close
Ir al contenido

Antibiotico

De Biquipedia
BERJAYA Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Articlo d'os 1000
BERJAYA
Capsulas de doxiciclina, un antibiotico.

Un antibiotico[1] ye una substancia quimica capaz, a baixas concentracions, d'inhibir o creiximiento d'atros microorganismos u d'eliminar-los. Por un regular, os antibioticos actuan sobre bacterias, y belluns tamién sobre rickettsias y sobre ciertos virus de gran mida, u encluso sobre celulas d'individuos pluricelulars, animals u vechetals, prevocando alteracions u d'a paret celular, u d'a membrana protoplasmatica, u d'a sintesi proteica, u d'o metabolismo d'os acidos nucleicos, etc.

Os antibioticos resultan mas u menos toxicos ta las celulas humanas u d'organismos superiors. Ista toxicidat oscila entre valors altismas (actinomicina) y valors infimas (penicilina). Os antibioticos de toxicidat baixa, y encluso os de toxicidat meyana, pueden estar emplegatos en a terapeutica de muitas malautías causatas por microorganismos (bacterias mas que mas). Manimenos en cada caso cal tener present o marguin de toxicidat, y veyer dica que punto as ventachas conseguitas con o tractamiento a base d'antibioticos compensan u superan as alteracions producidas por istos.

Muit a sobén, y adintro d'uns limites razonables, o balance ye positivo a fabor d'os antibioticos. Se parla d'antibioticos con acción bacteriostatica si se limitan a inhibir o creiximiento d'as bacterias, u bactericida, si gosan destruir-las. Manimenos en realidat, que l'acción sía bacteriostatica u bactericida pende a sobén mas d'a dosi que no pas de l'antibiotico emplegato. Seguntes a eficacia d'un antibiotico debant de diversos microorganismos, se li puet atribuir un espectro d'acción mas u menos amplo.

Os antibioticos, evidentment, han revolucionato a terapeutica d'un gran numero de malautías. Se puet decir que totas as malautías d'etiolochía bacteriana son enclusas aintro d'as posibilidaz terapeuticas d'un antibiotico u altro, y nomás bellunas d'orichen virico u funguico en son de tot indiferents.

A medicina y a veterinaria consumen a mayor parti d'os antibioticos que actualment son producius. Os primers antibioticos emplegatos yeran producius por microorganismos como resulto d'una biosintesi especifica. Hue a mayoría d'os antibioticos son producto de sintesi y, constantment, se'n obtienen nuevos con a finalidat de conseguir un efecto antinfeccioso mas eficaz y ta mirar d'eliminar a lo maximo os efectos segundarios y toxicos.

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).