Баш бит
Россия Федерациясендә — Кирилл һәм Мефодий көне,
Эквадорда — Пичинча бәрелеше көне,
Эритреядә — Бәйсезлек бәйрәме, h.б. истәлекле һәм бәйрәм көннәре


- 1543 — күренекле астроном һәм галим Николай Коперник вафат.
- 1883 —
Нью-Йорк шәһәрендә шул вакытта дөньяның иң зур асылмалы күпере ачыла. - 1905 — рус язучысы Михаил Шолохов туа.
- 1925 — Комсомольская правда газетасының беренче саны чыга.
- 1936 — сәясәтче, галим, тарихчы, профессор Индус Таһиров дөньяга килә.
- 1949 — татар җырчысы, Татарстанның халык артисты Хәмдүнә Тимергалиева туа.
- 1957 — Мәскәүдә Татар мәдәнияте ункөнлеге башланды.
- 1984 — татар шагыйре, язучы Фидаил Мәҗитов дөньяга килә.
- 1985 — татар әдәбият галиме Мөхәммәт Гайнуллин дөнья куя.
- 2001 — Рус Википедиясендә беренче мәкалә языла.
- 2008 — Русия җырчысы Дмитрий Билан Евровидение 2008 җыр бәйгесендә җиңү яулый.

Җирдән читтәге акыл эзләү (ингл. SETI) — галимнәрнең Җирдән читтәге тереклекне эзләү буенча фәнни проектлары өчен җыелма термин. Мәсәлән, башка дөньялардан йолдыз ара элемтәнең билгеләре булган электромагнетик нурланышны мониторлау.
Галәмдә акыллы тормышны эзләү өчен зур чакырулар бар, идентификация һәм интерпретацияне дә кертеп. Төрле SETI проектлары прогресста, кайберләре тикшеренүчеләрнең иртә игъланнарын артык «эйфорик» булуда тәнкыйтьләнә.
Потенциаль феноменнның фәнни тикшеренүе радио уйлап чыгарудан соң 1900-нче еллар башында башланган. Халыкара күп фәнни сорауларга җаваплар бирергә тырышу 1980-нче еллардан бирле барган. 2015 елда Стивен Һокинг һәм рус миллиардеры Юрий Милнер яхшы финансланганнан эшләп карауны игълан иткәннәр, ул Бәреп кертеп үтү инициативасы дип аталаган, ул Җирдән читтәге тереклекне эзләү өчен тырышып карауларны киңәйтү өчен булган.
![]()
Сез беләсезме?


- Зәңгәрсу котып төлкесе җәен төтенсу соры, ә ак котып төлкесе соргылт көрән төстә була.
- Сугыш алдыннан Сталин Кырым күперен төзү өчен металл кормаларны Германиядә эшләтергә бирә. Сугыш башлангач, алманнар әзер эшләнмәләр китертеп, бу проектны ашыра да башлыйлар.
- 2020 елның 22 гыйнварында мәшһүр татар яшьләре газетасы үзенең 100 еллыгын билгеләп үткән.
- Татар телендә тәүлек буе эшли торган беренче балалар-яшүсмерләр каналы 2018 елның азагында эфирга чыга.
- 13 яшьлек вундеркинд Рубик кубигын камилләштергән.
- Дала төлкесе төлкеләр арасында иң вагы.
- Ислам җәмгыяте Ирландиядә иң тиз үсә торган дини азчылык булып тора.
- Җәллад козгын башка кошларның да тавышларын чыгарып сайрый ала.
- Дания башкаласы халкының һәр унынчы кешесе — мөселман.
- Чуаш язучыларының әдәби журналы Туган Идел дип тәрҗемә ителә.
- «Татар» мәчете Финляндиядә баштан ук мәчет буларак төзелгән бердәнбер бина санала.
- Финляндия – Аурупада, Австриядән кала, исламны кануни таныган икенче дәүләт.
- Голливудның Дан аллеясына ел саен якынча 10 миллион турист килә.
- Этләр Антарктидадан башка барлык материкларда да тереклек итәләр.
- Румыниядә ислам диненең төп тарафдарлары — Румыния төрекләре һәм Румыния татарлары.
- Саам мифологиясендә башка дөнья тереклек ияләренә гномнар караган.
- Казан башлыгы хатыны Гөлнар-ханым 1899 елда Парижда Казан ханлыгы тарихына багышланган китабын чыгара.
- Табон мәгарәләрен Филипин цивилизациясе бишеге дип тә атыйлар.

Россия мөселманнары Диния нәзарәте, яки Россия мөселманнары Дини җыены (рус. Централизованная религиозная организация Духовное собрание мусульман России, ДСМР) — үзәкләштерелгән дини оешма. Россия Федерациясе төбәкләрендә теркәлү узган мөселманнарның җирле һәм төбәк дини оешмаларының бер өлешен берләштерә. 2016 елдан җитәкчесе — мөфти Альбир Крганов.
2016 елда Россиядә өч «төп гомумроссия» мөфтияте эшли: мөфти Тәлгать Таҗетдин җитәкчелегендәге Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте (Уфа), шулай ук мөфти Равил Гайнетдин җитәкчелегендәге Россия Федерациясе мөселманнарының Диния нәзарәте, Россия мөфтиләр шурасы (1996 елда оешкан). Төрле вакытта Россиядә тагын бер «гомумроссия» мөфтияте булдыру омтылышлары күзәтелә. 2016 ел ахырында Мәскәүдә 10 төбәк мөфтияте вәкилләре катнашында «Россия мөселманнарының Диния нәзарәте» дини оешмасының беренче утырышы уза. Оештыручылар — Себер мөселманнарының Диния нәзарәте — Омск мөфтияте, Мәскәү шәһәре һәм Үзәк регион мөселманнарының Диния нәзарәте — Мәскәү мөфтияте, Чуваш Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте. Оештыручылар составына Томск өлкәсе һәм Чуашстан мөселманнарының кайбер җирле дини оешмалары да кергән.
| Сайланган cоңгы портал: | Җәмгыять / |
| Сайланган cоңгы исемлек: |
![]()
Сайланган мультимедиа
![]()
Таныш булыйк
Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.
Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.
Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.
![]()
Җаваплылыктан баш тарту
Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче
![]()
Катнашу
- Катнашырга: Нигез тәртипләр һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү киңәш ителә, әмма мәҗбүри түгел.
- Ярдәм кирәк: Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар ярдәм күрсәтергә әзерлеген белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
- Көчләрегезне тикшерергә: Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.
![]()
Җәмгыять
Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — "һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү".
Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 60 509 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 133 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 7 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.
Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.
![]()
Вики-кырларыбыз
- Хәзерге вакыйгалар
- Көн тәртибендәге мәсьәләләр
- Соңгы яңалыклар
- Статистика
- Вазыйфалар
- Стратегия
- Эшчәнлек планы
- Алдынгыларыбыз
- Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
- 1 000 • 10 000 • 50 000
- Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
- Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек -

- Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
- Ай хезмәттәшлеге темасы
- Сайланган эчтәлек
- Соңгы үзгәртүләр
- Яңа битләр
![]()
Тугандаш проектлар
Викиверситет — белем бирү аланы
Викиҗыентык — медиафайллар саклагычы
Викикитап — дәреслекләр һәм белешмәлекләр
Викимәгълүмат — фактик мәгълүмат-белем базасы
Викиөзек — өземтәләр җыентыгы
Викисәфәр — юл күрсәткече
Викисүзлек — сүзлек һәм тезаурус
Викитөрләр — биологик төрләр
Викиханә — оригиналь текстлар
Викихәбәрләр — хәбәрләр агентлыгы
Мета-Вики — проектара хезмәттәшлек аланы
Викимедиа инкубаторы — яңа тел бүлекләре
MediaWiki — «MediaWiki» буенча белешмә
Phabricator — технологик платформаны үстерү

