Jan Kasjan

Święty
Jan Kasjan
Joannus Cassianus
	święty mnich
	; Wizerunek Jana Kasjana (IX wiek)
Data i miejsce urodzenia	ok. 365 ; Dobrudża/Prowansja
Data i miejsce śmierci	ok. 435 ; Marsylia
Czczony przez	Kościół katolicki,; Cerkiew prawosławną
Wspomnienie	23 lipca (kat.); 29 lutego (28) (praw. liturgia według kal. jul.); 13 marca (praw. według kal. greg.)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Kasjan (cs. преподобный Иоа́нн Ри́млянин; ok. 360 w Dobrudży albo w Prowansji, zm. ok. 435 w Marsylii) – teolog chrześcijański i mnich, popularyzator monastycyzmu i ascetyzmu wschodniego w Kościele zachodnim. Założyciel jednej z pierwszych wspólnot monastycznych w Europie Zachodniej. Wliczany w poczet ojców pustyni i Kościoła, święty Kościołów prawosławnego i katolickiego.

Życiorys

Urodził się około 360 roku w Dobrudży^[1.1]. Według innej teorii miał pochodzenie prowansalskie^[1.1]. Otrzymał klasyczne wykształcenie a około 382 roku, wraz ze swoim przyjacielem Germanem, wstąpił do klasztoru w Betlejem^[1.2]. Po około dwóch latach zaczął wizytować inne klasztory egipskie, między innymi w Skete, Tebaidzie i Delcie Nilu, gdzie zbierał materiały do pracy twórczej^[1.2]. Około 400 roku Jan Chryzostom wyświęcił go na diakona^[1.2]. W 404 albo 405 roku udał się do Rzymu, by spotkać się z Innocentym I, w obronie Jana Złotoustego, który przebywał na zesłaniu w Kapadocji^[1.2]. Następnie odbył kilka innych podróży na Wschód, by ostatecznie osiąść w klasztorze św. Wiktora w Marsylii^[1.2]. Zmarł tamże około 435 roku^[2].

Twórczość i poglądy

Lista^[1.2]:

„O Wcieleniu Pańskim przeciw Nestoriuszowi” (De Incarnatione Dei c. Nestorium) – siedem ksiąg napisanych przed soborem efeskim, w których Jan występuje przeciwko argumentom Nestoriusza
„Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów” (De institutis et de octo principalium vitiorum remedis) – dwanaście ksiąg napisanych na prośbę Kastora z Apt, w których omówił osiem grzechów według podziału Ewagriusza z Pontu
„Konferencje z ojcami” (Collationes Patrum) – działo oparte na apoftegmatach ojców pustyni i regule Bazylego, w których zawarł nauki ojców pustyni, dedykowaną biskupom prowansalskim i zachodniemu monastycyzmowi

Jego nauka przyczyniła się do oceny Jana jako semipelagianina^[1.2]. Nauka o łasce została potem częściowo potępiona przez synod w Orange i dekret gelazjański, choć nie wymieniono jego imienia^[1.2]. Mimo takich ocen, Jan był przeciwnikiem pelagianizmu^[1.3]. Jego twórczość wywarła wpływ na Eucheriusza z Lyonu i Kasjodora, a także na kształt reguły św. Benedykta^[1.3].

Kult

Św. Jan Kasjan czczony jest przez całą Cerkiew prawosławną, natomiast w Kościele rzymskokatolickim jest świętym czczonym lokalnie, w Marsylii^[2]. W tamtejszej świątyni Wiktora z Damaszku znajdują się jego relikwie^[2].

Ikonografia

W ikonografii święty przedstawiany jest jako stary mężczyzna z siwą, nieco rozdwojoną u końca brodą^[3]. Odziany jest w mnisi habit (a niekiedy w strój biskupi)^[3]. Prawą ręką błogosławi, w lewej trzyma zwój^[3].

Dzień obchodów

Wspomnienie liturgiczne w Cerkwi prawosławnej obchodzone jest 29 lub 28 lutego^[a] wg kalendarza juliańskiego/13 marca wg kalendarza gregoriańskiego^[b]^[3].

W archidiecezji marsylskiej i niektórych zachodnich wspólnotach zakonnych dzień ten przypada na 23 lipca^[2].

Zobacz też

Uwagi

1 2 W latach prostych, gdy luty ma 28 dni, wspomina się św. Jana Kasjana na powieczerzu 28 lutego.
↑ Zob. podwójne datowanie.

Przypisy

Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
1. 1 2 s. 592-593
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 s. 593
3. 1 2 s. 594
1 2 3 4 Święty Jan Kasjan. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-04-30]. (pol.).
1 2 3 4 Jarosław Charkiewicz: Kasjan Rzymianin (435). cerkiew.pl. [dostęp 2026-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).

Linki zewnętrzne

Tekst Ustaw – New Advent (ang.)
Tekst Konferencji – New Advent (ang.)
Dzieła Jana Kasjana w bibliotece Polona

[data-1] 1 2 W latach prostych, gdy luty ma 28 dni, wspomina się św. Jana Kasjana na powieczerzu 28 lutego.

[uwaga3-8] Zob. podwójne datowanie.

[słownik-2] Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
1 2 s. 592-593

1 2 3 4 5 6 7 8 s. 593

1 2 s. 594

[3] 1 2 s. 592-593

[4] 1 2 3 4 5 6 7 8 s. 593

[6] 1 2 s. 594

[brewiarz-5] 1 2 3 4 Święty Jan Kasjan. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-04-30]. (pol.).

[cerkiew-7] 1 2 3 4 Jarosław Charkiewicz: Kasjan Rzymianin (435). cerkiew.pl. [dostęp 2026-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).

[3] 1 2 s. 592-593

[4] 1 2 3 4 5 6 7 8 s. 593

[6] 1 2 s. 594

[a]

[1.1]

[1.2]

[2]

[1.3]

[3]

[b]