1806

1806

Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1790-1799 · 1800-1809 · 1810-1819
Jaren:	<< · < · 1805 · 1806 · 1807 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2559 MMDLIX
Armeense jaartelling:		1255 – 1256 ԹՎ ՌՄԾԵ – ՌՄԾԶ
Chinese jaartelling:		4502 – 4503 壬丑 – 癸寅
Christelijke jaartelling:		1806 MDCCCVI
Ethiopische jaartelling:		1798 – 1799
Hebreeuwse jaartelling:		5566 – 5567
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1861 – 1862
- Shaka Samvat		1728 – 1729
- Kali yuga		4907 – 4908
Iraanse jaartelling:		1184 – 1185 ۱۱۸۴ – ۱۱۸۵
Islamitische jaartelling:		1220 – 1221 ١٢٢١ – ١٢٢٠
Maçonnieke jaartelling:		5805 – 5806
1806 naar onderwerp
Lijst van landen
Juliaanse kalender van 1806
Gregoriaanse kalender van 1806

BERJAYA — Napoleon I (midden) in de slag bij Jena.

Het jaar 1806 is het 6e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

1 - Het keurvorstendom Beieren en het keurvorstendom Württemberg worden tot koninkrijk uitgeroepen.
1 - De Franse republikeinse kalender wordt afgeschaft. De gregoriaanse kalender wordt opnieuw ingevoerd.
6 - Het landgraafschap Breisgau en de rijkslandvoogdij Ortenau worden door Oostenrijk aan het keurvorstendom Baden overgedragen.
8 - In de Slag bij Blaauwberg nabij Kaapstad wordt de Bataafse bezettingsmacht onder generaal Jan Willem Janssens verslagen door een Britse invasiemacht onder David Baird.
9 - De Franse prins Lodewijk Bonaparte vertrekt na een bezoek van enkele dagen aan Nijmegen naar Utrecht.
16 - Luitenant-gouverneur Janssens ondertekent de overgave van de Kaapkolonie aan Groot-Brittannië.

februari

februari - Pruisen bezet het keurvorstendom Hannover.
1 - De aartshertog-keurvorst van Salzburg neemt het prinsbisdom Würzburg in bezit.
8 - Franse troepen (ongeveer 30.000 man) onder leiding van maarschalk André Masséna marcheren vanuit Noord-Italië en vallen het koninkrijk Napels (een bondgenoot van de coalitie tegen Frankrijk) binnen.
11 - Het koninkrijk Beieren neemt Tirol in bezit. Frankrijk behoudt zich het recht voor een deel van Tirol bij het nieuwe koninkrijk Italië te voegen.
12 - Het keurvorstendom Salzburg en de proosdij Berchtesgaden worden aan Oostenrijk overgedragen.
15 - Verdrag te Parijs tussen Frankrijk en Pruisen. Pruisen staat het vorstendom Ansbach en het hertogdom Kleef af aan Frankrijk in ruil voor de definitieve inbezitneming van het keurvorstendom Hannover.
23 - Frankrijk bezet het vorstendom Ansbach.

maart

4 - De rijksstad Augsburg wordt aan het koninkrijk Beieren overgedragen.
12 - Verdrag te Mainz tussen Frankrijk en het hertogdom Nassau; Nassau draagt Kastel, Kostheim en het Peterseiland over aan Frankrijk. Hierdoor ontstaat een Frans bruggenhoofd op de oostelijke oever van de Rijn.
15 - Het koninkrijk Beieren maakt bekend dat het een verdrag met Frankrijk heeft gesloten om het hertogdom Berg over te dragen aan Frankrijk.
15 - Keizer Napoleon I vormt per decreet het hertogdom Kleef-Berg uit de hertogdommen Berg en Kleef voor zijn zwager Joachim Murat.
16 - Pruisen draagt het hertogdom Kleef over aan Frankrijk.
22 - Keizer Frans II van het Heilige Roomse Rijk draagt het grootmeesterschap van de Duitse Orde over aan zijn broer aartshertog Anton.
25 - Opening van de Brusselse rechtenfaculteit, de eerste concrete invulling van de Académie de Bruxelles. Het is een van de twaalf Écoles de Droit van het Franse Keizerrijk.
30 - Het koninkrijk Napels wordt na een Franse bezetting weer "onafhankelijk" met Joseph Bonaparte als koning.

april

3 - De eerste Nederlandse schoolwet wordt een feit (deze schoolwet zal van 1806 tot 1857 standhouden, waarna hij wordt vervangen).
16 - De graven van Fugger sluiten een verdrag met het koninkrijk Beieren waarin ze zich onderwerpen aan de soevereiniteit van Beieren.
april - Verschijnen in Amsterdam van het pamflet "Oproeping van het Bataafsche volk, om deszelfs denkwijze en wil openlijk aan den dag te leggen, tegen de overheersching door eenen vreemdeling, waarmede het vaderland bedreigd wordt." , geschreven door Mietje Hulshoff.

mei

1 - Ferdinand van Habsburg houdt zijn intocht in het nieuwgestichte Keurvorstendom Würzburg.
10 - In Parijs gaat het Tribunaat akkoord met de aanleg van het Grand Canal du Nord, van Antwerpen via Venlo naar Neuss.
20 - Het koninkrijk Beieren neemt het vorstendom Ansbach in bezit op grond van een verdrag met Frankrijk
25 - Verdrag te München tussen Frankrijk en Beieren, waarbij het voorbehoud van 11 februari over Tirol vervalt en het hele graafschap in bezit komt van Beieren.

juni

5 - De Bataafse Republiek wordt op last van Napoleon I omgezet in het koninkrijk Holland (eigenlijk Koningrijk Holland).
7 - Verklaring van de koning van Beieren waarin de onderwerping van Fugger van 16 april wordt aanvaard.
23 - Lodewijk Napoleon wordt als koning van Holland geïnstalleerd.

juli

12 - Met het ondertekenen van de Rijnbondakte verlaten zestien Zuid- en West-Duitse staten formeel het Heilige Roomse Rijk en vormen de Rijnbond met Napoleon als beschermheer. Het gaat om Beieren, Württemberg, het keurvorstendom van de aartskanselier, Baden, Kleef en Berg, Hessen-Darmstadt, Nassau-Usingen, Nassau-Weilburg, Hohenzollern-Hechingen, Hohenzollern-Sigmaringen, Salm-Salm, Liechtenstein en het vorstendom von der Leyen.
15 - Begin van de Expeditie van Pike in opdracht van president Jefferson om de nieuw verkregen gebieden in het zuidwesten van de Verenigde Staten te verkennen.
18 - Mietje Hulshoff wordt veroordeeld tot twee jaar spinhuis voor het pamflet "Oproeping van het Bataafsche volk".

augustus

1 - De Rijksdag van het Heilige Roomse Rijk wordt door een nota in kennis gesteld van de stichting van de Rijnbond.
3 - De expeditievloot van Francisco de Miranda landt op La Vela de Coro bij de haven Coro in Venezuela. Het daar gelegen Spaanse fort wordt veroverd.
6 - Frans II legt de keizerskroon neer. Daarmee is er een eind gekomen aan het meer dan duizend jaar oude Heilige Roomse Rijk. Frans II had al eerder de titel van erfelijk keizer van Oostenrijk aangenomen als Frans I.
10 - Koning Frederik Willem III geeft opdracht om het Pruisische leger te mobiliseren. Hij stuurt Napoleon I een ultimatum, zonder zijn bondgenoten van de Vierde Coalitie te raadplegen. Pruisen mobiliseert 170.000 soldaten, waaronder 35.000 cavalerie en wordt daarbij ondersteund door 20.000 Saksische soldaten.^[1]
30 - Nassau-Usingen en Nassau-Weilburg verenigen zich onder één regering. Het land staat sindsdien bekend als hertogdom Nassau.

september

5 - Napoleon I roept 50.000 dienstplichtigen van de lichting van 1806 op en brengt de Franse troepen in Duitsland in hoge staat van paraatheid. Wanneer hij het bericht ontvangt dat de Pruisen het Saksische leger in hun gelederen heeft opgenomen, mobiliseert hij haastig de Grande Armée met als doel een veldtocht voor te bereiden tegen Pruisen.^[2]
9 - Deense verklaring over de inlijving van het hertogdom Holstein, het graafschap Pinneberg en het graafschap Rantzau. Deze inlijving is ingegeven door de opheffing van het Heilige Roomse Rijk.
25 - In Parijs treedt de aartshertog-keurvorst van Würzburg tot de Rijnbond toe met de titel van groothertog. Het graafschap Ortenburg komt onder de soevereiniteit van Würzburg.

oktober

5 - Napoleon I geeft orders om Saksen binnen te vallen met de Grande Armée (190.000 man en 300 kanonnen). De Fransen rukken in drie colonnes op en trekken door de bergachtige bossen van het Thüringerwoud. Napoleon bedreigt Leipzig in te nemen en wil Pruisen dwingen een veldslag te leveren in de omgeving van Gera. Het Pruisische leger (110.000 man) bevindt zich echter verder naar het westen (geconcentreerd bij Erfurt), aan de westoever van de rivier de Saale. Veldmaarschalk Karel Willem Ferdinand geeft opdracht om de Pruisische troepen terug te trekken naar het noorden en een nieuwe verdedigingslinie aan te leggen.^[3]^[4]
10 - Franse troepen (12.000 man) van het V Legerkorps onder bevel van maarschalk Jean Lannes verslaan bij Saalfeld een Pruisische voorhoede (ongeveer 9.000 man) onder bevel van prins Louis Ferdinand (een neef van Frederik Willem III). Prins Louis sneuvelt tijdens een gevecht met een kwartiermeester van het Franse 10e Huzarenregiment.^[5]
14 - Slag bij Jena en Auerstedt: Franse troepen (96.000 man) onder bevel van Napoleon I verslaan bij Jena het Pruisische leger (33.000 man) onder leiding van generaal Frederik Lodewijk van Hohenlohe. Terwijl maarschalk Louis Nicolas Davout bij Auerstedt het Pruisische hoofdleger (53.000 man) onder bevel van veldmaarschalk Karel Willem Ferdinand van Brunswijk verslaat, die dodelijk gewond raakt.^[6]
17 Het groothertogdom Baden en het koninkrijk Württemberg sluiten een grensverdrag met vele grenscorrecties. De belangrijkste daarvan is de afstand door Baden van de stad Tuttlingen.
24 - Napoleon I trekt zegevierend Berlijn binnen. Frederik Willem III vlucht naar Koningsbergen.
27 - Franse troepen bezetten het Vorstendom Fulda en Corvey van de Prins van Oranje.

november

21 - In Berlijn doet Napoleon I het 'Decreet van Berlijn' uitgaan, waarin hij de zeeblokkade van Groot-Brittannië afkondigt en het Continentaal Stelsel instelt.
27 - De aanval op Batavia vindt plaats.
november - Frankrijk bezet het keurvorstendom Hessen-Kassel, het keurvorstendom Hannover, het hertogdom Brunswijk en de Hanze-steden Bremen, Hamburg en Lübeck, om ook daar de havens af te sluiten voor de Engelse handel.

december

11 - Vrede van Poznań tussen Frankrijk en het keurvorstendom Saksen. Saksen treedt toe tot de Rijnbond en neemt de titel koninkrijk aan. Saksen krijgt uitzicht op Cottbus ten koste van Pruisen in ruil voor gebiedsafstand aan Frankrijk.
12 - Lodewijk Napoleon sticht een Hollandse koninklijke onderscheiding: de Orde van de Unie.
15 - In Poznań treden tot de Rijnbond toe de hertogen van Saksen-Weimar, Saksen-Gotha-Altenburg, Saksen-Coburg-Saalfeld, Saksen-Meiningen en Saksen-Hildburghausen.
19 - Napoleon I trekt Warschau binnen, waar hij als bevrijder wordt onthaald. Hij installeert er een voorlopige bestuursraad, bestaande uit zeven Poolse edelen.
26 - Franse troepen (25.000 man) van het V Legerkorps onder leding van maarschalk Jean Lannes proberen bij Pułtusk het Russische Eerste Leger (40.000 man) onder bevel van generaal Levin August von Bennigsen in de val te lokken. Na felle gevechten ontsnapt Bennigsen ternauwernood aan een confrontatie met Napoleon I. De Franse verliezen zijn 3.300 doden en gewonden. De Russen verliezen 3.500 doden en gewonden. De Grande Armée, half uitgehongerd en bevroren, krijgt bevel om zich in de winterkwartieren terug te trekken. Terwijl Napoleon in Warschau verblijft, begint hij de beroemde affaire met de 20-jarige Poolse edelvrouw, Maria Walewska. Zij begint een relatie met hem om patriottische redenen voor de erkenning van de zelfstandige staat van het hertogdom Warschau.^[7]

zonder datum

Thomas Bruce, de zevende hertog van Elgin, brengt de naar hem genoemde Elgin Marbles over van het Parthenon in Athene naar Londen.
Aan Den Haag worden door het Franse bewind stadsrechten verleend.
Het nieuwe koninkrijk Beieren lijft de rijksstad Augsburg in.
Confrontatie tussen Rusland en het Osmaanse Rijk over wat nu Roemenië heet. De sultan in Istanboel vervangt de vorsten van Moldavië en Walachije. De afgezette Constantijn Ypsilanti komt met Russische militaire steun terug uit Sint-Petersburg en herneemt zijn bestuur in Boekarest.

Muziek

Johann Nepomuk Hummel componeert Sieben Ungarische Tänze, opus 23 en Zwölf Menuette, opus 24
Ludwig van Beethoven componeert zijn vioolconcert.

Literatuur

Hendrik Tollens schrijft De Hoekschen en Kabeljaauwschen

Beeldende kunst

Napoléon Ier sur le trône impérial (1806) Jean Auguste Dominique Ingres, Musée de l'Armée, Parijs

Bouwkunst

Bregenz, Vorarlberg (1806)
San Maurizio kerk, Venetië (1806)
Landhuis Weltevreden, Glimmen (1806) P.L. de Vrieze

Geboren

januari

1 - Lionel Kieseritzky, Duits-Poolse schaker (overleden 1853)
27 - Juan Crisóstomo de Arriaga, Spaans componist en violist (overleden 1826)

februari

23 - Frederick Garling Jr., Brits kunstschilder en douanebeambte (overleden 1873)

maart

4 - Ephraim Wales Bull, Amerikaans ontwikkelaar (overleden 1895)
6 - Elizabeth Barrett Browning, Brits dichteres (overleden 1861)
11 - Carlo Pellion di Persano, Italiaans admiraal (overleden 1883)
12 - Jane Pierce, Amerikaans first lady (overleden 1863)
21 - Benito Juárez, Mexicaans president (overleden 1872)
28 - Ludolph Anne Jan Wilt Sloet van de Beele, Nederlands politicus (overleden 1890)

april

9 - Isambard Kingdom Brunel, Brits ingenieur (overleden 1859)

mei

2 - Catharina Labouré, Frans non en heilige (overleden 1876)
4 - William Fothergill Cooke, Brits elektrotechnicus en uitvinder (overleden 1879)
12 - Johan Vilhelm Snellman, Fins staatsman en filosoof (overleden 1881)
20 - John Stuart Mill, Brits filosoof en econoom (overleden 1873)

juni

12 - John Roebling, Duits-Amerikaanse civiel ingenieur (overleden 1869)
27 - Augustus De Morgan, Brits wiskundige en logicus (overleden 1871)

juli

11 - Giacinto Gigante, Italiaans kunstschilder (overleden 1876)
16 - Aleksandr Ivanov, Russisch kunstschilder (overleden 1858)

oktober

1 - Jan Schenkman, Nederlands onderwijzer en auteur (overleden 1863)
25 - Max Stirner, Duits filosoof en schrijver (overleden 1856)

november

13 - Emilia Plater, Pools-Litouwse edelvrouw (overleden 1831)
17 - Louis Robbe, Belgisch schilder en aquarelist (overleden 1887)
24 - William Webb Ellis, Brits uitvinder van de sport rugby (overleden 1872)

december

13 - Gerhardus Fabius, Nederlands vice-admiraal (overleden 1888)
16 - Anne Tjittes Reitsma, Nederlands dominee en schrijver (overleden 1880)

Overleden

februari

11 - Vicente Martín y Soler (51), Spaans componist

april

9 - Willem V van Oranje-Nassau (58), Nederlands prins en stadhouder der Nederlanden
17 - Rienk Jelgerhuis (77), Nederlands kunstschilder

augustus

3 - Michel Adanson (79), Frans botanicus en natuuronderzoeker
10 - Michael Haydn (68), Oostenrijks componist en broer van Joseph Haydn
23 - Charles-Augustin de Coulomb (70), Frans natuurkundige

september

8 - Wynoldus Munniks (61), Nederlands hoogleraar geneeskunde
10 - Johann Christoph Adelung (74), Duits taalkundige en lexicograaf

oktober

10 - Louis Ferdinand van Pruisen (33), Pruisisch prins en generaal

november

30 - Moritz Balthasar Borkhausen (45), Duits natuuronderzoeker, entomoloog, botanicus en bosbouwdeskundige

december

22 - Paulina van Oranje-Nassau (6), het derde kind en de oudste dochter van koning Willem I der Nederlanden en prinses Wilhelmina van Pruisen.

Zie de categorie 1806 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Bronnen, noten en/of referenties

↑ Chandler, David G. (1966). The Campaigns of Napoleon, p. 456. New York: Simon & Schuster. OCLC 185576578.
↑ Chandler, David G. (1966). The Campaigns of Napoleon, p. 460–462. New York: Simon & Schuster. OCLC 185576578.
↑ Chandler, David G. (1966). The Campaigns of Napoleon, p. 467. New York: Simon & Schuster. OCLC 185576578.
↑ Petre, F. Loraine (1993). Napoleon's Conquest of Prussia 1806, p. 74. London: Lionel Leventhal Ltd. ISBN 1-85367-145-2.
↑ Chandler, David G. (1993). Jena 1806 : Napoleon destroys Prussia, pp. 40–41. Osprey Campaign Series, vol. 20. London: Osprey. ISBN 978-1-8553-2285-1.
↑ Connelly, Owen (2006). Blundering to Glory: Napoleon's Military Campaigns pp. 98–101. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-5317-0.
↑ Smith, Digby (1998). The Napoleonic Wars Data Book, p. 235. Greenhill. ISBN 1-85367-276-9.

[1] Chandler, David G. (1966). The Campaigns of Napoleon, p. 456. New York: Simon & Schuster. OCLC 185576578.

[2] Chandler, David G. (1966). The Campaigns of Napoleon, p. 460–462. New York: Simon & Schuster. OCLC 185576578.

[3] Chandler, David G. (1966). The Campaigns of Napoleon, p. 467. New York: Simon & Schuster. OCLC 185576578.

[4] Petre, F. Loraine (1993). Napoleon's Conquest of Prussia 1806, p. 74. London: Lionel Leventhal Ltd. ISBN 1-85367-145-2.

[5] Chandler, David G. (1993). Jena 1806 : Napoleon destroys Prussia, pp. 40–41. Osprey Campaign Series, vol. 20. London: Osprey. ISBN 978-1-8553-2285-1.

[6] Connelly, Owen (2006). Blundering to Glory: Napoleon's Military Campaigns pp. 98–101. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-5317-0.

[7] Smith, Digby (1998). The Napoleonic Wars Data Book, p. 235. Greenhill. ISBN 1-85367-276-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]