Helikon (geografia)
38°21′10″N 22°49′21″E/38,352778 22,822500 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Położenie | |
| Pasmo | |
| Wysokość |
1748 m n.p.m. |
Położenie na mapie Grecji  | |
| 38°21′10″N 22°49′21″E/38,352778 22,822500 | |
Helikon (gr. klas. Ἑλικὼν Elikṓn, nowogr. Ελικώνας Elikṓnas, łac. Helicon) – wapienny masyw górski w krainie historycznej Beocji w Grecji. Położony na północ od Zatoki Korynckiej.
Najwyższe wzniesienie 1748 m n.p.m.
Według mitologii greckiej była to siedziba muz z dwoma sławnymi źródłami: Aganippe i Hippokrene, oba noszące w swoich nazwach słowo „koń” (ἵππος hippos). W pokrewnym micie źródło Hippokrene powstało, gdy skrzydlaty koń Pegaz wycelował kopytem w skałę, uderzając w nią z taką siłą, że źródło wytrysnęło. Na Helikonie znajdowało się również źródło, z którego Narcyz czerpał inspirację do własnego piękna.
Góry Helikon i źródło Hippokrene były uważane za źródło inspiracji poetyckiej. Pod koniec VIII lub na początku VII wieku p.n.e. poeta Hezjod umieścił nawiązanie do muz na Helikonie na samym początku swojej Teogonii. W swojej Aitii poeta z III wieku p.n.e. Kallimach opowiada sen, w którym znów był młody i rozmawiał z Muzami na Helikonie. I w ten sposób wyraźnie podąża za inspiracją Hezjoda. Umieścił też na Helikonie epizod, w którym Tyrezjasz natknął się na kąpiącą się Atenę i został oślepiony, ale jednocześnie obdarzony sztuką przepowiadania przyszłości, dzięki której poezja i przepowiadanie przyszłości są ze sobą niejawnie powiązane. Być może odzwierciedlając tę opowieść, rzymski poeta Owidiusz w swoich Metamorfozach pisze o Minerwie odwiedzającej Muzy na górze Helikon. W czasach hellenistycznych wokół Helikonu i twórczości Hezjoda istniał kult odprawiany w Dolinie Muz, żyznej dolinie w pobliżu Tespiów i Askry. Miejsce to odwiedził Pauzaniasz w II wieku n.e., który zbadał święty gaj przy źródle Aganippe i pozostawił opis jego ówczesnego wyglądu. Zobaczył wizerunki Eufeme , piastunki Muz i legendarnego poety Linusa „w małej skale, która została wykuta w kształt jaskini”. W temenos znajdowały się posągi Apollina i Dionizosa oraz słynnych poetów. Poetycki obraz Helikonu, ustanowiony przez rzymskich poetów, stał się ponownie symbolem inspiracji kulturowej wraz z renesansem i jest często przywoływany w poezji. Węgierski kompozytor Leó Festetics (1800–1884) organizował „bale helikonowe” w swoim pałacu Festeticsów w pobliżu Keszthely, nazywając również założoną przez siebie bibliotekę Biblioteką Helikonu. Z kolei John Milton w Raju Utraconym na początku (wers 15) wiersza odnosi się do góry Helikon jako do „góry aońskiej”. Torquato Tasso odnosi się do „Elicony” w drugim wersecie „Gerusalemme Liberata”.
