Zofia Małynicz

Zofia Małynicz
	; Jedna ze scen przedstawienia „Prawdziwe życie Anny” w Teatrze Nowym w Warszawie. Od lewej: Ewa Kuncewicz i Zofia Małynicz
Data i miejsce urodzenia	8 lipca 1905 ; Zurych, Szwajcaria
Data i miejsce śmierci	22 stycznia 1988 ; Warszawa
Zawód	aktorka, pedagog
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zofia Małynicz (ur. 8 lipca 1905 w Zurychu, zm. 22 stycznia 1988 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna oraz pedagog.

Życiorys

Uczęszczała do prywatnej polskiej szkoły w Kijowie. Studiowała polonistykę i historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. W 1927 ukończyła studia na Oddziale Dramatycznym przy Konserwatorium Muzycznym w Warszawie. Na dwa lata związała się z „Placówką Żywego Słowa” kierowaną przez Janinę Górską i Mieczysława Szpakiewicza, gdzie debiutowała tytułową rolą w Wandzie Cypriana Kamila Norwida.

Przed wojną występowała na scenach Teatru Polskiego w Warszawie (1936–1939), Teatru Polskiego w Poznaniu (1934–1935) i Teatru Miejskiego w Wilnie (1929–1931). W latach 1933–1939 wykładała w warszawskim Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej (PIST).

Lata wojny spędziła w Warszawie. W czasie okupacji uczestniczyła w konspiracyjnym życiu teatralnym i prowadziła zajęcia w ramach tajnego nauczania PIST^[1]. Pracowała jako kelnerka w kawiarni „U Aktorek”. W ramach represji po udanym zamachu na Igo Syma w marcu 1941 została aresztowana przez Niemców^[2].

Po wojnie występowała na deskach: Starego Teatru w Krakowie, Teatru Wojska Polskiego w Łodzi (sezon 1945/1946) i Teatru Polskiego w Warszawie (1946–1973).

W latach 1947–1970 wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, w latach 1949–1950 dziekan Wydziału Aktorskiego, a od 1956 profesor tej uczelni. Członek zasłużony ZASP-u.

Wystąpiła również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Pies ogrodnika Lope de Vegi w reżyserii Konrada Swinarskiego (1962), Pamiętnik matki Marcjanny Fornalskiej w reżyserii Stanisława Wohla (1964), Mąż idealny Oscara Wilde’a w reżyserii Maryny Broniewskiej (1965), Przygoda pana Trapsa Friedricha Dürrenmatta w reżyserii Konrada Swinarskiego (1965), Chłopcy Stanisława Grochowiaka w reżyserii Tadeusza Jaworskiego (1966), Skowronek Jeana Anouilh w reżyserii Jerzego Antczaka (1966), Zabawa z ogniem Augusta Strindberga w reżyserii Andrzeja Łapickiego (1968), Burza Aleksandra Nikołajewicza Ostrowskiego w reżyserii Jana Kulczyńskiego (1969), Non stop Macieja Zenona Bordowicza w reżyserii Augusta Kowalczyka (1970) oraz w Żywym trupie Lwa Tołstoja w reżyserii Andrzeja Łapickiego jako matka Lizy (1970), Domu kobiet Zofii Nałkowskiej w reżyserii Jana Kulczyńskiego jako babka (1974), Sławie i chwale Jarosława Iwaszkiewicza w reżyserii Lidii Zamkow jako Anna Bilińska (1974), a także w przedstawieniu Stepowy Król Lir Iwana Turgieniewa w reżyserii Witolda Fillera jako Natalia Nikołajewna (1977) i Czarownice z Salem Arthura Millera w reżyserii Zygmunta Hübnera jako Rebecca Nurse (1979).

Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 188-3-39)^[3].

Filmografia

Sygnały (1938) – więźniarka w pralni
Piątka z ulicy Barskiej (1953) – Radziszewska, matka Zygmunta i Marii
Ziemia (1956) – Ślemieniowa
Trzy kobiety (1956) – Helena
Świadectwo urodzenia (1961) – kierowniczka przytułku (nowela 3. Kropla krwi)
Dziś w nocy umrze miasto (1961) – ciotka Magdy
Barwy walki (1964) – „Ciotka”
Niekochana (1965) – dziedziczka, właścicielka majątku
Potem nastąpi cisza (1965) – matka Adama
Maria i Piotr (1968) – nauczycielka w carskiej szkole
Z tamtej strony tęczy (1972) – matka Jana
Chłopcy (1973) – siostra przełożona
Moja wojna, moja miłość (1975) – właścicielka pałacu

Spektakle Teatru Telewizji

Przygoda króla Artura (1960)
Czarna suknia (1961)
Pastwisko na Derborence (1961) – Matka
Idy marcowe (1962)
Matka (1962) – Matka
Odyseja (1962)
Pies ogrodnika (1962)
Mąż idealny (1965) – Lady Markby
Przygoda pana Trapsa (1965) – Simone
Chłopcy (1966) – Siostra Przełożona
Jeźdźcy do morza (1966)
Powrót do Lizbony (1966) – Donna Antonina
Skowronek (1966) – Królowa
Późna rozmowa (1968) – Aktorka
Telepatrzydło Pana Prusa (1968)
Zabawa z ogniem (1968) – Matka
Burza (1969) – Pani
Całe życie Sabiny (1969) – Matka
Dokąd wiodą te drogi (1969) – Matka
Kalosze szczęścia (1970)
Non stop (1970) – Aniela
Safona (1970) – Ijo
Żywy trup (1970) – Matka Lizy
Walenty i Walentyna (1972) – Babka
Mądremu biada (1973)
Dom kobiet (1974) – Babka
Sława i chwała cz. 1 (1974) – Bilińska Anna
Bracia Rico (1975) – Matka
Stepowy król Lir (1977) – Natalia Nikołajewna
Czarownice z Salem (1979) – Rebecca Nurse
Pieśni i fraszki (1980) +scenariusz
Gdy miasto śpi... (1981) – Matka
Moja piosenka (1985)

Źródło:^[4].

Ordery i odznaczenia

Order Sztandaru Pracy II klasy (1974)
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1964)^[5]
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954)
Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1952)^[6]
Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)^[7]
Medal Komisji Edukacji Narodowej (1971)
Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967)
Odznaka „Zasłużony dla Teatru Polskiego” (1976)^[8]
Medal im. Anny Kamieńskiej za wybitne dokonania twórcze, budujące chrześcijańską wspólnotę (1987)^[9]

Nagrody

Nagroda Państwowa II stopnia (zespołowa) za rolę Zofii Parmen w spektaklu Grzech Stefana Żeromskiego w Teatrze Polskim w Warszawie (1951)
Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za rolę Matki w spektaklu Pamiętnik matki Marcjanny Fornalskiej w Teatrze Telewizji (1963)
Nagroda teatralna tygodnika „Przyjaźń” za rolę Natalii Nikołajewny w spektaklu Stepowy król Lear Iwana Turgieniewa w Teatrze Telewizji (1977)
Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka Wydawnictwa Stowarzyszenia PAX za zasługi aktorskie i pedagogiczne w dziedzinie polskiego życia teatralnego (1981)
Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za telewizyjny monodram Moja piosenka (1985)

Przypisy

↑ Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Szkolnictwo wyższe i nauka w Warszawie lat wojny i okupacji [w:] Nauka i szkolnictwo wyższe w Warszawie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 158. ISBN 83-01-06786-1.
↑ Władysław Bartoszewski, Bogdan Brzeziński, Leszek Moczulski: Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 43.
↑ Cmentarz Stare Powązki: KAZIMIERZ MAŁYNICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-04-22] .
↑ Zofia Małynicz w bazie filmpolski.pl
↑ Wysokie odznaczenia dla działaczy kultury. „Głos Wielkopolski”. Rok XX, Nr 110 (6298), s. 1, 10/11 maja 1964. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-07-29].
↑ M.P. z 1952 r. Nr 70, poz. 1078 (ISAP) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
↑ M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 (ISAP) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
↑ Wyróżnienia dla wybitnych artystów i zasłużonych pracowników, "Trybuna Ludu", nr 217, 10 września 1976, s. 9.
↑ Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1987. Teatr. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 12, s. 239, 1989. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-17].

Bibliografia

Zofia Małynicz w bazie filmpolski.pl
Zofia Małynicz w bazie Filmweb
Zofia Małynicz, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-10] .

Linki zewnętrzne

Zofia Małynicz w bazie IMDb (ang.)
Zofia Małynicz w bazie Filmweb
Zofia Małynicz w bazie filmpolski.pl
Zofia Małynicz, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-09] .
Zofia Małynicz na zdjęciach w bibliotece Polona

[1] Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Szkolnictwo wyższe i nauka w Warszawie lat wojny i okupacji [w:] Nauka i szkolnictwo wyższe w Warszawie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 158. ISBN 83-01-06786-1.

[2] Władysław Bartoszewski, Bogdan Brzeziński, Leszek Moczulski: Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 43.

[3] Cmentarz Stare Powązki: KAZIMIERZ MAŁYNICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-04-22] .

[4] Zofia Małynicz w bazie filmpolski.pl

[5] Wysokie odznaczenia dla działaczy kultury. „Głos Wielkopolski”. Rok XX, Nr 110 (6298), s. 1, 10/11 maja 1964. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-07-29].

[6] M.P. z 1952 r. Nr 70, poz. 1078 (ISAP) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.

[7] M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 (ISAP) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.

[8] Wyróżnienia dla wybitnych artystów i zasłużonych pracowników, "Trybuna Ludu", nr 217, 10 września 1976, s. 9.

[9] Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1987. Teatr. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 12, s. 239, 1989. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-17].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]