Leonera

Leonera
Datu orokorrak
Lurralde eremua	Espainia, Portugal
Hiztunak	Jatorrizkoak: 25.000 lagun
Rankinga	ez 100 mintzatuenen artean
Ofizialtasuna	Gaztela eta Leónen onartuta
Eskualdea	León, Zamora eta Bragantza (Mirandesa)
Hizkuntza sailkapena
	giza hizkuntza; indoeuropar hizkuntzak; hizkuntza italikoak; hizkuntza erromantzeak; mendebaldeko hizkuntza erromantzeak; hizkuntza galo-iberiarrak; hizkuntza ibero-erromantzeak; Iberia Mendebaldeko hizkuntzak; astur-leonera
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia	SOV hizkuntza
Alfabetoa	latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak
Glottolog	leon1250
Linguasphere	51-AAA-cc
Linguist List	ast-leo

BERJAYA — Leon eta Zamorako probintzietako hizkuntza egoera. Gorriz, galiziera; marroiz, leoneraren zenbait hizkuntza-arrasto mantentzen diren ingurua.

Leonera^[1] (astur-leoneraz: llïonés, llingua llïonesa) astur-leoneraren mendebaldeko dialektoa da, batzuek hizkuntza bereizitzat hartua. Ia hiztun guztiak elebidunak dira. Kalkuluen arabera, 25.000 bat lagunek mintzatzen dute.^[2].

Hizkuntzalariek leonera asturieraren aldaeratzat jo ohi dute, eta mendebaldeko astur-leonera deritzote. Leonen, berriz, talde batzuek, hala nola Conceyu Xoven ('Bilera gaztea' euskaraz)^[3] inguruko elkarteek^[4] taldeak, leonera hizkuntza beregaintzat jotzen dute eta, horrela, asturieraren idaztarau estandarra erabili beharrean, leonerarako arau propioa defendatzen dute.

Bestalde, Leongo idazleek eta hizkuntzaren alorrean lan egiten duten elkarte kulturalek^[5] Academia de la Llingua Asturianaren idaztarau estandarra erabiltzen dute, oro har.

Leonera mintzatzen zen balizko lurraldeari Leongo Herria deitzen diote zenbait sektore erregionalistak.

Hiztunen geografia

Hiztunak Leongo iparralde, hegoalde eta mendebaldean, eta Zamorako mendebaldean (Sanabria, Benavente, Aliste, Sayago, eta Los Arribes) dira. Hala ere, gehienak adinekoak dira. Salamancako Arribes eta Sierra de Gatako toponimian eta berbategian ere leoneraren arrastoak daude.

Portugalgo Bragantza barrutian mintzatzen den mirandesak leonerarekin harreman estua du, nahiz eta bere idaztaraua duen eta portugesaren eragin handia izan.

Erreferentziak

↑ Euskaltzaindiak, bere hiztegian, hizkuntzaren izena «astur-leonera» dela arautu du, euskara baturako. Beraz, izen horretan oinarrituta, dialekto honi leonera izena dagokio.
↑ Facendera pola Llengua-ren aldizkaria
↑ Conceyu Xoven
↑ El Toralín eta El Fueyu.
↑ Furmientu, Facendera pola Llengua, La Caleya, Faceira eta El Teixu.

Ikus, gainera

Kanpo estekak

Héctor García Gil. El asturiano-leonés: aspectos lingüísticos, sociolingüísticos y legislación
Asturiar Hizkuntzaren Akademia
Astur-leoneraren mapa linguistikoa.
La Caleya, Astorgako elkarte kulturala (leoneraz)
Furmientu, Zamorako elkarte kulturala (leoneraz)
Faceira, Leongo elkarte kulturala (leoneraz)
El Teixu, Astorgako elkarte kulturala (leoneraz)

Datuak: Q34108
Multimedia: Leonese language / Q34108

[1] Euskaltzaindiak, bere hiztegian, hizkuntzaren izena «astur-leonera» dela arautu du, euskara baturako. Beraz, izen horretan oinarrituta, dialekto honi leonera izena dagokio.

[2] Facendera pola Llengua-ren aldizkaria

[3] Conceyu Xoven

[4] El Toralín eta El Fueyu.

[5] Furmientu, Facendera pola Llengua, La Caleya, Faceira eta El Teixu.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

i e a Hizkuntza erromantzeak
Ekialdekoak	Aromaniera • Errumaniera (moldaviera, valakiera) • Istro-romaniera • Meglenera
Hegoaldekoak	Sardiniera (campidanera, logudorera, sassariera)
Mendebaldekoak	Astur-leonera (asturiera, extremadurera, leonera, mirandesa, montañesa) • Borgoinera • Dalmaziera • Emiliano-romagnoloa • Erretorromaniera (erromantxea, friuliera, ladinoa) • Franche-comtera • Frankoprovenzera • Frantsesa • Galiziera (eonaviera, fala) • Galoa • Gaztelania (ekuatoreginear gaztelania, europar gaztelania, filipinar gaztelania, kaloa, latinoamerikar gaztelania, saharar gaztelania) • Istriera • Italiera • Katalana (algerera, balearrera, erdialdekoa, valentziera) • Korsikera (gallurera) • Ladinoa • Liguriera (genovera, monakoera) • Lombardiera • Lorrenera • Mozarabiera • Nafar-aragoiera (aragoiera, errioxera, nafar erromantzea) • Napoliera • Normandiera (jerseyera, guerneseyera) • Okzitaniera (gaskoia, limousinera, proventzera) • Piemontera • Pikardiera • Poitevin • Portugesa (afrikar portugesa, brasildar portugesa) • Siziliera • Valoniera • Veneziera • Xanpainera
Letra etzanez: hizkuntza hilak. Letra lodiz: 5 milioi hiztun baino gehiagokoak. Parentesi artean: parentesiaren ezkerrean dagoen hizkuntzaren dialektoak.