Słoma

Słoma na polu po zebraniu kombajnem i zbalowaniu prasą belującą

Obornik

Słoma jako materiał do wyrobu ozdób

Słoma – łodygi i liście dojrzałych roślin uprawnych pozostające po omłocie. Jest produktem ubocznym produkcji roślinnej, powstającym przede wszystkim przy uprawie zbóż oraz niektórych roślin oleistych, strączkowych i włóknistych. Wykorzystuje się ją m.in. jako paszę, ściółkę, nawóz organiczny, biomasę energetyczną, materiał budowlany oraz surowiec plecionkarski.

Charakterystyka

Słoma zbożowa zawiera głównie włókno surowe i związki bezazotowe wyciągowe. Cechuje się wysoką zawartością suchej masy, wynoszącą około 85%, oraz zdolnością chłonięcia wody i gazów. Ilość wytwarzanej słomy zależy m.in. od gatunku i wysokości roślin, plonowania, nawożenia, ochrony roślin, typu gleby oraz przebiegu pogody.

W budownictwie jako materiał izolacyjny wykorzystuje się przede wszystkim kostki ze słomy pszennej, orkiszowej i żytniej. Słoma jęczmienna i owsiana jest uznawana za mniej stabilną i mniej odpowiednią do takich zastosowań.

Zastosowanie

Rolnictwo i ogrodnictwo

Słoma jest zaliczana do suchych pasz objętościowych i może być stosowana jako pasza oraz ściółka dla zwierząt gospodarskich. W systemach ściółkowych wchodzi w skład obornika, czyli mieszaniny kału i moczu zwierząt wraz ze ściółką, w szczególności słomą, trocinami lub korą.

Przyorana słoma jest źródłem składników pokarmowych i materii organicznej, z której powstaje próchnica glebowa. W ogrodnictwie słoma zbożowa jest tradycyjnym materiałem do ściółkowania plantacji truskawek; ściółka ogranicza parowanie wody z gleby, zachwaszczenie, erozję oraz zabrudzenie owoców.

Słoma jest także jednym z surowców do produkcji podłoża dla pieczarki. W metodyce ekologicznej uprawy pieczarki opisano podłoże sporządzane m.in. ze słomy zbóż ozimych, pomiotu drobiowego, gipsu i wody.

Energetyka

Słoma może być wykorzystywana jako paliwo z biomasy. Do celów energetycznych używa się m.in. słomy pszennej, jęczmiennej, rzepakowej i kukurydzianej. Jej przydatność energetyczna zależy przede wszystkim od wilgotności, wartości opałowej i stopnia zwiędnięcia; dla suchej słomy wartość opałowa wynosi około 14–18 MJ/kg. Słoma może być spalana w postaci bel, a także przetwarzana na brykiet lub pelet.

Budownictwo

W budownictwie słoma jest stosowana m.in. w technologii straw bale, w której sprasowane kostki słomy wypełniają ściany o konstrukcji szkieletowej albo pełnią funkcję materiału izolacyjnego. Słoma była również używana do wykonywania strzech. Strzechę wykonuje się ze słomy lub trzciny, przy czym współcześnie w pokryciach dachowych częściej stosowana jest trzcina.

Rzemiosło i kultura ludowa

Słoma była powszechnie wykorzystywana w plecionkarstwie. Wykonywano z niej m.in. naczynia zasobowe, kosze, talerze, słomianki na chleb, kapelusze, torby i inne przedmioty codziennego użytku. W kulturze ludowej służyła także do wyrobu zabawek, ozdób świątecznych i elementów dekoracyjnych, takich jak pająki zawieszane u powały. Ze słomy wykonuje się również wyroby ozdobne i wieńce dożynkowe.

Zbiór i przechowywanie

Po omłocie słoma może być pozostawiona na polu, rozdrobniona, zebrana luzem albo sprasowana w bele cylindryczne lub prostopadłościenne. Składuje się ją w stodołach, na poddaszach użytkowych budynków inwentarskich, w stogach i stertach. Dla zachowania jakości ważne jest składowanie w stanie suchym; wilgoć pogarsza wartość energetyczną słomy, utrudnia jej przechowywanie i zwiększa koszty transportu. Pryzmy i sterty przechowywane na zewnątrz mogą być zabezpieczane zadaszeniem lub plandeką.

Zobacz też

• chochoł (otulina)
• prasa (maszyna rolnicza)
• strzecha