Amphibian
.jpg)
| Subclass of | Tetrapoda  |
|---|---|
| Has use | biological pest control |
| Taxon name | Amphibia |
| Taxon rank | class |
| Parent taxon | Batrachomorpha |
| Temporal range start | Mississippian |
| This taxon is source of | amphibian as food |
| Start time | 370 million years BCE |
| Studied by | batrachology, herpetology, amphibiology |
| Code of nomenclature | International Code of Zoological Nomenclature |
| Main food source | Kuriya, Isopoda, Vermes, Arachnida, Gastropoda |
| Homonymous taxon | Amphibia |
| Mode of reproduction | oviparity |
Amphibians du sandima ectothermic, anamniotic, dabba shila diyau, shi donyi amphibia lan bowotin ma. Futu notǝdǝa faraktǝ ladǝn, karapka paraphyleticbedǝ suroladǝn tetrapods sammaso mbeji, amma amniotesdǝa so bawo (tetrapodsdonyi kǝskanza kǝnzamlan gǝrtinma mbeji, alaman nasha gǝrtinma zamanbe so, ngudo so dabba cham kunjuma so). Amphibians donyi kǝnǝnga lan dasawuna ma samma so Lissamphibia, tartip donyi kǝnǝnga yakkǝ ma: Anura (kokka a kuru gǝrǝm a), Urodela (salamander a), Gymnophiona (caecilians). Fuwutə kambowo soro semiaquaticro walzana, amphibiansdə na kadalan naptəro gozana, jiliwa alagəwabe ngəwunzaso nji shawalan, cidi kəliyelan au cidilan dasayin (alamanna riparian woodlandso, fossorialso kuru arborealso). Kǝnǝnga nza dǝ larvae suro njiye lan baditin, gills donyi tadpoles lan notǝna dǝ, amma jili alawuwa laa so dǝ halnza faltana, adǝga kozǝnaro.
Amphibians ganadə kambowo soro metamorphosis lan kara, larva suro njiye lan, gills lan, kasam yintəma kura ro waljin, fufu lan. Amphibiansdə karayinza faidata yintəram kən indimiro, kuru salamanders cidibe sənana-a kokkowa-adə fufunza ba kuru karayinzaro təngatəyin. Sandidə awoa suro cidiben dasagənadəa samun, amma awoa suro cidiben dasagənasodəa amniotes gadesoa samun, njilan faidatə məradəzana. Məradəwanza kənzambiye zauro zau-a kuru karayinza awo surodən suluwin-adə, amphibiansdə ngəwusoro kəndaram kəndaramnzabe fəlezayin; saa mewu kozənadən nəmngəwu amphibianbedə fulutəna jiliwa alagəwa dunyabe kadaben.
Asutə batti nowatadəga hallafsəna, amphibians kuradə raksa cidiya njiben yinzayinba. Litariwa dabba karagayedəye gulzana kəla taltə ngəwuro am doni kokko-a kuru kurun kənjo-a sadinmadə shima sandiya suro aquaria nji-a səmbərtənayen gənazayin futu suluwin baro.[1] Sawu adǝbero, raksa njiye sandiya gǝrzayin.
Amphibians buro buroye dǝ zaman Devonian lan fǝlata tetrapodomorph sarcopterygians (bǝnyi donyi finde shibe la tiyi lan bowotin ma) shi donyi fufuwa numow lan tuwandin ma dǝ, shi donyi banazǝyin ma suro cidi harrata lan notayin ma. Sandiye fafaltana kuru nasha kǝndaram nzaye lan zauro dunowaro wallada, loktu Carboniferous-a Permian-a ye lan, amma dare sandiya kǝndaram cidiye dǝro falzǝna, dabba donyi gǝrjin ma kuru basal synapsids (sandi donyi dabba donyi mammals be). Futu lissamphibians zamanbe, shido buro salakkin suro Triassicben fǝlezǝnadǝ, alamanna saa miliyon 250 kozǝnadǝn, zaumaro kambiwuwa. Jarabi zauro nowatadə shima waneye temnospondyls lan fəlangzana, karapka amphibiansbe kawu gargambedə, loktu Permianben.[2] Jarabi gade shima sandidə lepospondyls lan fəlangzana.[3] Sashi kǝn diyaume dabbawa lissamphibians gultindǝ, sandi shiro Albanerpetontidae gultindǝ, sandiya baro walzana saa miliyon 2 kozǝnadǝn.
Adadu jili amphibianbe nowatadə alamanna 8,000 yeyi, suronzan kashi 90% karəngadə kokko. Dabba suro njiye shiro ganawo badə shima kokko New Guinea (Paedophryne amauensis) nəm kuruwunzə 7.7 mm (0.30 in). Amphibian donyi kura ma dǝ shima 1.8 m (5 ft 11 in) shima salamander kura anǝm China ye (Andrias sligoi), amma shi donyi temnospondyls zaman kureye alamanna Mastodonsaurus yeyi dǝ shima 6 m (20 ft) ro saadin ma.[4] Kǝra awo donyi kǝrawu be suro njiye lan dajin dǝ batrachology lan bowotin, kuru kǝra donyi alama suro njiye lan gǝrtin ma a dǝ herpetology lan bowotin.
