlich yglade mitzmache. Bringet eues Wüsse y und hälfet eso mit, ds Alemannische z pflege, ufzwerte und z erhalte. Di erschte Schritt si ganz eifach!

Wer mir vo der Alemanische Wikipedia si und was mir wei, findsch i üsem Profil.

D Inhält vor Wikipedia dörfe frei kopiert und verbreitet wärde.

Bis jetz häts bi der alemannische Wikipedia 31.686 Artikle.

Artikel vor Wuche: Carl Maria von Weber

Dr Carl Maria Friedrich Ernst von Weber, wia-nr mit-em ganza Nama ghoißa hôt (* 18. oder 19. Novembr 1786 z Eutin em heidiga Schleswig-Holstein, † 5. Juni 1826 en London), ischt a deitscher Kombonischt, Kabellmoischtr, Pianischt ond Musikschriftsteller gwäa. Er gildet als dr Vollender vo dr deitscha romandischa Opr. Sei bekanndeschts Werk isch Der Freischütz. Älle Vorfahra vom Weber – vädderlicher- ond midderlicherseits – hend ihre Wurzla em alemannischa Schbrôchroom. Drom isch dr Weber eigentlich au a reachdr Alemanne gwäa. Wahrscheinlich isch’r dr greescht Kombonischt, wo seller Volksstamm hervorbrôcht hôt.

Uf-em Gebiet vo dr Opr gildet dr Weber als de wichdigscht Persoo zwischem Wolfgang Amadeus Mozart ond em Richard Wagner. De deitsch romandisch Opr isch durch sei Schaffa Wirklichkeit worra. Em Weber sei graußr Fortschridd beschdôht dô dren, dass’r an nuia Stil gschaffa hôt, wo dees, was vôrher bloß a dooda Kuliss gwäa ischt, zom Leaba erweckt hôt. Et omsonscht hoißt’s oft, dr Hauptdarsteller vom Freischütz wär dr deitsche Wald. Manche Sacha hôt’r vo de Franzosa ibrnomma, z. B. s Melodram, abr was bei de selle bloß a reizvolla Illusioo gwäa ischt, hôt’r em Denscht vo-ma seelischa Ausdruck weidrentwicklet. Nei bei-em ischt au d Eifihrong vo de Erennrongs- ond Leitmotiv, ond dass dr Chor et bloß zor Staffaasch uf dr Bihne romstôht, sondern a Doil vo dr Handlong wuud. (…der ganz Artikel lese)

Früeneri Artikle vor Wuche:

Hesch gwüsst ...

... dàss d Elsasser Wiistroß zu da ältscha Touristastroßa ìm Frànkrìch gheert?
... dass em Leerer Eduard Schönenberger näbet de Schuel d Pflääg und d Förderig vo de Mundaart, «öiserer äigetlicher Mueterspraach», ganz wichtig gsy isch?
... dass de Rekord bi de Freqänze und em Güeterverchehr uf de Wetzike-Meile-Bahn im Jahr 1920 mit 532'345 Reisende und 11'014 Tone Güeter gsii isch?
... dass d Buure im Appäzellerland und dä umliggende Bergkanton ihri Hünd immer no unter äm Gsichtspunkt vo dä Bruchstüchtigkeit und weniger noch rassäbedingter Schönheit züchtäd?
... dàss m’r s’ Sàkràmant vu dr Krànkasaalwung vor dr Liürgiireform vum Zwaita Vàtikàànischa Konziil numma in articulo mortis hàt därfa schpanda?
... dass dr Pius Jauch scho Liader uf Italienisch, Deitsch und Schwäbisch gschrieba hòt?

Alemannischi Nachrichte:

27. Mai 2026:
NS-Propaganda in Allgäuer Mundart: Kommission schlägt Umbenennung des Eberhard-Schobacher-Wegs in Kempten vor (Kreisbote)
17. Mai 2026:
Sängerin Linda Fäh über neues Album: «Mundart fühlt sich echter an» (nau.ch)
16. Mai 2026:
«Im Gràs sinn schun Bliamla»: Wie Elsässer mühsam ihre Sprache (wieder-)lernen (BZ Basel)
Aus «Brot» wird «Lehm»: So entstehen Sondersprachen (SRF)
Die Vreneli-Geschichte auf Zürcher Dialekt? «Das befremdet mich» (Berner Zeitung)
14. Mai 2026:
«Beiz», «Kaff», «E Ligu Lehm» – Alles Rotwelsch? Alles Rotwelsch! (SRF)
12. Mai 2026:
Junge Talente begeistern beim Allgäuer Mundart-Wettbewerb (Kreisbote)

Meh Nachrichte uf Dialäkt-Neuigkeite

1. Juni

Nordportal vum Gotthardtunäll bi Göschene

1283: Im Vertrag vu Rhyfälde mueß dr minderjehrige Habsburger Rudolf II. zue Gunschte vu sym eltere Brueder Albrecht I. uf Eschtrych un d Steiermark verzichte.
1831: Dr James Clark Ross entdeckt dr magnetisch Nordpol uf ere Forschigsfahrt in dr Nechi vum Kap Adelaide bi dr Boothia-Halbinsle z Kanada.
1882: D Gotthardbahn verchehrt jetz fahrblanmäßig dur s nei Gotthardtunäll (Bild).
1906: S erscht schwyzerisch Poschtauto nimmt syy Bedriib uf.