Aztec
Aztec là nền văn minh Trung Bộ châu Mỹ phát triển mạnh ở miền trung México vào hậu kỳ cổ điển năm 1300-1521.
Trích dẫn từ Aztec
[sửa]Tiếng Nathuatl
[sửa]- Cantares mexicanos, Cuicapeuhcayotl - khởi đầu bài ca
- Ninoyolnonotza, campa nicuiz yectli auiacaxochitl? ac nictlahtlaniz? ma-noço yehuatl nictlatlani in quetzalhuitzitziltzin, in chalchiuhhuitzitzicatzin, manoço ye nictlatlani in çaquanpapalotl, ca yechuantin inmachiz, ommati campa cueponi: in yectli ahuiac xochitl, tla nitlahuihuiltequi, in nican ac-xoyatzinitzcanquauhtla, manoce nitlahuihuiltcqui in tlauhquecholxochi-quauhtla oncan huihuitolihui, ahuachtonameyotoc in oncan mocchcemel-quixtia, aço oncan niquimittaz, intla onechittitique nocuexanco nictemaz ic niquintlapaloz in tepilhuan, ic niquimelelquixtiz in teteuctin.[1]
- Ta tự hỏi nơi nao tìm được những đóa hoa thơm ngát? Ta sẽ hỏi ai đây? Để ta hỏi chim Quetzal rực rỡ, hỏi chim ruồi xanh biếc như ngọc mài. Để ta hỏi bướm vàng Troupial rập rờn đôi cánh. Bởi chính chúng là kẻ tường tận: chúng biết nơi nào những đóa hoa mật ngọt bừng khai. Để ta lang thang qua rừng kim nơi bầy chim Trogon ẩn náu, để ta lạc bước giữa rừng hoa nơi những cánh thiên nga hồng soi bóng. Nơi ấy, những đóa hoa đang cúi mình dưới giọt sương đọng ánh mặt trời. Nơi ấy, chúng nở rộ trong vẻ đẹp huy hoàng. Có lẽ ta sẽ tìm thấy chúng ở đó. Nếu chúng chỉ lối cho ta, ta sẽ hái đầy một vạt áo choàng Quetzal-tilmatli, để dùng chúng mà bái kiến quân vương, lấy chúng mà dâng tặng làm vui lòng các vương tôn.
- Ninoyolnonotza, campa nicuiz yectli auiacaxochitl? ac nictlahtlaniz? ma-noço yehuatl nictlatlani in quetzalhuitzitziltzin, in chalchiuhhuitzitzicatzin, manoço ye nictlatlani in çaquanpapalotl, ca yechuantin inmachiz, ommati campa cueponi: in yectli ahuiac xochitl, tla nitlahuihuiltequi, in nican ac-xoyatzinitzcanquauhtla, manoce nitlahuihuiltcqui in tlauhquecholxochi-quauhtla oncan huihuitolihui, ahuachtonameyotoc in oncan mocchcemel-quixtia, aço oncan niquimittaz, intla onechittitique nocuexanco nictemaz ic niquintlapaloz in tepilhuan, ic niquimelelquixtiz in teteuctin.[1]
- Nezahualcóyotl, Romances de los señores de Nueva España, I
- Tla oc toncuicacan
Tla oc toncuicatocan
in xochitonalo calitec
antocnihuan.
¿Catlique?
in niquic namiqui
canin quintemohua
quen on huehuetitlan,
ye nican ah.[2]- Hãy cùng hát nào
Hãy cùng hát nào
Giữa ánh nắng rực rỡ,
hỡi những người bạn.
Các bạn là ai?
Ta tìm thấy các bạn
nơi ta tìm kiếm:
ở đó, ngay bên cạnh tiếng trống.
- Hãy cùng hát nào
- Tla oc toncuicacan
Trích dẫn về Aztec
[sửa]Tiếng Tây Ban Nha
[sửa]- 2010, Guillermo Marín Ruiz, Mitos y fantasías de los aztecas, 5
- Más de cincuenta millones de personas fueron exterminadas, pueblos y culturas totalmente desaparecidas, millones de personas condenadas a la esclavitud y sobre todo, a la pérdida de su cultura, su lengua, su religión, sus valores estéticos, sus formas de organización y gobierno, su forma de vestir, comer, trabajar y construir el futuro de sus hijos. Sometidos sus pueblos a lo largo de cinco siglos a la explotación e injusticia, y al despojo y la depredación sistemática de sus recursos naturales. Lo más dramático de este hecho es que continúa impunemente hasta la actualidad. DINERO, DINERO, DINERO…
- Hơn năm mươi triệu người bị tàn sát, những bộ tộc và nền văn hóa hoàn toàn bị xóa sổ. Hàng triệu người khác bị kết án vào kiếp nô lệ, và trên hết là sự tàn lụi của văn hóa, ngôn ngữ, tôn giáo cùng giá trị thẩm mỹ, hình thức xã hội, cho đến cả cách ăn uống, trang phục, lao động và nuôi dạy con cái. Suốt năm thế kỷ qua, các dân tộc ấy bị khuất phục dưới ách bóc lột và bất công, bị tước đoạt và vơ vét một cách có hệ thống những tài nguyên thiên nhiên vốn có. Điều bi kịch nhất của sự thật này là nó vẫn tiếp diễn một cách ngang nhiên, không hề bị trừng phạt cho đến tận ngày nay. TIỀN, TIỀN, TIỀN...
- Más de cincuenta millones de personas fueron exterminadas, pueblos y culturas totalmente desaparecidas, millones de personas condenadas a la esclavitud y sobre todo, a la pérdida de su cultura, su lengua, su religión, sus valores estéticos, sus formas de organización y gobierno, su forma de vestir, comer, trabajar y construir el futuro de sus hijos. Sometidos sus pueblos a lo largo de cinco siglos a la explotación e injusticia, y al despojo y la depredación sistemática de sus recursos naturales. Lo más dramático de este hecho es que continúa impunemente hasta la actualidad. DINERO, DINERO, DINERO…
Xem thêm
[sửa]Chú thích
[sửa]- ^ John Bierhorst (1985), Cantares Mexicanos: Songs of the Aztecs (PDF) (bằng tiếng Anh), Stanford: Stanford University Press, tr. 134, ISBN 0-8047-1182-8, OCLC 11185910
- ^ Ángel María Garibay (1964), Poesía nahuatl (PDF) (bằng tiếng Tây Ban Nha), 1, México: UNAM, tr. 1
Liên kết ngoài
[sửa]
 |
Tra aztec trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary |
