Rybka

Rybka
Ontwerp en ontwikkeling
Categorie	Computerschaak
Ontwikkelaar(s)	Vasik Rajlich
Besturingssysteem	Windows
Status en tijdlijn
Status	Inactief
Recentste versie	4.1 ; (7 maart 2011)
Onderdelen
Licentie(s)	commercieel
Links
Website	(de) (en) Productpagina
Portaal	Informatica

Rybka is een zeer sterk computerschaakprogramma dat is gemaakt door de Tsjechisch-Amerikaanse internationaal meester Vasik Rajlich. Het programma prijkt sinds zijn release in de top van alle computerschaaklijsten.

In 2011 werd Rajlich beschuldigd van plagiaat van de schaakprogramma's Fruit en Crafty. Rybka werd hiermee door de International Computer Games Association uitgesloten voor toekomstige deelname van het wereldkampioenschap voor schaakcomputers en ook vervielen de uitslagen vanaf 2007, waaronder de vier wereldtitels die het programma op rij won.

Oorsprong naam

Het woord Rybka betekent visje in het Tsjechisch. In het fonetisch alfabet wordt het uitgesproken als /'rɪpka/.

Vasik Rajlich werd ooit tijdens een interview door Alexander Schmidt gevraagd^[1]: Alexander: “Heb je de naam Rybka gekozen omdat het programma steeds als een visje uit je handen glipte?” Vasik antwoordde: “Wat de naam Rybka betreft - het spijt me maar dat blijft mijn eigen geheimpje.”

Versies

Versie	Datum	Opmerking
Rybka 1.0	2 december 2005	beta
Rybka 1.2	maart 2006
Rybka 1.2f	mei 2006
Rybka 2.0	10 juni 2006	eerste versie voor meerdere processoren
Rybka 2.1c	augustus 2006
Rybka 2.2	november 2006
Rybka 2.3	februari 2007
Rybka 2.3.1	maart 2007
Rybka 2.3.2	13 juni 2007
Rybka 2.3.2a	18 juni 2007	detectie van zetdwang, bug verholpen
Rybka 3.0	18 juli 2008	chess 960, sterkte, evaluatie, zoek efficiëntie
Rybka 4	26 mei 2010
Rybka 4.1	7 maart 2011	bugfixes

Team

Vasik Rajlich, de auteur van Rybka.
IM Larry Kaufman, kalibreert de stukwaarden en afruilheuristieken van Rybka.
IM Iveta Rajlich, de Rybka-tester, vrouw van Vasik
Jeroen Noomen (werkte eerst aan REBEL) de auteur van het openingsboek

Sterkte

Rybka was jaren het sterkste computerschaakprogramma. Het stond bovenaan op de computerschaak rating-rankinglijsten: CCRL, CEGT, SSDF, SCCT en CSS.^[2] In 2011 is Houdini Rybka voorbijgestreefd.

Op de SSDF-lijst van 28 juni 2012 is de gemeten sterkte als volgt:

Programma en hardware	Rating	+	-	Partijen
Deep Rybka 4 x64 2GB Q6600 2,4 GHz	3221	28	26	810
Deep Rybka 3 x64 2GB Q6600 2,4 GHz	3203	24	22	1169
Deep Rybka 3 256MB Athlon 1200 MHz	3079	39	38	332
Rybka 2.3.1 Arena 256MB Athlon 1200 MHz	2919	22	22	1004

Speelstijl

De uitzonderlijke sterkte van Rybka ligt met name in de schaakkennis en de beheersing van het positiespel. Rybka weet ongemerkt positioneel voordeel te verkrijgen en dat consequent uit te nutten. Karakteristiek van Rybka's spel zijn kwaliteitsoffers die het maakt en die door andere schaakprogramma's niet worden gevonden.

Rybka Winfinder

Er bestaat ook een speciale gemodificeerde Rybka-versie genaamd Rybka Winfinder. Deze versie is tactisch sterker en beheerst de koningsaanval beter dan de standaard Rybka-versie. Echter in normale partijen speelt deze versie duidelijk zwakker.

Rybka 2.3 LK

Ten slotte is er ook een Rybka 2.3 LK-versie, waarbij de stukwaardes zijn aangepast door Larry Kaufman. Vanaf versie 2.3.1 zitten deze LK-waarden in de standaard Rybka.

Resultaten

Uitslagen

2005

1 Paderborn - 5½ uit 7
1 CCT8 - 8 uit 9

2006

1 PAL/CSS
1 ICT - 8½ uit 9
2 WCCC in Turijn
1 Dutch open - 8 uit 9
1 Paderborn - 6½ uit 7

2007

1 CCT9 - 6 uit 7
1 ICT Leiden - 7½ uit 9
1 WCCC in Amsterdam - 10 uit 11^[bron?]
1 PAL/CSS - 6 uit 9

2008

1 CCT10 - 5,5 uit 7
1 WCCC in Peking - 8 uit 9^[bron?]
1 NK Leiden - 9 uit 9

2009

1 CCT11 - 7,5 uit 9 (main)
1 WCCC in Pamplona - 5 uit 5^[bron?]
1 WK Chess 960 in Mainz - 14,5 uit 16
1 NK in Leiden - 7,5 uit 8

2010

1 WK in Kanazawa - 8 uit 9^[bron?]
1 ICCT in Leiden - 8,5 uit 9

2012

1 ICT 12 in Leiden - 6,5 uit 7

Toernooien

Van 27 december tot 30 december 2005 deed Rybka mee aan het 15e ICCC in Paderborn. Rybka won het toernooi met 5,5 uit 7, vóór andere schaakprogramma's, zoals Gandalf, Zappa, Spike, Shredder en Fruit.

Rybka won CCT8 van 25 februari tot 26 februari ongeslagen met een score van 8 uit 9.

In april 2006 op het PAL/CSS advanced chess hoofdtoernooi, behaalde Rybka 1.1 zonder hulp een eerste plaats. In de finale werd Rybka 1.1 tweede en derde, na de schaakcomputer Hydra.

In de 6e Leiden ICT in mei 2006 won Rybka met een score van 8½ uit 9, vóór Sjeng, Gandalf en Shredder.

Tijdens het 14e wereldkampioenschap computerschaak in Turijn in mei 2006 werd Rybka, spelend onder de naam Rajlich, tweede, gelijk eindigend met Shredder en na de wereldkampioen Junior.

In juni 2006 op PAL/CSS freestyle hoofdtoernooi werd het Rybkateam, spelend onder de naam Rajlich, gedeeld eerste samen met Intagrand. In het finale toernooi behaalde het Rybka-team een eerste plaats met een hele punt voorsprong voor de rest van het veld. Alle acht gekwalificeerden voor deze finale gebruikten Rybka.

In 2006, tijdens het Open kampioenschap computerschaak, werd Rybka 2.2 eerste met de perfecte score van 9 uit 9.^[3]

In december 2006 deed Rybka mee aan het 16e ICCC in Paderborn. Rybka won het toernooi met een score van 6½ uit 7.^[4]

In februari 2007 deed Rybka mee aan CCT9 en won met 6 uit 7.^[5]

Voorbeeldpartij

In het Open Nederlands kampioenschap computerschaak versloeg Rybka (spelend met zwart) het programma The King in hun finalepartij en behaalde daarmee de eerste plaats met een perfecte score (Analyse door Rybka 2.2).

The King - Rybka