- Yumruları çok küçük olmasına rağmen içindeki glukomannan oranı çok yüksektir.
- Türlerin çoğu nektar üretmez. Ancak çiçekleri o kadar canlı renkli ve çekicidir ki, özellikle genç ve tecrübesiz arılar içinde nektar olduğunu sanıp çiçeğe girerler ve böylece tozlaşma işini karşılıksız yapmış olurlar.
- Türlerin boyu genelde kısadır ancak bitki örtüsünün yoğun olduğu dönemde gösterişli çiçek durumları nedeniyle kolayca fark edilirler.
- Hızlı çoğalabilen bir cinstir ve bir çayırda koşullar uygun olduğunda kalabalık bir popülasyon oluşturabilir.
Tanımı
Neotinea (Benliçamsalebi) yumrulu orkidelerden oluşan bir cinstir. Kökgövde iki adet düz, küresel ya da elipsoit yumruludur. Gövde genellikle oldukça mumlu ve diktir. Yapraklar tabanda 2 ila 4, gövdede 1 ila 2 adet olup benekli ya da beneksizdir. Çiçek durumu silindirik ya da zaman zaman koniksi ve yoğun çiçeklidir. Çiçek bırahteleri ince ve zarsıdır. Çiçekler küçük, sapsız, yelişimsi beyaz, saman, beyazımsı ya da pembe renkli ve sıklıkla koyu pembe ya da koyu mor benekli ya da çizgilidir. Taç ve çanak yapraklar birleşerek külah oluşturur. Labellum üç loblu, orta lob sıklıkla iki loblu ve mahmuzludur. Mahmuz kısa ve koniksi ya da uzun ve silindiriktir. Sütun kısadır. Pollinia iki adet ve kısa saplıdır. Yumurtalık silindirik ila mekiksi, sapsız, bükük ve çıplaktır.
Neotinea
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Cins, Akdeniz havzasından Avrupa’ya ve Kafkasya’dan Levant’a kadar uzanan bir alanda yayılış göstermektedir.
🧬 Takson Kartı
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir.
Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Orkide kökünden ‘salep’ adı verilen, sakinleştirici etkisi olan ve oldukça besleyici olan bir toz elde edilmektedir. Bu toz ekmek ve dondurma yapımında kullanıldığı gibi içecek olarak da tüketilmektedir. Musilaj bakımından da zengindir ve mide-bağırsak kanalı tahriş vakalarında başvurulmaktadır.
Yunanca yeni ile Tinaea cinsi birleştirilerek oluşturulmuştur. Tinaea artık kullanımda olmayan bir orkide cinsidir ve cins İtalyan bitki bilimci Vincenzo Tineo’ya (27 Şubat 1791 – 25 Temmuz 1856) adanmıştır. Tinea ayrıca bir güve cinsinin bilimsel adıdır. Normalde hayvanlar (animalia) ile bitkiler (plantae) aleminde aynı ada sahip cinslerin bulunması kurallara uygundur ancak bazı durumlarda bundan kaçınılması da tercih edilebilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır.
Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Kocaeli’ndeki türler
-
Neotinea tridentata (Katran alacası)
Neotinea tridentata (Katran alacası) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan bir orkide türüdür.
Leave a Comment