close
შინაარსზე გადასვლა

ირან-ისრაელის ომი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ირან-ისრაელის ომი
ირან-ისრაელის კონფლიქტის ნაწილი
BERJAYABERJAYA
BERJAYABERJAYA
BERJAYABERJAYA
ზემოდან ქვემოთ, მარცხნიდან მარჯვნივ:
  • ისრაელის დარტყმა ირანის ისლამური რესპუბლიკის მაუწყებლობის სტუდიაზე
  • აშშ-ის საჰაერო ძალების B-2 Spirit ემზადება დარტყმებისთვის ირანზე
  • ისრაელის თვითმფრინავები ირანზე თავდასხმამდე
  • აფეთქებები თეირანში
  • სამიზნეების გადაჭერა თეირანის თავზე
  • ნამსხვრევები ბათ-იამში ირანის დარტყმის შემდეგ
თარიღი 13 ივნისი, 2025 — 24 ივნისი, 2025
მდებარეობა ირანი, ისრაელი, დასავლეთი სანაპირო
კონფლიქტი შეეხო შემდეგ ქვეყნებს:
შედეგი ირანსა და ისრაელს შორის ცეცხლის შეწყვეტა
მხარეები
ისრაელის დროშა ისრაელი
მხარდამჭერი:
აშშ-ის დროშა აშშ
იორდანიის დროშა იორდანია
მხოლოდ თავდაცვითი:
 ირანის დროშა ირანი
მხარდამჭერი:
BERJAYA ჰუსიტები
მეთაურები
ისრაელის დროშა ბენიამინ ნეთანიაჰუ
ისრაელის დროშა იცხაკ ჰერცოგი
ისრაელის დროშა ისრაელ კაცი
ისრაელის დროშა დევიდ ბარნეა
ისრაელის დროშა ეიალ ზამირი
ისრაელის დროშა ტომერ ბარი
აშშ-ის დროშა დონალდ ტრამპი
აშშ-ის დროშა პიტ ჰეგსეთი
აშშ-ის დროშა დენ კეინი
აშშ-ის დროშა მაიკლ კურილია		 ირანის დროშა ალი ხამენეი
ირანის დროშა მასუდ ფეზეშქიანი (დაიჭრა)*
ირანის დროშა მოჰამად ბაღერი (მოკლულია)
ირანის დროშა აბდულრაჰიმ მუსავი
ირანის დროშა ამირ ჰათამი
ირანის დროშა ჰუსეინ სალამი (მოკლულია)
ირანის დროშა მოჰამად პაკპური
ირანის დროშა ამირ ალი ჰაჯიზადე (მოკლულია)
ირანის დროშამაჯიდ მოსავი
ირანის დროშა აბდულ-მალიკ ალ-ჰუთი
ირანის დროშა მუჰამად აბდ ალ-კარიმ ალ-ღამარი
დანაკარგები
ისრაელის მიხედვით:
29 სამოქალაქო პირი და 1 ჯარისკაცი[5][6][ა]
3,238 დაჭრილი[8]
2 ჩამოგდებული Hermes 900 ტიპის დრონი[9]
ირანის მიხედვით:
განადგურდა 61+ დრონი და ფრთოსანი რაკეტა[10]
10,000+ drones seized[11][12]
700-ზე მეტი დაკავებული მოსადის აგენტი[12]
5 სიკვდილით დასჯილი მოსადის აგენტი[13][14][15]		 ირანის მიხედვით:
1060 მოკლული[16][17] (მათ შორის, ~140 ქალი და ბავშვი)
5800 დაჭრილი[18]
HRANA-ს მიხედვით:
1190 მოკლული[19]
4475 დაშავებული[19]
ისრაელის მიხედვით:
950 განადგურებული დრონი[20]
200+ განადგურებული ბალისტიკური რაკეტის გამშვები და 120-ზე მეტი განადგურებული მიწა-ჰაერის რაკეტის გამშვები[21][22]
8 განადგურებული AH-1 ვერტმფრენი[23][24]
5 განადგურებული F-14 მოიერიშე რეაქტიული თვითმფრინავი[25][26]
2 განადგურებული F-5 მოიერიშე თვითმფრინავი[27]
1 განადგურებული KC-707 საწვავმზიდი თვითმფრინავი[28]
ათობით ათასი იძულებით გადაადგილებული ირანელი[29]
9000-ზე მეტი იძულებით გადაადგილებული ისრაელის მოქალაქე[30][31][32]
8000-ზე მეტი უსახლკაროდ დარჩენილი ისრაელის მოქალაქე[33]
1 მოკლული სირიელი სამოქალაქო პირი,[34] 1 დაშავებული[35]
7 დაშავებული იორდანიელი სამოქალაქო პირი[36]
5 დაშავებული სამოქალაქო პირი[37]
BERJAYA ირან-ისრაელის ომი ვიკისაწყობში

ირან-ისრაელის ომი — ასევე ცნობილი 12 დღიანი ომის სახელით,[38][39][40][41] 2025 წლის 13 ივნისის გამთენიისას ისრაელის მიერ დაწყებული ფართომასშტაბიანი თავდასხმითი ოპერაცია ირანის რამდენიმე რაიონში მდებარე სამიზნეების წინააღმდეგ, კოდური სახელწოდებით „მძვინვარე ლომი“. ისრაელის თავდაცვის ძალებისა და „მოსადის“ მიერ განხორციელებული თავდასხმები მიმართული იყო ბირთვული და სამხედრო ობიექტებისა და მაღალი თანამდებობის პირების კერძო რეზიდენციებისკენ, რამაც გამოიწვია ძირითადი ბირთვული ობიექტების დაზიანება[42] და ირანის უმაღლესი სამხედრო ხელმძღვანელობის ლიკვიდაცია.[43] ეს ირანზე ირან-ერაყის ომის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური თავდასხმა იყო.

თავდასხმამდე რამდენიმე თვით ადრე, ირანი და ამერიკის შეერთებული შტატები ახალ ბირთვულ შეთანხმებაზე მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თავისი პრეზიდენტობის პირველი ვადის დროს შეაჩერა გამოიყვანა აშშ ერთობლივი ყოვლისმომცველი მოქმედების გეგმიდან. ამჟამად ირანი ურანს 60%-იან სისუფთავემდე ამდიდრებს, რაც იარაღის დასამზადებლად ვარგის დონეს უახლოვდება და უფრო თანამედროვე ცენტრიფუგების დამონტაჟებით აჩქარებს ბირთვულ განვითარებას. ანალიტიკოსების აზრით, ეს აქტივობები გაცილებით აღემატება ნებისმიერ სავარაუდო სამოქალაქო მიზანს.[44] თავდასხმამდე ერთი დღით ადრე, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA) 20 წლის განმავლობაში პირველად ირანი ბირთვული ვალდებულებების შეუსრულებლობაში დაადანაშაულა. ირანმა საპასუხოდ გამდიდრების ახალი ობიექტის გახსნის შესახებ განაცხადა და თანამედროვე ცენტრიფუგების დამონტაჟება დაიწყო.

ისრაელის ოპერაციის დაწყების შემდეგ, აფეთქებები დაფიქსირდა თეირანში, მათ შორის სამხედრო ბაზებთან და მაღალი რანგის მეთაურების საცხოვრებელ უბნებში. თვითმხილველები აღწერდნენ უზარმაზარ ცეცხლსა და განმეორებით აფეთქებებს.[45] აფეთქებები მოხდა ნათანზში, ისპაჰანის პროვინციაში, სადაც ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე კრიტიკული, შაჰიდ აჰმადი როშანის ბირთვული ობიექტი მდებარეობს.[46] ისრაელის სამიზნე ასევე გახდა ხონდაბისა და ხორამაბადის ბირთვული ობიექტები.[47] თავდასხმების შედეგად ირანის რევოლუციური გვარდიის მეთაური ჰოსეინ სალამი დაიღუპა.[48][49][50] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ასევე განაცხადეს, რომ თავდასხმების დროს ირანის შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი, გენერალ-მაიორი მოჰამედ ბაგერი დაიღუპა.[51] ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, ასევე დაიღუპნენ ბირთვული მეცნიერები ფერეიდუნ აბასი და მოჰამედ მეჰდი თეჰრანჩი.[52] თავდასხმების შედეგად დაიღუპნენ როგორც ირანელი სამხედრო მოსამსახურეები, ასევე ირანელი მშვიდობიანი მოქალაქეები.[53] დაზიანებულ შენობებს შორის იყო ბირთვული ობიექტები, სამხედრო ობიექტები და საცხოვრებელი ტერიტორიები. თავდასხმები შუადღისას განახლდა, დამატებითი დარტყმების შესახებ ინფორმაცია გავრცელდა თავრიზის აეროპორტთან და ნათანზის ბირთვულ ობიექტთან დაკავშირებით.[54][55]

ისტორიული ფონი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1979 წლის ირანის რევოლუციამდე ისრაელი და ირანი მოკავშირე ერები იყვნენ რეგიონში არაბული ქვეყნების წინააღმდეგ, თუმცა მოჰამედ რეზა ფეჰლევიმ მოგვიანებით, 1975 წელს, იომ-ქიფურის ომის დროს ეგვიპტეს გამოუცხადა მხარდაჭერა.[56][57] ირანის რევოლუციის შედეგად ირანის მმართველობა რუჰოლა ხომეინისა და მისი რელიგიური მიმდევრების ხელში გადავიდა, რომლებმაც არაბული ქვეყნების მხარდაჭერის მოპოვება ისრაელთან თანამშრომლობის შეწყვეტით და პალესტინის ტერიტორიების ოკუპაციისთვის ისრაელის დაგმობით სცადეს.[56] 1979 წლიდან ირანი უარყოფდა ჰოლოკოსტს და ასევე უფრო მკაცრ განცხადებებს აკეთებდა ისრაელის მიმართ, მათ შორის იმუქრება ისრაელის განადგურებითა და რუკიდან მისი წაშლით.[58][59][56][60] ირანი ისრაელს ახლო აღმოსავლეთში იმპერიალიზმის განმახორციელებლად მიიჩნევს.[61] წლების განმავლობაში ირანი საჯაროდ ემუქრებოდა ისრაელს ისეთი ფორმით, რასაც „ანტისემიტიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის მოძრაობა“ გენოციდად მიიჩნევს. მოძრაობის თანახმად, ირანის რიტორიკა ისრაელის მიმართ ღრმად ანტისემიტურია და გენოციდის განზრახვას შეიცავს.[62] შემდგომში განვითარდა ირან-ისრაელის პროქსი კონფლიქტი, სადაც ირანი ეხმარებოდა ისეთ დაჯგუფებებს, როგორიცაა ჰამასი, ჰეზბოლა და ჰუსიტები, რომლებიც არაერთხელ იყვნენ ჩართულნი ისრაელთან შეიარაღებულ კონფლიქტში.[61] ისრაელი ირანს თავის ყველაზე მნიშვნელოვან მტრად მიიჩნევს, რადგან მიაჩნია, რომ როგორც კი ირანი ბირთვულ იარაღს მიიღებს, ისრაელი შეიძლება განადგურდეს; ამიტომ ისრაელმა რამდენჯერმე განაცხადა, რომ ირანის ბირთვული განვითარების პროგრამის წარმატების შემთხვევაში, ის საჰაერო დარტყმებს განახორციელებდა ირანის ბირთვული განვითარების პროგრამის წინააღმდეგ.[56][61]

2015 წელს ირანი გაეროს უშიშროების საბჭოსთან და გერმანიასთან ერთად დათანხმდა ერთობლივ ყოვლისმომცველ სამოქმედო გეგმას, რათა ირანს ბირთვული განვითარება შეზღუდული დონით ემართა.[63] 2018 წელს, ამერიკის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, თავისი პირველი პრეზიდენტობის დროს, შეაჩერა აშშ-ის მონაწილეობა შეთანხმებაში და განაახლა ეკონომიკური სანქციები ირანის წინააღმდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო ატომური ენერგიის სააგენტოს (IAEA) ანგარიშის თანახმად, ირანი იცავდა შეთანხმებას.[63] 2019 წელს ირანმა დააჩქარა ბირთვული განვითარება და 2021 წლისთვის ურანს 60%-იან სისუფთავემდე ამდიდრებდა, რაც იარაღის გამოყენებისთვის ვარგისი ურანის დონეა.[63]

2024-2025 წლების მოვლენები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჰამასის მიერ ისრაელზე 7 ოქტომბრის თავდასხმების შემდეგ, ისრაელმა რეგიონული ბალანსის შეცვლა „წინააღმდეგობის ღერძის“ დაბომბვით გადაწყვიტა. ღაზაში და ლიბანთან კონფლიქტის შემდეგ, ისრაელმა მნიშვნელოვნად დაასუსტა ირანის მოკავშირეები ჰამასი და ჰეზბოლა, რასაც ისრაელის დიპლომატიური კეთილგანწყობის დაკარგვა მოჰყვა ღაზასთან დაკავშირებით, მაშინ როდესაც ირანი რამდენიმე წლით ადრე ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციების წინაშე აღმოჩნდა.[64][65] დამასკოში ირანის საკონსულოზე საჰაერო დარტყმის შემდეგ, რომელიც ფართოდ ითვლება ისრაელის მიერ განხორციელებულ საჰაერო დარტყმად (მიუხედავად იმისა, რომ ისრაელი არ აღიარებს ამას), ირანმა 2024 წლის აპრილში ისრაელის წინააღმდეგ ირანული დარტყმები დაიწყო, ხოლო ისრაელმა, თავის მხრივ, 2024 წლის აპრილში ირანზე დარტყმებით უპასუხა, რაც ორ ტერიტორიას შორის პირველი პირდაპირი დარტყმები იყო.[61] 2024 წლის ივლისში ისრაელმა ირანში მოკლა ჰამასის პოლიტიკური ლიდერი ისმაილ ჰანია.[61] 2024 წლის ოქტომბერში მხარეებმა ერთმანეთს ისევ შეუტიეს საჰაერო დარტყმებით.[61] Foreign Policy-ის თანახმად, 7 ოქტომბრის თავდასხმის შემდეგ, ისრაელმა ახლო აღმოსავლეთის შეცვლა წინააღმდეგობის ღერძზე დარტყმით სცადა, რითაც მნიშვნელოვნად დაასუსტა ირანის ისეთი მოკავშირეები, როგორიცაა ჰეზბოლა და ჰამასი. ჰამასისა და სირიის დასუსტებამ ლიბანის ახალ მთავრობას საშუალება მისცა, 40 წლის შემდეგ პირველად გამოეყენებინა სუვერენიტეტი, მაშინ როცა ირანის მიერ მხარდაჭერილი სირიის რეჟიმი 2024 წლის ბოლოს დაეცა.[65]

2025 წლის მარტში, ამერიკის ეროვნული დაზვერვის დირექტორმა, ტულსი გაბარდმა, განაცხადა, რომ ამერიკული სააგენტოები თვლიან, რომ „ირანი არ ქმნის ბირთვულ იარაღს და [ირანის] უზენაეს ლიდერს, აიათოლა ალი ხამენეის, არ გაუცია ავტორიზაცია 2003 წელს შეჩერებული ბირთვული იარაღის პროგრამის განახლებაზე[66] 2025 წლის აპრილში, ამერიკის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გამოაცხადა შეერთებულ შტატებსა და ირანს შორის მოლაპარაკებების დაწყების შესახებ ირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით, ხოლო თეთრმა სახლმა განაცხადა, რომ ირანს შეთანხმების მისაღწევად ორი თვე აქვს; ორთვიანი ვადა ისრაელის დარტყმებამდე ერთი დღით ადრე ამოიწურა.[67]

2025 წლის მაისში, ატომური ენერგიის სააგენტომ განაცხადა, რომ ირანმა 409 კგ 60%-იანი სისუფთავის ურანი დააგროვა.[63] ისრაელის დარტყმებამდე ერთი დღით ადრე, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ 20 წლის განმავლობაში პირველად ირანი ბირთვული ვალდებულებების შეუსრულებლობაში დაადანაშაულა; ირანმა მაშინვე უპასუხა ახალი ბირთვული გამდიდრების ობიექტის (რიგით მესამე) გახსნითა და თანამედროვე ცენტრიფუგების დამონტაჟებით.[68]

2025 წლის 12 ივნისს, ABC News-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ისრაელი განიხილავდა ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების განხორციელებას;[69] რამდენიმე საათის შემდეგ, CBS News-ის ცნობით, აშშ-ის ოფიციალურ პირებს აცნობეს, რომ ისრაელი „სრულიად მზად“ იყო ირანის წინააღმდეგ ოპერაციის დასაწყებად. სავარაუდოდ, ტრამპის ადმინისტრაცია განიხილავდა ისრაელის მხარდაჭერის ვარიანტებს ოპერაციის ხელმძღვანელობის გარეშე.[70] იერუსალიმში აშშ-ის საელჩომ მომდევნო დღეს შეზღუდა თავისი თანამშრომლების გადაადგილება, თუმცა ისრაელში აშშ-ის ელჩმა, მაიკ ჰაკაბიმ, განაცხადა, რომ „ნაკლებად სავარაუდო“ იყო ისრაელის მიერ ირანისთვის შეტევა ტრამპის ადმინისტრაციის თანხმობის გარეშე.[71][45] საჰაერო დარტყმების დაწყებამდე ისრაელმა ტრამპის ადმინისტრაციას განუცხადა, რომ დარტყმას არ განახორციელებდა შეერთებული შტატებისთვის წინასწარი შეტყობინების გარეშე.

ისრაელის თავდასხმის შესახებ განცხადებაში ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ განაცხადა: „ათწლეულების განმავლობაში თეირანის ლიდერები ღიად საუბრობდნენ ისრაელის განადგურების შესახებ. მათ თავიანთი გენოციდური რიტორიკა ბირთვული იარაღის პროგრამით დაამტკიცეს“.[51] ნეთანიაჰუმ განაცხადა, რომ ისრაელმა თავდასხმა განახორციელა, რადგან „თუ არ შეაჩერებენ, ირანს შეუძლია ბირთვული იარაღის ძალიან მოკლე დროში შექმნა. ეს შეიძლება ერთ წელიწადში, რამდენიმე თვეში მოხდეს ან ერთ წელზე ნაკლებ დროში მოხდეს“.[72] ამიტომ, ნეთანიაჰუმ გამოაცხადა ოპერაცია „მძვინვარე ლომის“ დაწყების შესახებ, სამხედრო კამპანიის, რომელიც მიზნად ისახავს ირანის ნათანზში მდებარე ურანის გამდიდრების მთავარ ობიექტს, მის ბირთვულ მეცნიერებს და მისი ბალისტიკური რაკეტების პროგრამის ნაწილებს და განაცხადა, რომ ოპერაცია გაგრძელდება „იმდენი დღე, რამდენიც საჭირო იქნება“. ნეთანიაჰუმ ირანის ბირთვული ძალისხმევა შეაფასა, როგორც „ისრაელის გადარჩენისთვის აშკარა და არსებული საფრთხე“ და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოქმედებით „ჩვენ ასევე ვიცავთ ჩვენს არაბ მეზობლებს“ ირანის აგრესიისგან. 04:35 საათის მდგომარეობით (UTC+3:00) ირანს პასუხი არ ჰქონდა გაცემული.[73]

ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა თავდასხმის შემდეგ წარმოთქმულ სიტყვაში განაცხადა, რომ ისრაელის ომი ისლამურ რეჟიმთან იყო და არა ირანელ ხალხთან.[74] სიტუაციის განვითარებისთანავე ნეთანიაჰუმ უსაფრთხოების კაბინეტი მოიწვია.[75]

ოპერაციის სახელწოდება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

JNS-ის თანახმად, ოპერაციის სახელწოდება „მძვინვარე ლომი“ ბიბლიური რიცხვთა წიგნიდან (23:24) მომდინარეობს: „ხალხი აღდგება როგორც დიდი ლომი და თავს წამოიწევს როგორც ახალგაზრდა ლომი“. JNS-მა ასევე ივარაუდა, რომ სახელწოდება ლომისა და მზის აღორძინებას გულისხმობდა, რომელიც ირანის სიმბოლო იყო 1979 წლის ისლამურ რევოლუციამდე.[74]

ირანის მზადყოფნა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

„ნიუ-იორკ თაიმსის“ ცნობით, მიუხედავად იმისა, რომ ირანის ხელმძღვანელობა შეერთებულ შტატებთან ბირთვული მოლაპარაკებების შეფერხების შემთხვევაში პოტენციურ საომარ მოქმედებებს ელოდა, მან ფუნდამენტურად არასწორად გამოთვალა დროის მონაკვეთი. ხელმძღვანელობასთან დაახლოებულმა ოფიციალურმა პირებმა გაზეთს გაუმხილეს, რომ ირანი არ ელოდა ისრაელის შეტევას ომანში დაგეგმილი მოლაპარაკებების შემდეგ რაუნდამდე.[76] შესაბამისად, ადრეული გამაფრთხილებელი ნიშნები ფსიქოლოგიურ ოპერაციებად იქნა მიჩნეული, რომლებიც დიპლომატიური ბერკეტების მოპოვებას ისახავდა მიზნად. „ნიუ-იორკ თაიმსის“ თანახმად, ამ არასწორმა შეფასებამ გამოიწვია თავდაცვითი პროტოკოლების განხორციელების ჩავარდნა. მაღალი რანგის სამხედრო მოსამსახურეებმა, მათ შორის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) უფროსმა მეთაურებმა, უგულებელყვეს დაშლის ან თავის შეფარების დირექტივები, რამაც გამოიწვია სამხედრო ობიექტებზე, განსაკუთრებით თეირანში, მიზანმიმართული დარტყმების დროს ძირითადი ფიგურების სიკვდილი.[76] „Wall Street Journal“-ის რედაქციამ ისაუბრა ასევე ირანის მიერ აშშ-ის პრეზიდენტის დონალდ ტრამპისა და ისრაელის პრემიერ-მინისტრის, ბენიამინ ნეთანიაჰუსგან მომავალი საფრთხეების არასაკმარისად შეფასებაზე.[77] ჟურნალის რედაქტორების განცხადებით, ირანის რეჟიმი ფიქრობდა, რომ შეეძლო ამერიკელებთან თამაშის გაგრძელება შედეგების გარეშე.[77]

თავდასხმები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ირანის ბირთვული პროგრამის წინააღმდეგ ისრაელის საჰაერო დარტყმები 200-ზე მეტმა გამანადგურებელმა განახორციელა, მათ შორის F-35I „Adirs“-მა,[78] რომელიც ამერიკული F-35 Lightning II- ის გაუმჯობესებული მოდიფიკაციაა. თვითმფრინავებმა ირანის მასშტაბით 100-ზე მეტი ობიექტი დაბომბეს.[78] აერო რეიდების დროს ბირთვული ავარიები არ მომხდარა, რადგან მოქმედი რეაქტორები, როგორიცაა ბუშერის[79] და თეირანის, არ დაუბომბავთ. სამაგიეროდ, თვითმფრინავებმა ნათანზის გამდიდრების ობიექტი[79] და მსგავსი ინფრასტრუქტურა დაბომბეს. მიუხედავად იმისა, რომ დაზიანებული ბირთვული ცენტრიფუგები გამოყოფენ დაბალი დონის რადიაციას და სამრეწველო ქიმიკატებს, რამაც შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ადგილზე მყოფ ტექნიკოსებს, ისინი არ იწვევენ ბირთვულ აფეთქებას და არც ფართო არეალს აბინძურებენ.[79] ირანის მოუმზადებლობის დონეს კიდევ უფრო ადასტურებდა მისი საჰაერო თავდაცვისა და დაზვერვის აპარატის მძიმე ხარვეზები. ისრაელის ძალებმა განახორციელეს რთული, მრავალნაწილიანი ოპერაცია, რომლის სამიზნეც ქვეყნის მასშტაბით სულ მცირე 15 ლოკაცია იყო. დაზიანდა ნათანზის ბირთვული ობიექტის რადარის სისტემები, სარაკეტო დანადგარები და მიწისზედა კომპონენტები.[76][80] როგორც ამბობენ, თავდასხმაში მონაწილეობდნენ როგორც თვითმფრინავები, ასევე უპილოტო საფრენი აპარატები, რომლებმაც შეაღწიეს ირანის ტერიტორიაზე და ხელი შეუწყვეს შიდა დარტყმებს კონტრაბანდული დრონებისა და საბრძოლო მასალის გამოყენებით. New York Times-ის ცნობით, ისრაელის კამპანიის ოპერატიულმა მასშტაბმა და წარმატებამ გამოავლინა ირანის ეროვნული უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურის მნიშვნელოვანი დაუცველობა. თავდასხმისთანავე, ირანელ ჩინოვნიკებს შორის შიდა კომუნიკაციებმა გამოაჩინა შიდა დაბნეულობა, განსაკუთრებით შეშფოთება თავდასხმის დროს საჰაერო თავდაცვის არარსებობის გამო. ირანის სარაკეტო პასუხი სამხედრო მზადყოფნის ნაკლებობის ნიშნად იქნა აღქმული.[76]

ლოკაციები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ოპერაცია მძვინვარე ლომი
საჰაერო თავდასხმის სამიზნე ინფორმაცია ზიანის შესახებ
ნათანზის ბირთვული სადგური განადგურდა საპილოტე საწვავის გამდიდრების ქარხანა (PFEP), მრავალსართულიანი გამდიდრების დაწესებულება 1700 მოწინავე ცენტრიფუგით. PFEP მოიცავდა IR-4 და IR-6 ცენტრიფუგებს, რომლებიც გამოიყენებოდა 60%-ით გამდიდრებული ურანის წარმოებისთვის.[81][82][83] ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA) განაცხადა, რომ განადგურდა გამდიდრების ქარხნის „მიწისზედა“ ნაწილი და რომ „არ არსებობს არანაირი მინიშნება ფიზიკური თავდასხმის შესახებ მიწისქვეშა კასკადურ დარბაზზე, რომელიც შეიცავს საწვავის გამდიდრების პილოტური ქარხნის ნაწილს და საწვავის გამდიდრების მთავარ ქარხანას“.[84]
ელექტრო ოთახები და გამდიდრების სხვა დამხმარე ინფრასტრუქტურა დაზიანდა ან განადგურდა.[82][81][83][84]
ბირთვული კვლევის აღჭურვილობა და მასალები დაზიანდა ან განადგურდა.[82][83]
ისპაჰანის ბირთვული ტექნოლოგიის ცენტრი ისპაჰანის ბირთვული ტექნოლოგიების ცენტრში ურანის წარმოების ობიექტი დაზიანდა ან განადგურდა.[81]
ისპაჰანის ბირთვული ტექნოლოგიების ცენტრში „გამდიდრებული ურანის ბირთვული საწვავის წარმოებისთვის გადამუშავების“ ობიექტები დაზიანდა ან განადგურდა.[81]
არაკის ბირთვული კომპლექსი ბირთვული კომპლექსის მძიმე წყლის რეაქტორი (IR-40) დაზიანდა ან განადგურდა.[82]
ფორდოუს საწვავის გამდიდრების სადგური ფორდოუს საწვავის გამდიდრების სადგურზე განხორციელდა თავდასხმა, დაზიანება უცნობია.[81][85] ირანის ატომური ენერგიის ორგანიზაციის განცხადებით, სადგური მცირედით დაზიანდა.[86][87]
ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) 29-ე ნაბი აკრამის დივიზია განადგურდა დივიზიის საწყობი ქერმანშაჰის პროვინციაში.[82][88]
ჰაზრათ-ე მასუმეს საჰაერო თავდაცვის პუნქტი ჰაზრათ-ე მასუმეს საჰაერო თავდაცვის პუნქტი გადანგდურდა, რასაც ირანის არმიის პოლკოვნიკი ემსხვერპლა.[81]
სობაშის რადარის პუნქტი განადგურდა ჰამადანის პროვინციაში მდებარე ხატამ ოლ ანბიას დასავლეთ საჰაერო თავდაცვის ზონის სობაშის რადარის პუნქტი, რომელიც „ირანის მთელი საჰაერო თავდაცვის სისტემის სამეთაურო ცენტრის ფუნქციას ასრულებდა“.[82][89][81]
პირანშარის სამხედრო ბაზა სამხედრო ბაზა დაზიანდა [82]
ქერმანშაჰის ჭურვების მიწისქვეშა დაწესებულება ქერმანშაჰის ჭურვების მიწისქვეშა დაწესებულება, სადაც „ოიამ 1“ ტიპის ბალისტიკური რაკეტები ინახებოდა, განადგურდა.[81][90][82][91]
თეირანის ბალისტიკური რაკეტების საჰაერო თავდაცვის ბაზა მოსადმა დრონის გამოყენებით დააზიანა თეირანის მახლობლად მდებარე ირანის ბალისტიკური რაკეტების საჰაერო თავდაცვის ბაზა.[82][92][93]
თავრიზის შაჰიდ მადანის საერთაშორისო აეროპორტი ირანის საჰაერო ძალების მე-2 ტაქტიკური საჰაერო ბაზა, რომელიც ასევე წარმოადგენს ირანის საჰაერო ძალების მე-2 ტაქტიკურ საჰაერო ბაზას, დაზიანდა ან განადგურდა.[82][81][94][95]
ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის თავრიზის რაკეტების გამშვები წერტილები აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინციაში, თავრიზთან ახლოს, განადგურდა ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) რაკეტების გამშვები რამდენიმე პუნქტი.[82][96]
სარდაშტის, დასავლეთ აზერბაიჯანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის ბაზა ბაზაზე განხორციელდა შეტევა.[82][97]
საგუშაგო ჩრდილოეთ თეირანში დაზიანდა საგუშაგო.[82][98]
სოციალური უზრუნველყოფის დეპარტამენტის შენობა კასრ-ე შირინში დეპარტამენტის შენობა განადგურდა[82]

13 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დილა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
BERJAYA
დაზიანებული შენობა თეირანში
BERJAYA
ისრაელის შეტევის შედეგები თეირანში

13 ივნისის გამთენიისას ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ფართომასშტაბიანი დარტყმა განახორციელეს ირანის ბირთვული ობიექტებისა და სამხედრო ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ.[75] ისრაელის დროით, დილის 6:30-ზე, ისრაელის საჰაერო ძალებმა დარტყმების ხუთი ტალღა განახორციელეს.[99] ოპერაცია ათობით ობიექტზე იყო ფოკუსირებული, მათ შორის ირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებულ ადგილებზე, სამხედრო მეთაურებსა და ბაზებზე.[75] „მოსადმა“ ასევე ჩაატარა კოორდინირებული საიდუმლო დივერსიული მისიების სერია, რომლებიც ირანის საჰაერო თავდაცვის სისტემებსა და სარაკეტო ინფრასტრუქტურაზე იყო მიმართული.[100] ისრაელმა განაცხადა, მისმა ძალებმა ირანისთვის მოულოდნელ ობიექტებს შეუტიეს.[75]

ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, პირველი დარტყმების დროს 200-ზე მეტმა ისრაელის თვითმფრინავმა 330-ზე მეტი საბრძოლო მასალა დაახლოებით 100 სამიზნის მიმართულებით გაისროლა.[101] ისრაელის ოფიციალური პირის თქმით, მოსადმა თეირანის მახლობლად საიდუმლო დრონების ბაზა შექმნა, რომელიც ოპერაციის ფარგლებში ისრაელისკენ მიმართული რაკეტების გამშვები პუნქტების დასაბომბად გამოიყენებოდა.[102] ისრაელის თავდაცვის ძალებთან კოორდინირებული მისია ასევე მოიცავდა ირანში ზუსტი მნიშვნელობის იარაღის გადატანასა და მოსადის კომანდო მებრძოლების მუშაობას საჰაერო თავდაცვის სისტემების გასანეიტრალებლად, რაც ისრაელის თვითმფრინავებისთვის საჰაერო უპირატესობას უზრუნველყოფდა.[102]

თეირანში მთავრობასთან დაკავშირებულმა ოფიციალურმა პირმა, ჰამიდ ჰოსეინიმ, განაცხადა, რომ ისრაელის დარტყმა მმართველობის ზედა რგოლიმისთვის მოულოდნელი იყო. მან აღიარა, რომ ამან ირანს ეფექტური საჰაერო თავდაცვისუნარიანობა შეუზღუდა. ჰოსეინი შოკირებული იყო ისრაელის ინფილტრაციის სიღრმით.[76] „ნიუ-იორკ თაიმზთან“ გაზიარებული პირადი შეტყობინებების თანახმად, ირანელი ოფიციალური პირები განრისხებულები და გაკვირვებულები იყვნენ ირანის საჰაერო თავდაცვის უუნარობით.[76]

ადგილობრივი დროით დაახლოებით დილის 3 საათზე, ისრაელის თავდაცვის მინისტრმა ისრაელ კაცმა მთელი ქვეყნის მასშტაბით საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა და რაკეტებითა და დრონებით საპასუხო ქმედებების შესახებ გააფრთხილა მოსახლეობა.[103] ირანის შესაძლო კონტრშეტევის მოლოდინში, მთელ ისრაელში გამაფრთხილებელი სირენები გააქტიურდა, თუმცა ინფორმაციის გავრცელების დროისთვის ირანს ბალისტიკური რაკეტები არ ჰქონდა გაშვებული.[75][104] ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, ეს ქმედება გამოწვეული იყო დაზვერვის ინფორმაციით, რომელიც მიუთითებდა, რომ ირანმა საკმარისი რაოდენობის გამდიდრებული ურანი დააგროვა იმისთვის, რომ რამდენიმე დღეში 15 ბირთვული იარაღი წარმოექმნა.[75]

აფეთქებები დაფიქსირდა მთელ თეირანში, მათ შორის სამხედრო ბაზებთან ახლოს და უფროსი მეთაურების საცხოვრებელ უბნებში. თვითმხილველები აღწერდნენ უზარმაზარ ცეცხლს და განმეორებით აფეთქებებს.[45][105] ფარსის საინფორმაციო სააგენტო, რომელიც ირანის რევოლუციურ გუშაგთა კორპუსთან არის დაკავშირებული, იტყობინებოდა, რომ შაჰრაკ-ე მაჰალათიში, თეირანის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე უბანში, სადაც ირანელი მაღალი თანამდებობის პირები და მათი ოჯახები ცხოვრობენ, რამდენიმე სახლი დაზიანდა.[105] გავრცელებული ინფორმაციით, თავდასხმისას თეირანში ირანის რევოლუციური გუშაგთა კორპუსის შტაბ-ბინას ცეცხლი გაუჩნდა.[106] თავდასხმის დროს რამდენიმე საცხოვრებელი კომპლექსი დაზიანდა, მათ შორის ისეთებიც, სადაც ირანელი ოფიცრები და ოფიციალური პირები ცხოვრობდნენ. გავრცელებული ინფორმაციით, აფეთქებების სიძლიერემ ზოგიერთი შენობის ნგრევა გამოიწვია.[107]

აფეთქებები მოხდა ნათანზში, ისპაჰანის პროვინციაში, სადაც ირანის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბირთვული ობიექტი მდებარეობს. ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ დაადასტურა „ხმაურიანი აფეთქებები“ ობიექტის მახლობლად, სადაც ორი გამამდიდრებელი ქარხანაა განთავსებული: დიდი მიწისქვეშა საწვავის გამდიდრების ქარხანა (FEP) და მიწისზედა საპილოტე საწვავის გამდიდრების ქარხანა (PFEP).[108] ასევე სამიზნე გახდა ხონდაბისა და ხორამაბადის ბირთვული ობიექტები.[47][109]

შუადღე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისრაელმა თავრიზში შუადღისას დარტყმები განახორციელა, რომელთა სამიზნეც, როგორც ამბობენ, თავრიზის აეროპორტის მიმდებარე ტერიტორია იყო.[110] ისრაელმა ასევე დაბომბა შირაზი და ნათანზის ბირთვული ობიექტი.[106] აფეთქებები ასევე მოხდა ჰამადანის საჰაერო ბაზაზე[111][112] და პარჩინის სამხედრო ბაზაზე.[113] ორი აფეთქება ასევე მოხდა ფორდოუს მიწისქვეშა საწვავის გამდიდრების ქარხნის მახლობლად,[114] სადაც, როგორც ამბობენ, ირანის საჰაერო თავდაცვის სისტემამ ისრაელის დრონი ჩამოაგდო.[115] მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა დაადასტურეს ჰამადანისა და თავრიზის საჰაერო ბაზებზე თავდასხმის ფაქტი და განაცხადეს, რომ მათ „დაშალეს“ ეს უკანასკნელი საჰაერო ბაზა, გაანადგურეს ათობით ირანული დრონი და მიწა-მიწის ტიპის რაკეტების გამშვები.[116]

18:46 საათზე, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა დაადასტურეს ისპაჰანის ბირთვული ტექნოლოგიების/კვლევითი ცენტრის დაბომბვა და განაცხადეს, რომ ის „გამდიდრებული ურანის ხელახალი გადამუშავების“ პროცესში იყო ჩართული.[117]

ირანული მედიის ცნობით, ირანის საჰაერო სივრცეში სულ მცირე ორი ისრაელის გამანადგურებელი ჩამოაგდეს და ქალი პილოტი დაატყვევეს.[118][119] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ეს ინფორმაცია უარყვეს.[120]

14 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

14 ივნისის გამთენიისას, ირანულმა მედიამ თეირანის მეჰრაბადის საერთაშორისო აეროპორტში აფეთქებისა და შემდეგ დიდი ხანძრის შესახებ ინფორმაცია გაავრცელა. Fars News Agency-ის ცნობით, ორი ჭურვი მიმდებარე ტერიტორიას მოხვდა.[121] ირანის საჰაერო თავდაცვის ძალები ისპაჰანის თავზე ისრაელის ჭურვებზე მუშაობდნენ.[122] „ალ-არაბიას“ ინფორმაციით, ირანის სამხედროებმა ჩრდილო-დასავლეთ ირანში სადაზვერვო მისიების დროს ისრაელის რამდენიმე დრონი ჩამოაგდეს, რის შედეგადაც ორივე მხარემ ცეცხლი გაუხსნა ერთმანეთს.[123] ისრაელის თავდაცვის ძალების შტაბის უფროსმა, ეიალ ზამირმა და ისრაელის საჰაერო ძალების მეთაურმა, ტომერ ბარმა, დილით განაცხადეს, რომ „თეირანისკენ მიმავალი გზა გაკვალულია“.[124] თავდაცვის ძალებმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ მან დასავლეთ ირანში მიწისქვეშა ობიექტი დაბომბა, რომელიც ათობით ბალისტიკური და ფრთოსანი რაკეტის შესანახად გამოიყენებოდა.[125]

ირანმა დაადასტურა კიდევ ორი უფროსი მეთაურის დაღუპვა: გენერალი ღოლამრეზა მეჰრაბი, შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დაზვერვის უფროსის მოადგილე და გენერალი მეჰდი რაბანი, ოპერაციების ხელმძღვანელის მოადგილე.[126] ამ თარიღისთვის, ირანმა ასევე განაცხადა, რომ ჩამოაგდო ისრაელის სამი F-35 თვითმფრინავი და ორი პილოტი დააკავა.[127] ირანის ნავთობის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ბუშერის პროვინციაში ორ ნავთობის საბადოს თავს დაესხნენ: სამხრეთ პარსის გაზის საბადოს ფაზა 14-ის პლატფორმას და ფაჯრ ჯამის გაზის გადამამუშავებელ ქარხანას.[128][129] თავდასხმებმა გამოიწვია მასშტაბური ხანძარი, რამაც შეაჩერა მინიმუმ 12 მილიონი კუბური მეტრი გაზის წარმოება.[130] წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის ცნობით, იმ დროისთვის ისრაელის თავდასხმებმა გავლენა მოახდინა ირანის 31 პროვინციიდან 18-ზე, სადაც მისი 1414 თანამშრომელი მონაწილეობდა სამაშველო ოპერაციებში.[131]

ადგილობრივი დროით 23:11 საათზე, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ დაიწყო დარტყმების ახალი ტალღა თეირანში „სამხედრო სამიზნეებზე“.[132] ქალაქში ნავთობისა და ბენზინის საწყობები დაბომბეს, რის შედეგადაც შაჰრანის უბანში ელექტროენერგია გაითიშა.[133] მოგვიანებით, ტასნიმის საინფორმაციო სააგენტომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ დედაქალაქში ისრაელის თავდასხმების შედეგად ირანის თავდაცვის სამინისტროს შტაბ-ბინა და თავდაცვითი ინოვაციებისა და კვლევის ორგანიზაციის შენობა დაბომბეს.[134]

15 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ირანელი მშვიდობიანი მოქალაქეები გააფრთხილეს და მოუწოდეს ევაკუაციისკენ შირაზში იარაღის ქარხნებისა და სამხედრო ბაზების მიმდებარე ტერიტორიებიდან.[135][136] ასევე გავრცელდა ინფორმაცია თეირანში იუსტიციის სამინისტროს შენობაზე განხორციელებული დარტყმის შესახებ.[137] მოგვიანებით, ისრაელის საჰაერო ძალებმა განაცხადეს, რომ დაბომბეს საწვავის შესავსები თვითმფრინავი მაშჰად შაჰიდ ჰაშემინეჯადის საერთაშორისო აეროპორტში - ისრაელის ტერიტორიიდან დაახლოებით 2,300 კილომეტრში - რაც, შესაძლოა, მის ისტორიაში ყველაზე შორეული ოპერაცია იყო.[138]

გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ირანმა ომანსა და კატარს შუამავლობა სთხოვა შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობისთვის, დარტყმების შეჩერებისა და ბირთვული მოლაპარაკებების განახლების მიზნით.[139] ირანმა განაცხადა, რომ დააკავა ორი პირი, რომლებიც, მათი თქმით, მოსადის წევრები იყვნენ.[140] ისრაელმა ირანში, ასევე სამხედრო ბაზებზე იერიში მიიტანა მიწა-მიწის ტიპის რაკეტებით. ისრაელი ასევე თავს დაესხა ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს.[141] ჭურვებმა ასევე იმსხვერპლა ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის დაზვერვის უფროსი და დაზვერვის მოადგილე.[142]

ნეთანიაჰუმ Fox News-თან ინტერვიუში განმარტა, რომ ისრაელს სხვა გზა არ ჰქონდა, გარდა იმისა, რომ ირანზე თავდასხმა მოეხდინა ბირთვული ჰოლოკოსტის თავიდან ასაცილებლად. ინტერვიუში ნეთანიაჰუმ განაცხადა, რომ თავდასხმა განხორციელდა როგორც ისრაელის, ასევე მსოფლიოს დასაცავად. ნეთანიაჰუმ ირანის მთავრობა ირანელი ხალხის მჩაგვრელად შეაფასა და თქვა, რომ ირანელი ხალხის არჩევანი იყო, „აჯანყდებოდნენ თუ არა“.[141]

16 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
BERJAYA
ირანის მაუწყებელზე თავდასხმა

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა თეირანში მდებარე ქუდსის ძალების სამეთაურო ცენტრს დაარტყა.[143] „ირან ინტერნეშენალის“ ცნობით, აფეთქებების ხმა ფორდოუს ატომური ობიექტის მიმდებარე ტერიტორიაზე ისმოდა.[144] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა პარჩინის სამხედრო ობიექტების მიმდებარე ტერიტორიაზე დარტყმები განახორციელეს.[145] ანსარ ალ-მაჰდის გუშაგთა კორპუსმა განაცხადა, რომ მისი ერთ-ერთი მეთაური და ერთი ჯარისკაცი დაიღუპნენ [[ზენჯანის ოსტანის იჯრუდის ოლქში თავდასხმის დროს.[146]

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ირანში 120 მიწა-მიწის ტიპის რაკეტის გამშვები გაანადგურეს. ბრიგადის გენერალმა ეფი დეფრინმა განაცხადა, რომ ირანის რაკეტის გამშვები მოწყობილობების 30% განადგურებულია და დაამატა, რომ ისრაელის ძალებმა გაანადგურეს იარაღის კოლონა თეირანსა და ყუმს შორის.[22][147] IRNA-ს ცნობით, ისრაელის ძალებმა ქირმანშაჰში ფარაბის საავადმყოფოს შეუტიეს და მნიშვნელოვნად დააზიანეს. ისრაელმა ქირმანშაჰის სარაკეტო ქარხანაში სულ მცირე 15 შენობა დაბომბა.[148][149] ისრაელმა პირდაპირი ტრანსლაციის დროს დაბომბა ირანის ისლამური რესპუბლიკის სახელმწიფო მაუწყებელი (IRIB).[150][151] თავდასხმის შედეგად IRIB-ის სულ მცირე ერთი თანამშრომელი დაიღუპა.[152] მაუწყებელმა განაცხადა, რომ მის ოფისებს ოთხი ბომბი მოხვდა.[153] ისრაელმა თეირანის ზოგიერთი რაიონის მაცხოვრებლებისთვის ევაკუაციის ბრძანება გასცა და დასავლეთ ირანში ირანის რაკეტების გამშვებ ობიექტებს დაარტყა.[154][155] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ მათმა ერთ-ერთმა დრონმა ორი ირანული F-14 ტიპის თვითმფრინავი გაანადგურა.[156] „ნურ ნიუსმა“ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ირანის ძალების თქმით, თავრიზზე F-35 ჩამოაგდეს.[157] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა შენობას დაარტყა, რის შედეგადაც ირანის დაზვერვის უფროსი და სხვა მაღალი თანამდებობის პირები დაიღუპნენ. დადასტურდა, რომ მოჰამედ კაზემი, ჰასან მოჰაკეკი და მოჰამედ ხათამი საჰაერო დარტყმის შედეგად დაიღუპნენ.[158][159] ირან ინტერნეშენალის თანახმად, ხამენეი ოჯახთან ერთად ქალაქ ლავიზანში მდებარე ბუნკერში გადაიყვანეს.[160]

BERJAYA
ირანის თავდასხმა ჰაიფას ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე 2025 წლის 15-16 ივნისის ღამეს

ირანმა ისრაელის წინააღმდეგ რაკეტების კიდევ ერთი დარტყმა განახორციელა, რის შედეგადაც, როგორც იტყობინებიან, ფრაგმენტებმა ზიანი მიაყენა აშშ-ის საელჩოს ფილიალს თელ-ავივში.[161][162][163] დაბომბეს თელ-ავივში სკოლა, ასევე სახლები ბნეი ბრაკში, ჰაიფასა და პეტაჰ ტიკვაში. რვა მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და 90-ზე მეტი დაშავდა.[154][164] ისრაელის ცნობით, ღამით 287 ადამიანი საავადმყოფოში მოათავსეს.[154] სამიზნე ასევე ჰაიფას ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანაც გახდა,[165] რამაც იმსხვერპლა სამი ადამიანი და გამოიწვია დიდი ზიანი.[166] კვინსის პასუხისმგებლიანი სახელმწიფოებრივი მმართველობის ინსტიტუტის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტის ტრიტა პარსის თქმით, ირანის ზედიზედ განხორციელებულმა სარაკეტო თავდასხმებმა შესაძლოა ისრაელის თავდაცვითი სისტემა გაანადგურა, რამაც ირანული რაკეტების გადაჭერა გაართულა.[167] თავდასხმების შემდეგ, ისრაელმა დაადასტურა 24 გარდაცვალების ფაქტი, რომელთა უმეტესობა თავშესაფრების გარეთ მოხდა.[168] გარდა ამისა, ერბილში, ერაყში მდებარე აშშ-ის საკონსულოს მიმართულებით გასროლილი დრონი იქნა გადაჭერილი.[169] ირანმა პეტაჰ ტიკვას კვლავ ბალისტიკური რაკეტები ესროლა, რის შედეგადაც ოთხი ადამიანი დაიღუპა და 15 დაშავდა. მსხვერპლთა შორის იყო ჰოლოკოსტის ტრაგედიაში გადარჩენილი ივეტ შმილოვიცი.[170] ორი რაკეტა ასევე მოხვდა თელ-ავივს, რამაც რამდენიმე შენობა გაანადგურა.[171]

17 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
BERJAYA
ირანის მიერ ისრაელის სამხედრო დაზვერვის სკოლის დაბომბვა

დილით ირანმა ისრაელის მიმართულებით დაახლოებით 20 რაკეტა ისროლა, რის შედეგადაც ხუთი ადამიანი მსუბუქად დაშავდა. შეტევის სამიზნე იყო თელ-ავივი, ასევე ბატ-იამისა და ტამრას საცხოვრებელი უბნები.[172][173] Ynet-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ირანული რაკეტა ქალაქ ჰერცლიას დაეცა, რის შედეგადაც რვასართულიანი შენობა დაზიანდა და ცარიელ ავტობუსს ცეცხლი გაუჩნდა.[174] აფეთქებების ხმა ისმოდა თელ-ავივისა და დასავლეთ იერუსალიმის მიმდებარე გუშ-დანის რაიონში.[175] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ღამით 30 ირანული დრონი ჩამოაგდეს.[176] ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა განაცხადა, რომ იერიში მიიტანა სამხედრო დაზვერვის ცენტრსა და მოსადის ოპერაციების დაგეგმვის ცენტრზე. ოთხი აფეთქება მოხდა თელ-ავივში, რომელთაგან ერთი პირდაპირ მოხვდა მოშე დაიანის ბანაკს.[177][178] საღამოს ისრაელმა წარმატებით გადაიჭირა ირანის ბალისტიკური რაკეტა ჩრდილოეთ ისრაელში.[179]

ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, ირანის ბალისტიკური რაკეტების გამშვები სისტემების 40% განადგურდა.[180] აშშ-ში ომის შესწავლის ინსტიტუტმა აღნიშნა, რომ დილის ხუთ შეტევაში გამოიყენეს უფრო ნაკლები რაკეტა, ვიდრე წინა შემთხვევებში, რაც, მათი აზრით, ირანის სარაკეტო ძალების დეგრადაციაზე მიუთითებდა.[181]

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გენერალ-მაიორი ალი შადმანი მოკლეს ხატამ ალ-ანბიას შტაბ-ბინის მეთაურად დანიშვნიდან რამდენიმე დღეში.[182][183][184] „The Jerusalem Post“-ის ცნობით, შადმანი ათობით IRGC ოფიცერთან ერთად მოკლეს.[185] ისრაელმა განაცხადა, რომ მან „რამდენიმე ფართომასშტაბიანი დარტყმა“ განახორციელა დასავლეთ ირანში მდებარე სამხედრო ობიექტებზე, რომელთა სამიზნეც რაკეტების გამშვები პუნქტები და უპილოტო საფრენი აპარატების საცავები იყო.[186] Mehr News Agency-ის ცნობით, ისრაელის რაკეტამ ქაშანში საკონტროლო პუნქტს დაარტყა, რის შედეგადაც სამი ადამიანი დაიღუპა და ოთხი დაშავდა.[187] IRNA-ს ცნობით, ისრაელის ძალებმა თეირანში საცხოვრებელი შენობა დაბომბეს, ხოლო ირანის წითელმა ნახევარმთვარემ ნანგრევებიდან სამი ადამიანი გამოიყვანა.[188] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ 60 გამანადგურებლის გამოყენებით ისპაჰანში ირანის ბალისტიკური რაკეტების გამშვებ პუნქტებზე ძლიერი დარტყმები განახორციელა და რომ თავდასხმების დროს 12 რაკეტის საწყობი და გამშვები პუნქტი დაბომბეს.[189][190] სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ბანკი სეფა კიბერშეტევის სამიზნე გახდა, რაზეც პასუხისმგებლობა ჰაკერთა ჯგუფმა Predatory Sparrow-მ აიღო.[191][192][193][194] ისრაელის თვითმფრინავებმა ირანის რაკეტების გამშვებ ობიექტებს დასავლეთ ირანში დაარტყეს. ირანის არმიამ განაცხადა, რომ ჩამოაგდო 28 „მტრული თვითმფრინავი“, მათ შორის ჯაშუშური დრონი. ისრაელმა უარყო ეს უკანასკნელი განცხადება.[195][196]

18 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, 50-მა გამანადგურებელმა თეირანში დაახლოებით 20 შენობას დაარტყა, მათ შორის ბალისტიკური რაკეტების ნედლეულის, კომპონენტებისა და წარმოების სისტემების ქარხნებს. ირანული მედიის ცნობით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ხოჯირში ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსთან დაკავშირებულ უნივერსიტეტსა და სარაკეტო ქარხანას შეუტიეს.[197] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ასევე განაცხადა, რომ მათ 70 სარაკეტო ბატარეა გაანადგურეს.[198][199][9] ისრაელმა ასევე შეუტია ბირთვული ცენტრიფუგების წარმოების ობიექტებს. ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მიხედვით, დადასტურდა დარტყმები კარაჯისა და თეირანის კვლევით კომპლექსებზე.[200][201]

დილით ისრაელმა თეირანში მდებარე ობიექტები დაბომბა და მე-18 რაიონიდან მოსახლეობის ევაკუაციის ბრძანება გასცა.[202] ისრაელის ცნობით, თავდასხმების დროს განადგურდა ირანის ირანის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების პოლიციის შტაბ-ბინა.[203] ასევე, გავრცელებული ინფორმაციით, დაზიანდა ირანის წითელი ნახევარმთვარის შენობა.[204] ირანული მედიის ცნობით, ირანის ძალებმა „მტრული“ F-35 თვითმფრინავი ჩამოაგდეს ჯავადაბადში, ვარამინის რაიონში.[205]

შუადღისას, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ 25 გამანადგურებლით დასავლეთ ირანში 40 სამხედრო სამიზნეზე მიიტანეს იერიში, მათ შორის გამაგრებულ ემადის რაკეტის გამშვებ ობიექტზე, რაკეტების საწყობებსა და ჯარისკაცებზე. ისრაელის თავდაცვის ძალების პრესსპიკერმა, ეფი დეფრინმა განაცხადა, რომ 18 ივნისის ჩათვლით ისრაელმა ირანში 1100 სამიზნეზე მიიტანა იერიში. მან დასძინა, რომ დილით ქერმანშაჰში ხუთი AH-1 ტიპის ვერტმფრენი ააფეთქეს. მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ კიდევ სამი AH-1 ვერტმფრენი გაანადგურეს.[206] მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ 60 გამანადგურებელი მონაწილეობდა თეირანში 20 სამიზნეზე თავდასხმებაში, მათ შორის იარაღის წარმოების ობიექტებზე, ცენტრიფუგების საწარმოებსა და ბირთვული კვლევისა და განვითარების ობიექტებზე.[207]

ისრაელმა ღამით სამი ირანული დრონი ჩამოაგდო.[208] საღამოს ირანმა ისრაელის მიმართულებით ერთი ბალისტიკური რაკეტა ისროლა, რის შედეგადაც თელ-ავივსა და მიმდებარე ტერიტორიაზე სირენები ამოქმედდა.[209][210] IRGC-ის ცნობით, თავდასხმის დროს გამოყენებული იქნა შორი მოქმედების სეჯილის ტიპის რაკეტა და ერთი მამაკაცი მსუბუქად დაიჭრა.[211][212] 18 ივნისისთვის, ისრაელის თავდაცვის ძალების შეფასებით, კონფლიქტის დაწყებიდან ირანმა ისრაელის მიმართულებით 400 რაკეტა და 1000 დრონი გაუშვა. მათივე ცნობით, მხოლოდ 20 რაკეტა მოხვდა ურბანულ ზონებს და 200-ზე ნაკლებმა დრონმა შეაღწია ისრაელის საჰაერო სივრცეში.[213]

19 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

18 ივნისის ღამეს, ისრაელის საჰაერო ძალებმა თეირანში მდებარე სამიზნეებზე საჰაერო იერიშები განახორციელეს.[214] დილით ისრაელმა ირანში ათობით სამხედრო ობიექტზე, მათ შორის საჰაერო თავდაცვისა და რაკეტების წარმოების ობიექტებზე მიიტანა იერიში.[215] ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, მან ნათანზში ბირთვული იარაღის განვითარების ქარხანას დაარტყა.[216]

არაქის ატომურ კომპლექსში IR-40 რეაქტორის შემაკავებელი შენობა განადგურდა ახლომდებარე დისტილაციის კოშკებთან ერთად.[216] იმავე დღეს, ისრაელმა არაქისა და ხონდაბის მიმდებარე ტერიტორიების მაცხოვრებლებს ევაკუაციისკენ მოუწოდა.[217] ისრაელმა განაცხადა, რომ რადიაციის გაჟონვის საფრთხე არ არსებობდა. ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მიხედვით, რეაქტორი „არ ფუნქციონირებდა და არ შეიცავდა ბირთვულ მასალას“.[218][219] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ მათი აზრით, მათ ირანის რაკეტების გამშვები სისტემების ორი მესამედი გაანადგურეს.[220] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ დრონებით გაანადგურეს ირანელი ჯარისკაცები, რომლებიც ბალისტიკური რაკეტების გამშვები სისტემების რემონტს ცდილობდნენ.[221]

ღამით ირანმა ისრაელის მიმართულებით ბალისტიკური რაკეტების ზალპი გაუშვა, რომელიც ისრაელის თავდაცვის ძალებმა სრულად გადაიჭირეს.[222] ისრაელმა ასევე ჩამოაგდო ორი ირანული დრონი, რომლებიც ისრაელის ჩრდილოეთის მიმართულებით მიემართებოდა.[223][224] დილით ირანმა ისრაელის მიმართულებით დაახლოებით 20 ბალისტიკური რაკეტა ისროლა, რომლებმაც ცენტრალური და სამხრეთ ისრაელის სულ მცირე ოთხი ობიექტი დაბომბეს, მათ შორის ბეერ-შევაში, თელ-ავივში, რამათ-განსა და ხოლონში მდებარე სოროკას სამედიცინო ცენტრი.[225][226] ისრაელის ჯანდაცვის სამინისტროს მონაცემებით, 271 ადამიანი დაშავდა,[227] სოროკას საავადმყოფოს წარმომადგენელმა კი საავადმყოფოს მნიშვნელოვანი ზიანის შესახებ განაცხადა.[228] თავდასხმის დროს ასევე გამოყენებული იქნა კასეტური ჭურვები, რომელთაგან ერთ-ერთი აზორში სახლს მოხვდა.[229][230]

სოროკას სამედიცინო ცენტრს დიდი ზიანი მიადგა და სავარაუდოდ, ქიმიური ნივთიერების გაჟონვა გამოიწვია.[231][232] 71 ადამიანი მსუბუქად დაშავდა.[233][227] ისრაელის პრეზიდენტმა იცხაკ ჰერცოგმა საავადმყოფოს ისრაელის მოსახლეობისა და პალესტინელების „თანაარსებობის შუქურა“ უწოდა.[234] რამათ-განში, რამდენიმე მაღალსართულიან შენობასთან რაკეტის ჩამოვარდნის შედეგად 22 ადამიანი დაშავდა,[235] დაზიანდა რამდენიმე საცხოვრებელი კორპუსი, დაშავდა 16 ადამიანი.[236] მოგვიანებით, ირანმა ჩრდილოეთ ისრაელის მიმართულებით სულ მცირე 10 რაკეტა ისროლა, თუმცა დაშავებულებისა და მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა.[237]

20 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
BERJAYA
საპროტესტო აქცია თეირანში ისრაელის ირანზე თავდასხმების წინააღმდეგ, 2025 წლის 20 ივნისი

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ღამით მათ ირანში მრავალი სამხედრო ობიექტი დაბომბეს, მათ შორის რაკეტების წარმოების ობიექტები და თეირანში ბირთვული კვლევების ცენტრი. დარტყმულ მთავარ სამიზნეებს შორის იყო თავდაცვითი ინოვაციებისა და კვლევის ორგანიზაციის პროგრამის შტაბ-ბინა.[238][239] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ დილით 35 ირანული სარაკეტო გამშვები გაანადგურეს.[240]

ირანულმა საინფორმაციო საშუალებამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ისრაელის დრონმა თეირანის გიშას რაიონში საცხოვრებელ შენობას დაარტყა. გავრცელებული ინფორმაციით, თავდასხმის სამიზნე ბასიჯის სამხედრო ბაზა იყო.[241][242] ადგილობრივი ირანული მედიის ცნობით, ისრაელმა თეირანში ბირთვული მეცნიერი მოკლა, რომლის ვინაობაც არ არის ცნობილი.[243] მოკლე განცხადებაში ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ისინი ირანის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში სამხედრო ინფრასტრუქტურას ესხმოდნენ თავს.[244]

ისრაელის მიმართულებით ირანის მიერ განხორციელებული კიდევ ერთი სარაკეტო დარტყმის შემდეგ, რაკეტები ბეერ-შევას დაეცა, საცხოვრებელი კორპუსები კი დაზიანდა,[245] რამაც მაღალტექნოლოგიური ობიექტების მახლობლად ხანძრის გაჩენა გამოიწვია.[239][246][247] თავდასხმის შედეგად დაზიანდა ბეერ-შევას ცენტრის რკინიგზის სადგური.[247] შეტევის დროს დაშავდა 7 ადამიანი.[248]

მოგვიანებით, ირანმა ისრაელის მიმართულებით 25 რაკეტა ისროლა, რომლებიც ცენტრალურ და სამხრეთ ისრაელში, ჰაიფას რაიონებში ჩამოვარდა, რის შედეგადაც 23 ადამიანი დაშავდა.[249][7] ბერ-შევაში აფეთქებები დაფიქსირდა, რაც მიუთითებს, რომ გამოყენებული იქნა კასეტური ბომბი.[250] თელ-ავივში აფეთქებები მოხდა, ხოლო იერუსალიმში სულ მცირე ერთი სარაკეტო დარტყმა.[251][252] დაზიანებულ შენობებს შორის იყო დენ ნავეჰის, ისრაელის „ომის ეკონომიკის“ ლიდერის სახლი.[253][254] ხაიფაში ალ-ჯარინას მეჩეთი დაბომბეს.[255] ისრაელის კაბინეტის მდივნის, იოსი ფოქსის თქმით, ისრაელის თავდაცვის ძალების შეფასებით, ირანმა ისრაელის მიმართულებით 520 ბალისტიკური რაკეტა ისროლა, საიდანაც მხოლოდ 25 მოხვდა მიწას, რაც დაახლოებით 5%-იან ეფექტურობას უდრის.[256]

21 ივნისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისრაელმა ისპაჰანში სამ შენობას დაარტყა, ირანული მედიის ცნობით კი, სამიზნე ბირთვული ობიექტი იყო.[257] თავდაცვის მინისტრმა ისრაელ კაცმა განაცხადა, რომ ისრაელის თავდაცვის ძალებმა მოკლა „ყუდსის ძალების“ მეთაური საიდ იზადი და დაარტყა IRGC-ის მეთაურის ბეჰნამ შაჰრიარის მანქანას.[258][259] ირანმა დაადასტურა მეათე ბირთვული მეცნიერის, ისარ ტაბატაბაი-ქამშეს მკვლელობა.[260][261]

ატომური ენერგიის სააგენტომ განაცხადა, რომ ისრაელის დარტყმების შედეგად განადგურდა ისპაჰანის ბირთვული კვლევის კომპლექსში არსებული ცენტრიფუგის სახელოსნო.[262][263] ისრაელის საჰაერო ძალებმა ყუმში საცხოვრებელ შენობას დაარტყა, ხოლო აფეთქებები მოხდა ნაჯაფაბადში, მალარდში, ისპაჰანსა და თეირანში.[264] ისპაჰანის გუბერნატორის მოადგილემ განახცადა, რომ პროვინციაში განხორციელდა ისრაელის საჰაერო დარტყმები ბირთვულ ობიექტზე.[265][262][266] „ფარსი“ იტყობინებოდა, რომ ისპაჰანში საჰაერო თავდაცვის სისტემა ამოქმედდა.[265] ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, შირაზში სამხედრო ობიექტზე იერიში განხორციელდა, რომელსაც მსხვერპლი არ მოჰყოლია,[267] ხოლო ისრაელის საჰაერო დარტყმის შემდეგ, თეირანში მდებარე ირანის კიბერპოლიციის (FATA) შტაბ-ბინა მნიშვნელოვნად დაზიანდა.[268]

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ აჰვაზის რაიონში ათობით სამხედრო სამიზნეს შეუტია 30 გამანადგურებლის გამოყენებით, რომლებმაც დაახლოებით 50 საბრძოლო მასალა ჩამოაგდეს. სამიზნეებს შორის იყო ბალისტიკური რაკეტების საწყობი და რადარის სადგური.[269] თეირანში განხორციელებული დარტყმის შედეგად დაიღუპა მოკლული ჰეზბოლას ლიდერის ჰასან ნასრალაჰის ყოფილი მცველი და კატაიბ საიდ ალ-შუჰადას წევრი.[270] მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ საღამოს დაახლოებით 60-მა გამანადგურებელმა იერიში მიიტანა ცენტრალურ ირანში, რის შედეგადაც სამი F-14 გამანადგურებელი განადგურდა.[271]

თელ-ავივსა და მეზობელ ქალაქ ხოლონში ხანძარი გაჩნდა მას შემდეგ, რაც ირანმა რაკეტების ახალი ტალღა გაუშვა და საცხოვრებელი შენობა ბეთ-შეანში დაბომბა, დაშავებულების შესახებ ინფორმაცია არ ვრცელდება.[272][273][265][274] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადა, რომ ღამით 40 ირანული დრონი გადაიჭირეს და დასძინეს, რომ ომის დაწყებიდან 470 დრონი ჩამოაგდეს, ჯამში 99%-იანი ეფექტურობის მაჩვენებლით. ირანულმა Shahed-136 ტიპის დრონმა მოახერხა ბეთ-შეანში სახლის დაბომბვა, რამაც ზიანი გამოიწვია, ხოლო კიდევ ერთი 90-ე გზატკეცილის მახლობლად, არაბას ტერიტორიაზე, ღია სივრცეში ჩამოვარდა.[275]

22 ივნისი: აშშ-ის შეტევა ირანულ ბირთვულ ობიექტებზე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
BERJAYA
პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი და ვიცე-პრეზიდენტი ჯ.დ. ვენსი თეთრი სახლის სიტუაციურ ოთახში თავდასხმების დროს (2025 წლის 21 ივნისი)

ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, 20-მა გამანადგურებელმა ღამით იერიში მიიტანა ცენტრალურ ირანში მდებარე ათობით სამხედრო სამიზნეზე, მათ შორის იარაღის წარმოებისა და შენახვის ობიექტებზე, საჰაერო თავდაცვის ობიექტებსა და ინფრასტრუქტურაზე ისპაჰანის შაჰიდ ბეჰეშტის საერთაშორისო აეროპორტში. დილით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ მათ დეზფულის აეროპორტში გაანადგურეს ორი ირანული F-5 გამანადგურებელი და რვა ბალისტიკური რაკეტის გამშვები, რის შედეგადაც ახლომდებარე ჯარისკაცები დაიღუპნენ.[276][277] ძლიერი აფეთქებები ისმოდა თეირანში, ისპაჰანსა და ბანდარ ლენგეში, ამოქმედდა ირანის საჰაერო თავდაცვის სისტემები.[278]

აფეთქებების ხმა ასევე ისმოდა ბუშირში. ირანული მედიის ცნობით, ისრაელმა იერიში მიიტანა ელექტროსადგურსა და სამხედრო გარნიზონზე იეზდში.[279] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა დაადასტურა, რომ ისპაჰანის, ბუშირის, აჰვაზისა და იეზდის ოსტანებში ერთდროული დარტყმები განახორციელა 30 გამანადგურებლის გამოყენებით, რომლებმაც დაახლოებით 60 საბრძოლო მასალა ჩამოაგდეს. სამიზნეებს შორის იყო იეზდში მდებარე „იმამ ჰუსეინის“ სტრატეგიული რაკეტების შტაბ-ბინა, ირანის დრონების პოლკის შტაბ-ბინა, საჰაერო თავდაცვის ელემენტების ქარხნები, რაკეტების გამშვები მოწყობილობები და დრონების შესანახი საწყობები. დარტყმების შედეგად რამდენიმე ირანელი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა, რომლებიც გაშვების პლატფორმებზე მოქმედებდნენ.[280][281]

BERJAYA
Northrop B-2 Spirit თვითმფრინავი, რომელიც აშშ-მ ოპერაციაში გამოიყენა.

მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ 20-მა სამხედრო თვითმფრინავმა 30 საბრძოლო მასალა ჩამოაგდო ისეთ სამიზნეებზე, როგორიცაა ბალისტიკური რაკეტების განთავსება, თანამგზავრები და რადარები ქირმანშაჰსა და ჰამადანში, ასევე საჰაერო თავდაცვის სისტემა თეირანის ცენტრში.[282]

ირანული მედიის ცნობით, ირანის საჰაერო თავდაცვის ძალებმა ისრაელის დრონი Hermes 900 ჩამოაგდეს.[283] ირანულმა მედიამ ასევე გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მაჯიდ მასიბი, რომელსაც ისლამური რესპუბლიკა „ისრაელის სასარგებლოდ ჯაშუშობაში“ ადანაშაულებდა, სიკვდილით დასაჯეს.[284]

თეირანში აშშ-ის მიერ ბირთვულ ობიექტებზე თავდასხმების გამო საპროტესტო აქციები გაიმართა, რომელსაც პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშქიანი შეუერთდა.[285]

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ირანმა ისრაელის მიმართულებით 27 რაკეტა ისროლა ორი დაბომბვის შედეგად, რომელთაგან 11 ობიექტი დაიბომბა ოკუპირებული გოლანის მაღლობებიდან ზემო გალილეამდე, ისრაელის ჩრდილოეთ და ცენტრალურ სანაპირო ზონებამდე, ხოლო თელ-ავივსა და ხაიფაში „ფართომასშტაბიანი ზარალი“ დაფიქსირდა.[286][287] დარტყმების შედეგად ოთხმოცდაექვსი ადამიანი დაშავდა.[288] თელ-ავივში შენობაზე დარტყმის შედეგად ცამეტი ადამიანი მსუბუქად დაშავდა, ხოლო ექვსი სხვა დაშავდა ნეს ციონაში. მამაკაცი საშუალო სიმძიმის დაზიანებებით დაშავდა ბეერ იააკოვის მახლობლად.[287] რაკეტა ასევე მოხვდა ხაიფაში საზოგადოებრივ მოედანს, რის შედეგადაც სამი ადამიანი მსუბუქად დაშავდა.[289]

BERJAYA
აშშ-ის მიერ ირანის ბირთვულ ობიექტებზე განხორციელებული დარტყმების ქრონოლოგია
დონალდ ტრაპის მიმართვა ამერიკელ ერს ირანის ბურთვულ რეაქტორებზე თავდასხმისას.

22 ივნისს, შეერთებული შტატები ისრაელის მხარეს შეუერთდა ომს და B2 ბომბდამშენებისა და Tomahawk-ის რაკეტების გამოყენებით ფორდოუს, ნატანზისა და ისპაჰანის ირანის ბირთვულ ობიექტებზე იერიში მიიტანა.[290][291][292] პრეზიდენტმა ტრამპმა განაცხადა, რომ სამიზნე ობიექტები „სრულიად განადგურდა“.[293] საპასუხოდ, ირანის მთავრობამ განაცხადა, რომ ფორდოუს ობიექტი სერიოზულად არ დაზიანებულა. IRIB-მა განაცხადა, რომ მხოლოდ ფორდოუს გასასვლელი და შესასვლელი გვირაბები განადგურდა, მაგრამ არა თავად ობიექტი.[294] თუმცა, მოგვიანებით, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ აღიარა, რომ ბირთვულ ობიექტებს სერიოზული ზიანი მიადგა.[295][296][297] მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სადაზვერვო სამსახურების თავდაპირველი შეფასებები მიუთითებდა, რომ აშშ-ის საჰაერო დარტყმებმა არ გაანადგურა ირანის ბირთვული პოტენციალი და მხოლოდ რამდენიმე თვით გადადო,[298] პენტაგონმა მას შემდეგ დაასკვნა, რომ მან ირანი ერთი-ორი წლით უკან დახია.[299][300] ფორდოუს ობიექტის თანამგზავრული ფოტოები დარტყმების შემდეგ მალევე გამოაქვეყნა Associated Press-მა.[301] სურათებზე ჩანს ობიექტის შესასვლელების დაზიანება, რომლებიც მიწითაა დაბლოკილი, ასევე მთაში რამდენიმე დიდი ხვრელი/კრატერი, რომლის ქვეშაც ობიექტი მდებარეობს.[302][303]

დარტყმებამდე, ობიექტის თანამგზავრული ფოტოები ლოჯისტიკის ზრდას აჩვენებდა, რადგან ობიექტის მახლობლად რამდენიმე სატვირთო მანქანა/მძიმე ტექნიკა იკრიბებოდა, რაც ირანის ბირთვული მასალის შესაძლო გადატანაზე მიანიშნებს.[304] მოგვიანებით, ირანულმა წყარომ როიტერსს აცნობა, რომ დარტყმებამდე ობიექტიდან გამდიდრებული ურანის უმეტესი ნაწილი უცნობ ადგილას გადაიტანეს.[305]

ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ცნობით, აშშ-ის თავდასხმის შემდეგ ირანის ბირთვულ ობიექტებში ახალი რადიაცია არ დაფიქსირებულა.[306] ისრაელმა განაცხადა, რომ დარტყმების დაგეგმვისას აშშ-სთან „სრულ კოორდინაციაში“ იმყოფებოდა.[307][308] წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის ხელმძღვანელმა პირჰოსეინ კოლივანდმა განაცხადა, რომ დარტყმებს მსხვერპლი არ მოჰყოლია. [309] 25 ივნისს ტრამპმა განაცხადა, რომ ისრაელის მიერ გაგზავნილმა პირებმა დაადასტურეს ობიექტის განადგურება.[310]

თავდასხმის შემდეგ, 2025 წლის ჰააგის ნატოს სამიტზე გამოსვლისას, ტრამპმა განაცხადა, რომ ბირთვული ობიექტები „განადგურდა“, თუმცა დაზვერვის მონაცემებს „ძალიან დაუზუსტებელი“ უწოდა.[311]

23 ივნისი: ირანის იერიში ამერიკულ ბაზებზე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ირანმა ისრაელის მიმართულებით 15 რაკეტა გაისროლა, რომელთა გადამჭრელი რაკეტების ნამსხვრევები რამდენიმე ქალაქში დაეცა. იერუსალიმში აფეთქებების ხმა ისმოდა, რის გამოც 30 წუთის განმავლობაში სირენების ხმა ჩაირთო. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ თავდასხმა ხუთი ცალკეული ტალღისგან შედგებოდა, რომელთაგან თითოეული რამდენიმე ჭურვს მოიცავდა. მათივე ცნობით, რაკეტების უმეტესობა საჰაერო თავდაცვის სისტემამ ჩამოაგდო.[312][313] ისრაელის ელექტროენერგიის კორპორაციამ განაცხადა, რომ სამხრეთ ისრაელში რაკეტის „სტრატეგიული ინფრასტრუქტურის ობიექტთან“ ახლოს დავარდნის შემდეგ ელექტროენერგიის მიწოდება შეწყდა.[314] ირანული მედიის ცნობით, რაკეტების თავდასხმა IRGC-მ მოაწყო და აფეთქებები ხუთ ადგილას დაფიქსირდა, მათ შორის საფედში, თელ-ავივში, აშკელონში, აშდოდში და ბეისანში.[315] ისრაელის მედია ოთხი აფეთქების შესახებ იუწყებოდა, მათ შორის ერთზე აშდოდსა და თელ-ლაქიშში, დასავლეთ იერუსალიმის სამხრეთით, თუმცა აფეთქებების საერთო რაოდენობა ისრაელის სამხედრო ცენზურის გამო გაურკვეველია.[316][317] ისრაელის მედია იტყობინებოდა საჰაერო სირენების შესახებ ისრაელის თემებში, მათ შორის ნაჰარიაში, გეშერ ჰაზივში, ჰილაში, მეონასა და მიილიაში.[318]

ახალი ამბები იუწყებოდა, რომ ირანმა აშშ-ის სამხედრო ბაზებზე კატარში დაიწყო ის, რასაც ისინი „გამანადგურებელ და ძლიერ სარაკეტო თავდასხმებად“ მოიხსენიებენ.[319][320] TRT Global-ის თანახმად, ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ დაადასტურა ოპერაცია 23 ივნისიდან, სამხედრო წყაროებზე დაყრდნობით, რომლებიც აცხადებენ, რომ თავდასხმები იყო პირდაპირი პასუხი ირანის ტერიტორიაზე მომხდარ ინციდენტებზე.[321] ირანმა მინიმუმ ექვსი რაკეტა გაუშვა ამერიკულ ალ უდეიდის საჰაერო ბაზაზე კატარში, აფეთქებები კი დოჰაში დაფიქსირდა. ირანმა თავდასხმას „გამარჯვების გამოცხადების ოპერაცია“ უწოდა.[322][323] კატარის ოფიციალური პირების თქმით, ალ უდეიდის სამიზნე რაკეტები გადაიჭირეს და მსხვერპლი არ ყოფილა. [324] როგორც ამბობენ, ამერიკული ბაზები ერაყშიც სამიზნედ იქცა, რაც ოფიციალურმა პირმა უარყო.[325][326][327]

ისრაელის თავდასხმების შედეგად დასავლეთ, აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ირანში მდებარე ექვსი აეროდრომი დაიბომბა, რომელთა სამიზნეც ასაფრენი ბილიკები, მიწისქვეშა ობიექტები და საწვავის შემავსებელი თვითმფრინავი იყო. თავდასხმების შედეგად განადგურდა 15 ირანული გამანადგურებელი და ვერტმფრენი, როგორიცაა F-14, F-5 და AH-1. ისრაელმა ასევე დაბომბა რაკეტების გამშვები და საწყობები ქერმანშაჰში.[328][329] ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა (IRGC) ხორამაბადში ისრაელის დრონი Hermes 900 ჩამოაგდო.[330]

ირანის სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი მედია იუწყება, რომ სავარაუდო ჯაშუში, მოჰამედ ამინ მაჰდავი შაიესთეჰი, გასამართლდა და ჩამოახრჩვეს მოსადთან კავშირის გამო. [331]

დაახლოებით 50-მა ისრაელის სამხედრო-საჰაერო ხომალდმა თეირანში ფართომასშტაბიანი დარტყმები განახორციელა და ორ საათში 100-ზე მეტი საბრძოლო მასალა ჩამოაგდო. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა სამხედრო სამეთაურო ცენტრები და ინფრასტრუქტურა, ასევე შიდა უსაფრთხოების ძალები ამოიღეს სამიზნედ, ისრაელის ოფიციალური პირის შეფასებით კი ასობით IRGC მებრძოლი დაიღუპა.[332][328] დარტყმების სამიზნედ იქცა ბასიჯის შტაბ-ბინა, ევინის ციხე და პალესტინის მოედნის უკუთვლის საათი. [333] გარდა ამისა, ისრაელი აცხადებს, რომ ფორდოუს შესასვლელ გზებზე თავდასხმა განხორციელდა. დარტყმა ევინის ციხის შესასვლელს მოხვდა.[334][335] ირანული წყაროების ცნობით, ისრაელმა ევინის ელექტროსადგურზე დარტყმა განახორციელა, რამაც ელექტროენერგიის გათიშვა გამოიწვია, და შაჰიდ ბეჰეშტის უნივერსიტეტზე, თუმცა თავად უნივერსიტეტმა ეს უარყო. [336] ირანის სასამართლო ხელისუფლების წარმომადგენელმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ ევინის ციხეზე თავდასხმის შედეგად სულ მცირე 71 ადამიანი დაიღუპა. [337]

ცეცხლის შეწყვეტის გამოცხადება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
BERJAYA
ტრამპის პოსტი ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ 23 ივნისს, საღამოს 6:02 საათზე.

ისრაელის თავდაცვის ძალების მიერ მოგვიანებით უარყოფილი ინფორმაციით, რომ თავდაცვითი რაკეტების მარაგი იწურებოდა და მომარაგების შევსების მცდელობები აშშ-ს „გაურკვევლობაში“ აყენებდა,[338][339] 23 ივნისს, აღმოსავლეთის დროით საღამოს 6:02 საათზე, ტრამპმა განაცხადა, რომ ისრაელსა და ირანს შორის ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმება სრულად 25 ივნისამდე შესრულდებოდა და კონფლიქტს „12-დღიანი ომი“ უწოდა.[340] ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, აბას არაღჩიმ, გააპროტესტა ეს დეკლარაცია და განაცხადა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ წინადადებაზე შეთანხმება არ მიღწეულა, თუმცა განაცხადა, რომ ირანი შეწყვეტდა სამხედრო ქმედებებს, თუ ისრაელიც ასე მოიქცეოდა „თეირანის დროით არაუგვიანეს დილის 4 საათისა“.[341] თეირანის დროით დილის 6:45 საათზე ირანის საჰაერო თავდაცვა ამოქმედდა თეირანში, ხოლო ირანმა დილის 7:07 საათზე ბეერ შევაზე რაკეტების კიდევ ერთი ზალპი ისროლა.[342] აღმოსავლეთ სტანდარტული დროით დილის 01:08 საათზე (თელ-ავივში დილის 8:08 საათზე, თეირანში დილის 8:38 საათზე) ტრამპმა სოციალურ ქსელში განაცხადა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმება მიღწეულია და ყველა მხარეს მოუწოდა, არ დაერღვიათ იგი.[343][344]

არასტაბილური დასაწყისისა[345] და ირანისა და ისრაელის მიერ თავდაპირველი დარღვევების მიუხედავად,[346][347][298] 25 ივნისიდან ამოქმედებული ცეცხლის შეწყვეტა შენარჩუნდა, ნაწილობრივ ტრამპის ნეთანიაჰუსთან პირდაპირი ჩარევის წყალობით.[346][348][349] 24 ივნისის შემდეგ არცერთ მხარეს არ განუხორციელებია დარტყმები.[350][351]

24 ივნისი: ბოლო შეტევების გაცვლა და ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის დასაწყისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ გამოცხადებულ ცეცხლის შეწყვეტამდე ღამით ასობით „ბასიჯის“ ოპერატიული თანამშრომელი და ერთი ბირთვული მეცნიერი მოკლეს.[352] ალი ბაგერიმ ასევე განაცხადა, რომ გილანის ოსტანში ღამით საცხოვრებელ შენობებზე ისრაელის საჰაერო დარტყმების შედეგად ცხრა ადამიანი დაიღუპა.[353] ისრაელმა, ირანთან ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დადების შემდეგ, განაახლა საჰაერო დარტყმები,[354] დაადასტურა, რომ თეირანთან ახლოს მდებარე რადარის სისტემაზე თავდასხმა განახორციელა[355] და ირანი ისრაელის ქალაქებზე ორი რაკეტის გაშვებით სამშვიდობო შეთანხმების დარღვევაში დაადანაშაულა.[354] ირანის საჰაერო თავდაცვამ დედაქალაქზე ისრაელის განგრძობად დარტყმებს უპასუხა, რის შედეგადაც ირანმა ბეერ შევას მიმართულებით რაკეტების კიდევ ერთი ზალპი ისროლა.[342]

დილით ირანმა ისრაელის მიმართულებით დაახლოებით 20 რაკეტა ისროლა, რომლებიც ქვეყნის ჩრდილოეთს, სამხრეთსა და ცენტრს ისახავდა მიზნად. ბეერ-შებაში ოთხი ადამიანი დაიღუპა, 22 დაშავდა, რამდენიმე შენობა კი დაზიანდა.[356] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ასევე განაცხადეს, რომ მათ ორი უპილოტო საფრენი აპარატი გადაიჭირეს, რომლებიც, სავარაუდოდ, ირანის სარაკეტებო ზალპის დროს გაუშვეს.[357] ერაყის სახელმწიფო მედიამ განაცხადა დრონებით თავდასხმების შესახებ ერაყში არსებულ ობიექტებზე: ერაყის ტაჯის სამხედრო ბაზაზე, ნასირიას იმამ ალის საჰაერო ბაზაზე, ბალადის საჰაერო ბაზაზე და აშშ-ის გამარჯვების ბაზის კომპლექსზე. ერაყის პრემიერ-მინისტრის სამხედრო წარმომადგენელმა, საბაჰ ალ-ნუმანმა, განაცხადა, რომ რამდენიმე კამიკაძე დრონმა ერაყის სამხედრო ობიექტები დაბომბა, რამაც მძიმედ დააზიანა რადარის სისტემები ტაჯის სამხედრო ბაზაზე და იმამ ალის საჰაერო ბაზაზე, ზოგი კი ერაყის საჰაერო თავდაცვის ძალებმა გაანადგურეს.[358]

მოგვიანებით, იმავე დილით, ისრაელის ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ ცეცხლის შეწყვეტის ძალაში შესვლის შემდეგ ირანიდან რაკეტების კიდევ ერთი ზალპი გაუშვეს.[359] ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ირანის მიერ ადგილობრივი დროით დილის 10:30 საათზე ჩრდილოეთ ისრაელისკენ გაშვებული ორი რაკეტა გადაიჭირეს. ირანმა თავდაპირველად უარყო თავდასხმის ფაქტი, მაგრამ მოგვიანებით განაცხადა, რომ ისრაელმა დარტყმები მანამდე, ადგილობრივი დროით დილის 9 საათამდე განახორციელა.[360]

ირანულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია თეირანში აფეთქებების ხმების შესახებ და განაცხადა, რომ ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქ ბაბოლსარს თავს დაესხნენ და ისრაელმა დაადასტურა თეირანთან ახლოს მდებარე რადარის ობიექტზე თავდასხმა [361] და მათი განადგურება.[362]

ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

25 ივნისს, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ გადაიჭირეს უპილოტო საფრენი აპარატი, რომელიც, სავარაუდოდ, ჰუსიტების მიერ იყო გაშვებული.[363] 28 ივნისს, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა კიდევ ერთი ჰუსიტების რაკეტა გადაიჭირეს.[364]

ირანის სახელმწიფო მაუწყებლებმა განაცხადეს, რომ ურმიაში სიკვდილით დასაჯეს მოსადის სამი სავარაუდო აგენტი. სამ ქურთ მამაკაცს, იდრის ალის, აზად შოჯაის და რასულ აჰმად რასულს, ბრალად დასდეს აღჭურვილობის კონტრაბანდა, რომელიც ისრაელმა გამოიყენა ერთი ანონიმური თანამდებობის პირის მკვლელობისთვის.[365][366]

26 ივნისს, საფრანგეთის თავდაცვის მინისტრმა სებასტიან ლეკორნუმ მედიას დაუდასტურა, რომ რეგიონში მყოფმა ფრანგულმა ძალებმა ცეცხლის შეწყვეტამდე ისრაელის სამიზნე ირანული დრონები გადაიჭირეს და განაცხადა, რომ ფრანგულმა რაფალეს ტიპის თვითმფრინავებმა და მიწა-ჰაერის სისტემებმა კონფლიქტის „ბოლო რამდენიმე დღეში 10-ზე ნაკლები დრონი გადაიჭირეს“. ლეკორნუს თქმით, 12-დღიანი კონფლიქტის დროს ირანმა ისრაელის მიმართულებით დაახლოებით 400 ბალისტიკური რაკეტა და 1000 დრონი გაუშვა.[4]

27 ივნისს საჯარო მიმართვაში პრეზიდენტ ტრამპს ჰკითხეს, განიხილავდა თუ არა აშშ ირანის დაბომბვას, თუ დაზვერვა ურანის გამდიდრების საშიშ დონეს დაადასტურებდა; ტრამპის პასუხი შემდეგი იყო: „რა თქმა უნდა, უდავოა“. გარდა ამისა, ტრამპმა ხამენეის განცხადება მოიხსენია, სადაც ხამენეიმ გამარჯვება გამოაცხადა და თქვა: „თქვენ დიდი რწმენის კაცი ხართ. ადამიანი, რომელსაც დიდად აფასებენ თავის ქვეყანაში. სიმართლე უნდა თქვათ. თქვენ სასტიკად დამარცხდით“. მან დაამატა: „მინდა, ირანის ხელმძღვანელობამ გააცნობიეროს, რომ თაფლით ხშირად უფრო მეტს იღებ, ვიდრე ძმრით. მშვიდობა!“[367][368]

28 ივნისს, თეირანში სახელმწიფო დაკრძალვა გაიმართა ისრაელის თავდასხმების დროს დაღუპული 60 ადამიანისთვის, მათ შორის სამხედრო მეთაურებისა და ბირთვული მეცნიერებისთვის.[369] ამასობაში, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ სავარაუდოდ, ჰუსიტების მიერ გაშვებული ბალისტიკური რაკეტა ჩამოაგდეს.[370]

5 ივლისს, ალი ხამენეი ომის დაწყების შემდეგ პირველად გამოჩნდა საჯაროდ, დაესწრო გლოვის ცერემონიას თეირანში აშურას წინა დღეს, კონფლიქტის დროს მისი ადგილსამყოფელის შესახებ გაუგებრობის ფონზე.[371]

6 ივლისს, ჰუსიტები თავს დაესხნენ ლიბერიის დროშის ქვეშ მცურავ სატვირთო გემს წითელ ზღვაში, რის შედეგადაც სამი მეზღვაური მოკლეს და ორი დაჭრეს.[372]

დანაკარგები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

20 ივნისისთვის, HRANA-ს შეფასებით, ირანზე თავდასხმების შედეგად სულ მცირე 657 ადამიანი დაიღუპა და 2037 დაიჭრა.[373] NBC News-ის ცნობით, ირანის ჯანდაცვის სამინისტროს განცხადებით, 2500-ზე მეტი ადამიანი დაიჭრა.[374] სულ, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ სულ მცირე ექვსი მაღალი რანგის სამხედრო მეთაური დაიღუპა.[375] ევინის ციხეზე ისრაელის თავდასხმის დროს სულ მცირე 79 ადამიანი დაიღუპა.[376]

ორმა რეგიონულმა წყარომ 15 ივნისს განაცხადა, რომ დაღუპული ირანელი ბირთვული მეცნიერების რიცხვი 14-მდე გაიზარდა, მათ შორის რამდენიმე დაიღუპა ავტომობილში აფეთქებების შედეგად.[377] ირანის აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინციის გუბერნატორმა განაცხადა, რომ პროვინციაში პირველი დღის დარტყმების დროს 31 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის 30 ჯარისკაცი და ირანის წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოების ერთი წევრი.[378]

ომის დროს ირანიდან ისრაელის მიმართულებით 525 ბალისტიკური რაკეტა გაუშვეს. მათგან 50-დან 60-მდე ისრაელის ტერიტორიაზე დაეცა და 8 რაკეტამ მშვიდობიანი მოსახლეობის სიკვდილი გამოიწვია.[379] მაგენ დევიდ ადომის ინფორმაციით, რომ ირანის თავდასხმების შედეგად 28 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო ჯანდაცვის სამინისტრომ დასძინა, რომ კიდევ 3,238 ადამიანი საავადმყოფოში გადაიყვანეს, მათ შორის 28 მძიმე მდგომარეობაში, 111 საშუალო სიმძიმის, ხოლო 30 გაურკვეველი მდგომარეობის. დარჩენილი პირები მსუბუქად დაშავდნენ ან პანიკური შეტევების გამო მიიღეს მკურნალობა. 9,000-ზე მეტი ადამიანი იძულებით გადაადგილებული პირი გახდა.[8]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კომენტარები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ ერთი ისრეალის მოქალაქე გარდაიცვალა გულის შეტევის შედეგად, როდესაც თავს აფარებდა ირანის თავდასხმისას.[7]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ Iraq Probes Drone Attacks on Military Radar Systems. The Defense Post (24 June 2025).
  2. 1 2 Knipp, Kersten. Are Jordan and Saudi Arabia defending Israel?. Government of Germany (21 June 2025). ციტატა: „Jordan shot down Iranian missiles and drones crossing overhead and Saudi Arabia likely allowed Israel to use its airspace to do so...As with any other sovereign state, missiles or other unauthorized objects crossing a country's airspace are often deemed violations of either domestic or international law.“
  3. ↑ Ravid, Barak. Iran confirms missile attack on U.S. military base in Qatar. Cox Enterprises (23 June 2025). ციტატა: „The Foreign Ministry of Qatar issued a statement saying Qatari air defenses 'thwarted the attack and successfully intercepted the Iranian missiles,' with no injuries or deaths reported.“
  4. 1 2 France says it intercepted drones targeting Israel prior to Iran ceasefire. Reuters (26 June 2025).
  5. ↑ Spiro, Amy. (30 June 2025) These are the 28 victims killed in Iranian missile attacks during the 12-day conflict.
  6. ↑ „Filipina caregiver dies of wounds from Iranian missile attack“. The Times of Israel. 13 July 2025. ციტირების თარიღი: 17 July 2025.
  7. 1 2 „Woman dies of heart attack while sheltering from Iran missiles; MDA raises Haifa injury toll to 23“. The Times of Israel. 20 June 2025. ციტირების თარიღი: 20 June 2025.
  8. 1 2 Fabian, Emanuel. Medical officials say 28 people were killed, over 3,000 wounded by Iranian missiles during conflict en-US. ციტირების თარიღი: 24 June 2025
  9. 1 2 Israel says drone downed in Iran (18 June 2025).
  10. ↑ „Air Defense HQ: Over 60 Israeli UAVs, Missiles Destroyed by Iran“. Iran Front Page. 18 June 2025.
  11. ↑ Iran foils Israeli spy cell: +10K quadcopter drones seized (24 June 2025).
  12. 1 2 Arrest of more than 700 Zionist spies and discovery of 10,000 drones in Iran (25 June 2025).
  13. ↑ Iran executes alleged Mossad spy (16 June 2025).
  14. ↑ Convicted Mossad spy executed in Iran: Report (22 June 2025).
  15. ↑ Iran executes three people accused of spying for Israeli spy agency Mossad (25 June 2025).
  16. ↑ „آمار کشته های جنگ با اسرائیل احتمالا به ۱۱۰۰ نفر میرسد“ [Death toll from war with Israel likely to reach 1,100]. Gooya (Iran) (სპარსული). 7 July 2025. ციტირების თარიღი: 8 July 2025. ციტატა: „Saeed Ohadi, head of the Islamic Republic Martyrs Foundation and Veterans Affairs, said in a television program on Monday evening, July 7, that around 1,100 people were probably killed during the war with Israel. Ohadi said: "As of tonight (Monday), we have buried 1,060 martyrs. Considering the number of wounded people in the hospital in intensive care, and perhaps some of our loved ones whose identities have not been completed, I think we will reach the 1,100 mark.“
  17. ↑ Iran's government says at least 1,060 people were killed in the war with Israel. Associated Press (8 July 2025). ციტირების თარიღი: 10 July 2025
  18. ↑ შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Iran casualties არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  19. 1 2 Twelve Days Under Fire. A Comprehensive Report on the Iran-Israel War en (28 June 2025). ციტირების თარიღი: 29 June 2025
  20. ↑ „IDF says some 950 Iranian drones destroyed before being launched at Israel“. The Times of Israel. 21 June 2025.
  21. ↑ Fabian, Emanuel (17 June 2025). „Israel will achieve its objectives against Iran within a week or two, say IDF officials“. The Times of Israel.
  22. 1 2 Israeli army claims it destroyed 30% of Iran's missile launchers (16 June 2025).
  23. ↑ Fabian, Emanuel (18 June 2025). „IDF says it bombed 5 Iranian AH-1 helicopters at Kermanshah airbase“. The Times of Israel.
  24. ↑ Fabian, Emanuel (18 June 2025). „IDF says it destroyed three more Iranian military helicopters“. The Times of Israel.
  25. ↑ Rogoway, Tyler (16 June 2025). „Iranian F-14 'Persian Tomcats' obliterated in Israeli airstrike“. TWZ.
  26. ↑ Fabian, Emanuel (21 June 2025). „IDF spokesman says three Iranian F-14 fighter jets destroyed in latest strikes“. The Times of Israel.
  27. ↑ Fabian, Emanuel (22 June 2025). „IDF says it destroyed 2 Iranian fighter jets, 8 ballistic missile launchers, among dozens of targets“. The Times of Israel.
  28. ↑ Iran Update Special Report, June 18, 2025, Evening Edition. Institute for the Study of War (18 June 2025).
  29. ↑ Fassihi, Farnaz (24 June 2025). „Can Iran, Israel and the U.S. Now All Claim to Have Won?“. The New York Times (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  30. ↑ „Israel Reports 24 Dead, 800 Injured in Iranian Strikes as War Enters Sixth Day“ (პრეს-რელიზი). Israel's Government Press Office via TPS. 18 June 2025. ციტირების თარიღი: 21 June 2025.
  31. ↑ „Iranian missiles have killed 24, injured more than 800“. Jewish News Syndicate (JNS). 18 June 2025. ციტირების თარიღი: 21 June 2025.
  32. ↑ Iranian missiles force evacuation of 3,800 people in Israel (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  33. ↑ „More than 8,000 Israelis left homeless due to conflict with Iran: Report“. Al Jazeera. 20 June 2025.
  34. ↑ „Rights group says woman killed in western Syria, likely by Iranian drone“. The Times of Israel. 16 June 2025.
  35. ↑ Ahmed, Khitam. (24 June 2025) التوغل العسكري الإسرائيلي يتصاعد في جنوب سوريا ar. ციტირების თარიღი: 24 June 2025
  36. ↑ Yohanan, Nurit. „Caught in the crossfire, Jordan (quietly) shields Israel as Iranian shrapnel rains down“. The Times of Israel (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  37. ↑ „Five Palestinians wounded, including 3 children, after Houthi missile hits West Bank“. The Times of Israel (ინგლისური). 14 June 2025. ციტირების თარიღი: 25 June 2025.
  38. ↑ Garfinkle, Adam. (5 July 2025) The Twelve Day War: Truths and Consequences. Quillette. ციტირების თარიღი: 15 July 2025
  39. ↑ Bronner, Luc. (25 June 2025) After 12-day war between Israel and Iran, many questions, few certainties. Le Monde. ციტირების თარიღი: 15 July 2025
  40. ↑ Ström, Timothy Erik (27 June 2025). „A Twelve-Day War, or an overture to catastrophe?“. Arena Online. ციტირების თარიღი: 16 July 2025.
  41. ↑ T. Psaropoulos, John. (24 June 2025) Is the 12-day Israel-Iran war really over – and who gained what?. ციტირების თარიღი: 2 August 2025
  42. ↑ „IDF attacks, destroys Natanz nuclear site, weapons during overnight strikes in Iran“. The Jerusalem Post. 13 June 2025. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  43. ↑ Fassihi, Farnaz; Nauman, Qasim; Boxerman, Aaron; Kingsley, Patrick; Bergman, Ronen (2025-06-13). „Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates“. The New York Times (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 2025-06-13.
  44. ↑ „Iran's alarming nuclear dash will soon test Donald Trump“. The Economist. ISSN 0013-0613. ციტირების თარიღი: 23 February 2025.
  45. 1 2 3 Kingsley, Patrick; Boxerman, Aaron; Fassihi, Farnaz (13 June 2025). „Israel Launches Attack on Iran as Tehran Scrambles Jets: Live Updates“. The New York Times (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  46. ↑ Explosions heard in Natanz, home to key nuclear site, says Iranian state television en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  47. 1 2 Live - Israel attacks Iran, Revolutionary Guards chief killed en. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  48. ↑ مرگ سردار سلامی و تنی چند از فرماندهان سپاه fa. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  49. ↑ Iran's Revolutionary Guard commander Hossein Salami killed in Israeli strike, says Iranian state media en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  50. ↑ Hossein Salami, Head of Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps, Killed in Israel's Attack en-US. ციტირების თარიღი: 2025-06-13
  51. 1 2 Military chief Mohammed Bagheri possibly killed in Israel strike on Iran en. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  52. ↑ Iran state media names two nuclear scientists killed in Israeli strike en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  53. ↑ Iran State Media Says Civilians Killed In Israel Strikes On Tehran en-us. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  54. ↑ Iran reports fresh explosions in Tabriz; adviser to Khamenei said injured in early strikes en-US. ციტირების თარიღი: 2025-06-13
  55. ↑ Live updates: Israeli strikes kill Iran's top military leaders and prompt retaliation en. ციტირების თარიღი: 2025-06-13
  56. 1 2 3 4 von Hein, Shabnam (13 June 2025). „Why are Iran and Israel sworn enemies?“. Deutsche Welle. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  57. ↑ „Shah Backs Egypt in Israeli Conflict“. The New York Times (ინგლისური). 25 April 1975. ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 13 June 2025. ციტატა: „Mohammed Reza Pahlavi declared today that Iran supported 'the policies of Egypt 100 per cent' in the Arab‐Israeli conflict and other issues, and he predicted that those policies would 'prevail at the end.'“
  58. ↑ „Iranian nuclear threat meant Israelis had no choice“. The Australian.
  59. ↑ Why are Iran and Israel sworn enemies? en (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  60. ↑ Hjelmgaard, Kim. (13 June 2025) What we know about Israel's attacks on Iran's nuclear sites − and Iran's drone response en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  61. 1 2 3 4 5 6 Sykes, Patrick; Bronner, Ethan; Capaccio, Anthony (13 June 2025). „Israel and Iran Have Been Enemies for Decades. What Next?“. Bloomberg. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 June 2025. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  62. ↑ Breen-Portnoy, Barney. (13 June 2025) 'This Is The Time to Stand With Israel': IDF Launches Pre-Emptive Strike on Iran's Nuclear Program en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  63. 1 2 3 4 Tirone, Jonathan (13 June 2025). „How Close Is Iran to a Nuclear Weapon as Trump Eyes a Deal?“. Bloomberg. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 June 2025. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  64. ↑ Waghorn, Dominic (13 June 2025). „Why did Israel attack Iran? And what does it mean for the rest of the world?“. Sky News. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  65. 1 2 Cook, Steven A.. (13 June 2025) Israel Is Going for the Death Blow on Iran en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  66. ↑ „Israel launches an attack on Iran—without America“. The Economist. 13 June 2025. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  67. ↑ Balmer, Crispian (13 June 2025). „After years of waiting, Israel's Netanyahu finally makes his move on Iran“. Reuters. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  68. ↑ Liechtenstein, Stephanie; Gambrell, Jon; Madhani, Aamer (13 June 2025). „Iran announces a new nuclear enrichment site after UN watchdog censure“. Associated Press. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  69. ↑ Martinez, Luis. (12 June 2025) Israel considering military action against Iran in coming days: Sources. ABC News. ციტირების თარიღი: 12 June 2025
  70. ↑ Jacobs, Jennifer; Brennan, Margaret; LaPorta, James; Watson, Eleanor; Ake, Gabrielle. Israel is poised to launch operation on Iran, multiple sources tell CBS News. CBS News (12 June 2025). ციტირების თარიღი: 12 June 2025
  71. ↑ Rasgon, Adam; Odenheimer, Natan. U.S. Embassy in Jerusalem Braces for Possible Israeli Strike on Iran. The New York Times (12 June 2025). ციტირების თარიღი: 12 June 2025
  72. ↑ Borger, Julian (13 June 2025). „Israel launches strikes on 'dozens' of targets in Iran, targeting nuclear program“. The Guardian. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  73. ↑ Liebermann, Oren; Diamond, Jeremy; Regan, Helen; Gan, Nectar; Lau, Chris; Izso, Lauren; Michaelis, Tamar; Blackburn, Piper Hudspeth; Atwood, Kylie; Treene, Alayna; Mogul, Rhea (13 June 2025). „Israel strikes Iran nuclear sites and military leadership as Middle East braces for retaliation“ (ინგლისური). CNN. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  74. 1 2 Lidor, Canaan (13 June 2025). „iranian opposition calls to overthrow the mullahs“. JNS.
  75. 1 2 3 4 5 6 IDF strikes Iran nuclear targets, military commanders (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 12 June 2025
  76. 1 2 3 4 5 6 Fassihi, Farnaz (14 June 2025). „A Miscalculation by Iran Led to Israeli Strikes' Extensive Toll, Officials Say“. The New York Times (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 14 June 2025.
  77. 1 2 Opinion | One Iranian Miscalculation After Another en-US (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  78. 1 2 Lakritz, Talia (13 June 2025). „Israel targeted Iran's nuclear program with F-35I Adir stealth fighter jets that cost $44,000 per hour to fly“. Business Insider. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  79. 1 2 3 Udi Etsion. After Natanz: Why the IDF won’t strike Iran’s live reactor at Bushehr. The Jerusalem Post. ციტირების თარიღი: 14 June 2025.
  80. ↑ Stanley-Becker, Isaac; Harris, Shane. (13 June 2025) How Israel Executed Its Surprise Assault on Iran en. ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  81. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Rezaei, Ben; Reddy, Ria; Campa, Kelly; Borens, Avery; Moore, Johanna; Carl, Nicholas; Parry, Andie; Ganzeveld, Annika. Iran Update Special Edition: Israeli Strikes on Iran, June 13, 2025, 2:00pm ET. American Enterprise Institute (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  82. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Parry, Andie; Carl, Nicholas; Ganzeveld, Annika. Iran Update Special Edition: Israeli Strikes on Iran, June 13, 2025. Institute for the Study of War (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  83. 1 2 3 צה״ל תקף את אתר העשרת האורניום הגדול ביותר באיראן במרחב נטנז Hebrew (Post on 𝕏). @idfonline (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  84. 1 2 Grossi, Rafael. Director General Grossi's Statement to UNSC on Situation in Iran. International Atomic Energy Agency (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  85. ↑ Fassihi, Farnaz. NEWS: Israel has resumed attacks on Iran. Fordo, one of the main underground nuclear sites, is now under attack. Natanz has also been badly damaged in the strikes. Multiple locations in Tehran also report explosions. (Post on 𝕏). The New York Times (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  86. ↑ Iranian official confirms limited damage at Fordow nuclear site (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025.
  87. ↑ Iran confirms limited damage at Iran’s Fordo nuclear site en-US (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  88. ↑ Taghvaee, Babak. Another image of a missile strike on the ammunition depot of the 29th Nabi Akram Division of the #IRGC Land Forces in #Kermanshah, west of #Iran. (Post on 𝕏). @BabakTaghvaee1 (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  89. ↑ Naftali, Hananya. Israel attacked a site in the Hamadan province that serves as a command center for all of Iran's air defense systems.. @HananyaNaftali (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  90. ↑ David, Colin. The Underground IRGC Missile Bases in Kermanshah (2 July 2023). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  91. ↑ Intel, Evergreen. This is the Kermanshah Underground Facility (UGF) at 34.368586, 47.236778 POV starts around 34.35011, 47.22774. @vcdgf555 (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  92. ↑ Macales, Ben Tzion. הצלחתי לעשות גאו-לוקציה של תיעוד הסיכול של המוסד . האירוע התרחש בבסיס הגנה אווירית דרומית לטהראן: 35.3094444, 51.1388889 Hebrew (Post on 𝕏). @BenTzionMacales (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  93. ↑ Fabian, Emanuel (Mannie). The Mossad spy agency reveals footage showing its actions against Iranian air defenses and ballistic missile launchers in Iran this morning.. @manniefabian (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  94. ↑ „Israel wipes out strategic Iranian airport in fresh round of strikes“. Ynetnews (ინგლისური). 13 June 2025. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  95. ↑ Videos show impact of Tabriz airport strike (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  96. ↑ IRGC missile launch sites near the city of Tabriz in Northwestern Iran were heavily targeted earlier by Israel. (Post on 𝕏) (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  97. ↑ Auerbach, Erich. This footage shows smoke rising from an IRGC base in Sardasht, Iran (~36.160356, 45.468507). @zcjbrooker (12 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  98. ↑ Sardarizadeh, Shayan. THREAD: Verified videos of the aftermath of Israeli strikes on Iran Smoke rising from One Holding Tower near Vanak Square, north Tehran. Location: 35.757317, 51.414993 (12 June 2025).
  99. ↑ Israel has so far carried out 5 waves of strikes in Iran, military official says en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  100. ↑ Report: Mossad carried out covert sabotage operations against Iranian air defenses, long-range missiles en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  101. ↑ IDF: 200 aircraft involved in opening strikes on Iran, with several top officials killed en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  102. 1 2 Mossad set up drone base in Iran; UAVs were activated overnight to strike surface-to-surface missile launchers aimed at Israel en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  103. ↑ „Israel begins preemptive strike against Iran, defense minister says; sirens wail across Israel“. The Times of Israel. 13 June 2025.
  104. ↑ Lubell, Maayan; Hafezi, Parisa; Holland, Steve (13 June 2025). „Israel hits Iran nuclear and missile facilities, appears to block retaliation“. Reuters (ინგლისური).
  105. 1 2 Live - 'Rising Lion': Israel launches open-ended attack on Iran's nuclear program en (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  106. 1 2 Iranian missile strikes Israel's 'crown jewel of science' en (2025-06-19). ციტირების თარიღი: 2025-06-29
  107. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები archiveurl და archivedate მითითებული უნდა იყოს ორივე, ან არცერთი.Guzman, Chad. (13 June 2025) Iran Vows 'Painful' Response After Israeli Attack en.
  108. ↑ Explosions heard in Natanz, home to key nuclear site, says Iranian state television. ციტირების თარიღი: 12 June 2025
  109. ↑ آخرین اخبار از حمله اسرائیل به ایران؛ آماده‌باش گسترده در منطقه اعلام شد fa (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  110. ↑ Iran reports fresh explosions in Tabriz; adviser to Khamenei said injured in early strikes en-US (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  111. ↑ Loud explosion reported near Noje airbase in Hamadan (13 June 2025).
  112. ↑ Explosions rock airbase in Hamedan city, western Iran: local media (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  113. ↑ Parchin military site, Nojeh airbase hit by Israeli missiles en (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  114. ↑ Two explosions hit areas near Iran's Fordo nuclear site - IRGC outlet en (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  115. ↑ Iran downs Israeli drone near Fordo nuclear site, state media claims en-US. ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  116. ↑ Israeli military says it struck 2 Iranian air force bases and "dismantled" one of them en. CNN (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  117. ↑ Kelly, Kieran; Cleave, Iona; Bodkin, Henry; White, Josh; Stringer, Connor; Coen, Susie (13 June 2025). „Israel-Iran latest: Hidden Iranian nuclear site targeted in fresh attack“. The Telegraph (ინგლისური). ISSN 0307-1235. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  118. ↑ Iran claims to have shot down at least 2 Israeli planes in Iranian airspace en. CNN (13 June 2025). ციტირების თარიღი: 13 June 2025
  119. ↑ Mil, Seb. BREAKING Iran claims to have shot down Israeli fighter jets and captured a female pilot (13 June 2025).
  120. ↑ Fabian, Emanuel (13 June 2025). „IDF denies Iranian state media report claiming Tehran downed pair of Israeli fighter jets“. The Times of Israel (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  121. ↑ Blast reported at Tehran's Mehrabad Airport; 2 projectiles said to hit area en-US (14 June 2025).
  122. ↑ Israeli airstrikes continue in Tehran and Isfahan, videos show en (14 June 2025).
  123. ↑ Iran launches fresh wave of attacks on Israel, two killed: Reports en. Al Arabiya (14 June 2025).
  124. ↑ Fabian, Emanuel. 'The way to Tehran has been paved': IDF chiefs say Air Force to begin operating freely over Iranian capital en-US. ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  125. ↑ Fabian, Emanuel. IDF spokesperson: Israel bombed underground Iranian facility storing dozens of missiles en-US. ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  126. ↑ Iran confirms two more senior generals killed in Israeli strikes en-US (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  127. ↑ „Third F-35 fighter jet downed in Iranian territory, two Israeli pilots now in custody“. Tehran Times. 14 June 2025. ციტირების თარიღი: 14 June 2025.
  128. ↑ Iran says Israel has attacked two gas field en-GB. ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  129. ↑ Iran's biggest gas refinery still on fire despite official denial en (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  130. ↑ Fire halts 12 million cubic meters of gas production at South Pars Phase 14 en (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  131. ↑ Israeli attacks affect 18 of Iran's 31 provinces, Red Crescent says en (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  132. ↑ Israel and Iran trade fire – what you need to know en-GB. ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  133. ↑ Gasoline and oil depots in western Tehran hit by Israeli airstrikes en (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  134. ↑ Israeli airstrikes hit SPND building in Tehran - Tasnim en (14 June 2025). ციტირების თარიღი: 14 June 2025
  135. ↑ Live - Israel warns civilians near Iranian military sites to evacuate en (15 June 2025). ციტირების თარიღი: 15 June 2025
  136. ↑ 10 dead, 200 injured in Iranian barrages; IDF warns Iranians near arms plants to evacuate en-US (15 June 2025). ციტირების თარიღი: 15 June 2025
  137. ↑ Video shows smoke rising from Iranian Ministry of Justice en-GB. ციტირების თარიღი: 15 June 2025
  138. ↑ Fabian, Emanuel. In 'most distant strike,' Israeli Air Force bombs Iranian plane at Mashhad Airport in northeast Iran en-US. ციტირების თარიღი: 15 June 2025
  139. ↑ Iran turns to mediators to reach ceasefire, prevent Israeli strikes en (15 June 2025). ციტირების თარიღი: 15 June 2025
  140. ↑ Iran says it arrested 2 Mossad operatives (15 June 2025).
  141. 1 2 Ebrahim, Nadeen. (15 June 2025) Live updates: Israeli death toll rises as conflict rages with Iran en. ციტირების თარიღი: 15 June 2025
  142. ↑ „Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy“. The Times of Israel. 15 June 2025. ციტირების თარიღი: 15 June 2025.
  143. ↑ IDF says it his Quds force command centers in Tehran.
  144. ↑ Loud explosions reported near Iran's Fordo nuclear facility.
  145. ↑ Israeli strikes reported in Parchin, where nuke research site was said to be destroyed in October.
  146. ↑ IRGC commander, soldier killed in Israeli attack (16 June 2025).
  147. ↑ Israeli Air Force hits arms convoy between Tehran and Qom. The Times of Israel. ციტირების თარიღი: 12 ივლისი 2025
  148. ↑ Israeli attack damages hospital in western Iran (16 June 2025).
  149. ↑ Eugenia, Yosef; Harvey, Lex; Yeung, Jessie; Radford, Antoinette; Edwards, Christian; Salem, Mostafa; Chowdhury, Maureen. Live updates: Israel and Iran broaden attacks in fourth day of conflict en (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 16 June 2025
  150. ↑ Israeli army accuses Iran's armed forces of using state broadcaster (16 June 2025).
  151. ↑ Israel is 'the biggest enemy of truth', says Iran after IRIB attack (16 June 2025).
  152. ↑ Israel bombs Iran state TV during live broadcast en-GB (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  153. ↑ Israeli strike on Iranian state TV fills studio with dust and debris during live broadcast en-US (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  154. 1 2 3 „Eight killed, hundreds hurt in overnight Iranian missile strikes on central Israel, Haifa“. The Times of Israel. 16 June 2025. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 June 2025.
  155. ↑ IDF says it's attacking missile launchers in western Iran. The Times of Israel.
  156. ↑ IDF drone hits two of Iran's F-14 fighter jets in a Tehran airbase en (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 16 June 2025
  157. ↑ Iranian media say F-35 shot down (16 June 2025).
  158. ↑ הותר לפרסום: חוסלו 4 בכירים במשמרות המהפכה HE (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  159. ↑ BOOM! Israel eliminates 4 top Iranian intelligence officials; Is Khamenei the next target? en (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  160. ↑ Khamenei in worst mental state due to Israeli strikes, report says en (18 June 2025).
  161. ↑ Bentov, Ami; Lidman, Melanie. Israel warns 300,000 people in Tehran to evacuate as Trump issues ominous message. AP (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  162. ↑ „מטח קטלני מאיראן והרס עצום: 5 נהרגו בפ"ת ובני ברק, לכודים בחיפה ועשרות נפגעים“. Ynet (ებრაული). 15 June 2025. ციტირების თარიღი: 16 June 2025.
  163. ↑ „Iran strikes Tel Aviv and Haifa as Israel conflict enters fourth day“. The Guardian (ინგლისური). 16 June 2025. ISSN 0261-3077. ციტირების თარიღი: 16 June 2025.
  164. ↑ Death toll in Israel rises to 8: Report (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 16 June 2025
  165. ↑ Iranian strike forces partial shutdown of Haifa oil refinery (16 June 2025).
  166. ↑ All facilities at Haifa oil refinery shut down after deadly Iran missile strike (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  167. ↑ Israel 'thought this was going to be easy' like 'bombing refugees in tents' (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 16 June 2025
  168. ↑ Israel says 24 killed in total in Iranian missile strikes (16 June 2025). ციტირების თარიღი: 16 June 2025
  169. ↑ Drone aimed at US consulate in Erbil downed - report.
  170. ↑ Holocaust survivor killed in Iranian missile strike on Petah Tikva last week. The Times of Israel (23 June 2025). ციტირების თარიღი: 23 June 2025
  171. ↑ Fabian, Emanuel. (16 June 2025) 8 killed, nearly 300 injured as Iranian ballistic missiles strike central Israel, Haifa.
  172. ↑ Fabian, Emanuel. Iranian missiles impact central Israel in morning barrage, injuring 5 en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  173. ↑ Yeung, Jessie; Harvey, Lex; Lau, Chris; Michaelis, Tamar; Khadder, Kareem; Radford, Antoinette; Kemp, Olivia; Chowdhury, Maureen. June 17, 2025 – Israel-Iran conflict (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  174. ↑ Bus in central Israel on fire after Israeli attack: Report (17 June 2025).
  175. ↑ Blasts over Jerusalem, Tel Aviv after Iran missile warning (17 June 2025).
  176. ↑ Fabian, Emanuel. Around 30 drones shot down overnight, IDF says en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  177. ↑ Iran's IRGC says it targeted Israeli army centre, Mossad operations hub (17 June 2025).
  178. ↑ Shih, Gerry; George, Susannah; Hill, Evan; Mahfouz, Heba Farouk; Parker, Claire; Craw, Victoria; Bisset, Victoria; Ledur, Júlia; Shapiro, Leslie (17 June 2025). „Israel-Iran conflict may last only as long as their missiles hold out“. The Washington Post (ინგლისური). ISSN 0190-8286. ციტირების თარიღი: 20 June 2025.
  179. ↑ MDA: No initial reports of impacts or injuries in Iranian missile attack on north en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  180. ↑ Fabian, Emanuel. Iran launching smaller salvos of missiles due to Israel diminishing its capabilities — IDF en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  181. ↑ Borens, Avery; Schmida, Ben; Campa, Kelly; Reddy, Ria; Ganzeveld, Annika. Iran Update Special Report, June 17, 2025, Morning Edition (17 June 2025).
  182. ↑ IDF kills Iranian commander Ali Shademani, showcasing intel. superiority en (17 June 2025).
  183. ↑ Yeung, Jessie; Harvey, Lex; Lau, Chris; Michaelis, Tamar; Khadder, Kareem. Live updates: Israel and Iran trade strikes on fifth day of conflict en (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  184. ↑ Fabian, Emanuel. Israel says it took out new top Iranian military commander, after killing predecessor en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  185. ↑ Israel assassinated Iranian army chief in secret mountain hideout en (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  186. ↑ Israel launches 'extensive strikes' on west Iran en (17 June 2025).
  187. ↑ Three killed in Israeli attack on Iran's Isfahan (17 June 2025).
  188. ↑ Three people pulled alive from rubble in Tehran (17 June 2025).
  189. ↑ Fabian, Emanuel. 60 Israeli jets carrying out 'extensive wave of strikes' on Iran, says IDF spokesman en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  190. ↑ Israel strikes 12 Iranian missile storage and launch sites, says IDF en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  191. ↑ Cyberattack 'disrupts' Iranian state-owned bank (17 June 2025).
  192. ↑ Hacktivist group claims cyberattack on Iran's Bank Sepah en (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  193. ↑ Hackers hit Iran's Bank Sepah, disrupt services nationwide en-US (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  194. ↑ Cyberattack targets Iran's Sepah Bank, disrupting services, gas stations en (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  195. ↑ Israeli jets complete wave of airstrikes on Iranian missile launchers, says IDF en-US. ციტირების თარიღი: 17 June 2025
  196. ↑ Iran claims to shoot down 28 'hostile aircraft' (17 June 2025).
  197. ↑ Balmer, Crispian; Holland, Steve; Hafezi, Parisa (18 June 2025). „Thousands flee Tehran, source says Trump's options include joining Israel in strikes“. Reuters (ინგლისური).
  198. ↑ Fabian, Emanuel. IDF confirms drone shot down over Iran overnight, says no fear of information leaking en-US. ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  199. ↑ Tehran downs first Israeli drone in Iranian territory, IDF confirms en (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  200. ↑ Yeung, Jessie; Harvey, Lex; Lau, Chris; Radford, Antoinette; Chowdhury, Maureen; Hammond, Elise; Sangal, Aditi; Powell, Tori B.. Live updates: Israel-Iran conflict, Trump weighs US options on sixth day en (17 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  201. ↑ Berman, Lazar. IAEA confirms Israel hit two centrifuge production sites in Iran overnight en-US. ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  202. ↑ IDF conducts fresh strikes in area of Tehran en-US (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  203. ↑ Katz says latest Tehran strike destroyed Iran internal security HQ en-US. ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  204. ↑ Israeli strike hits Iranian Red Crescent building in Tehran, Iranian media say en (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  205. ↑ Iran shoots down Israeli drone, F-35 jet: Reports (18 June 2025).
  206. ↑ Fabian, Emanuel. IAF continues to strike Tehran, targeting police HQ and centrifuge production sites en-US. ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  207. ↑ Fabian, Emanuel. IDF says jets hit 20 nuclear and weapons production sites in Tehran en-US. ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  208. ↑ Fabian, Emanuel. 3 Iranian drones intercepted over Israel by air force overnight, military confirms en-US. ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  209. ↑ Fabian, Emanuel. (18 June 2025) Medics say no immediate reports of impacts in urban areas; IDF says small number of missiles fired en-US. ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  210. ↑ Latest Iranian attack consisted of just one missile that was intercepted en-US (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  211. ↑ „IRGC claims long-range Sejjil missile targets Israel in latest strike; France prepares to evacuate citizens“. Ynetnews (ინგლისური). 18 June 2025. ციტირების თარიღი: 18 June 2025.
  212. ↑ Medics say one person lightly wounded as a fragment of Iranian missile hits car en-US (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  213. ↑ IDF says about 20 out of 400 Iranian missiles struck in urban areas; casualties far below prewar estimates en-US (18 June 2025). ციტირების თარიღი: 18 June 2025
  214. ↑ IDF says it's conducting airstrikes in Tehran en-US (19 June 2025). ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  215. ↑ Fabian, Emanuel. IDF hits Iran's Arak reactor, nuclear weapons development site, dozens of other targets en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  216. 1 2 Gritten, David. (19 June 2025) Israel strikes unfinished Arak heavy water reactor in Iran en-GB.
  217. ↑ IDF warns Iranians to evacuate area of Arak heavy water reactor en-US (19 June 2025). ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  218. ↑ Iran TV: Israel hits Arak heavy water reactor after evacuation warning, 'no radiation danger' en-US (19 June 2025). ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  219. ↑ IAEA says 'no radiological effects' after Arak reactor hit (19 June 2025).
  220. ↑ IDF estimates it has hit two-thirds of Iran's missile launchers — official en-US (19 June 2025). ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  221. ↑ „IAF drones struck Iranian soldiers who were repairing ballistic missile launch sites, says IDF“. The Times of Israel. 19 June 2025.
  222. ↑ Fabian, Emanuel. IDF says public can leave bomb shelters after latest Iran missile salvo en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  223. ↑ Israel downs Iranian drone after sirens sound in northern Israel en-US (19 June 2025). ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  224. ↑ IDF says air force downed another Iranian drone en-US (19 June 2025). ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  225. ↑ Missiles hit Tel Aviv, Ramat Gan and Holon en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  226. ↑ Reports of injuries, extensive damage in multiple impact sites following missile attack en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  227. 1 2 271 people treated in hospitals this morning due to Iranian missile attack, says Health Ministry en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  228. ↑ Livingstone, Helen (19 June 2025). „Israel-Iran conflict live: hospital in southern Israel 'extensively damaged' by Iran missile strike“. the Guardian (ინგლისური). ISSN 0261-3077. ციტირების თარიღი: 19 June 2025.
  229. ↑ Fabian, Emanuel. Iranian missile with cluster warhead scatters bombs in central Israel, IDF says en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  230. ↑ Trevithick, Joseph. (19 June 2025) Iran Just Used Ballistic Missiles With Cluster Warheads To Strike Israel en-US. ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  231. ↑ Soroka spokesperson says hospital suffered 'extensive damage,' people wounded.
  232. ↑ „Suspected chemical leak at Soroka hospital following missile strike: See moment of impact and destruction“. Ynetnews (ინგლისური). 19 June 2025. ციტირების თარიღი: 19 June 2025.
  233. ↑ Soroka spokesperson says hospital suffered 'extensive damage,' people wounded en-US (19 June 2025). ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  234. ↑ Herzog hospital hit by Iranian ballistic missile cares for Israelis of all faiths and our neighbors - the Palestinians.
  235. ↑ Education minister posts photo of kindergarten yard hit in Iranian barrage.
  236. ↑ Fabian, Emanuel; Summers, Charlie; Bletter, Diana. Heavy damage, injuries as Iranian missile hits Beersheba hospital; dozens hurt in central cities en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  237. ↑ No reports of injuries after Iran fires at least 10 missiles at northern Israel en-US. ციტირების თარიღი: 19 June 2025
  238. ↑ „Israel says it struck dozens of military targets in Iran, including nuclear research site“. Reuters (ინგლისური). 20 June 2025. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 June 2025. ციტირების თარიღი: 20 June 2025.
  239. 1 2 Lau, Chris; Sharman, Laura; Watson, Angus. Live updates: Israel and Iran trade strikes as Trump weighs US involvement en (20 June 2025). ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  240. ↑ Fabian, Emanuel. Fighter jets destroyed 35 missile launchers, storage sites in Iran this morning, IDF says en-US. ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  241. ↑ Israeli drone strike hits Tehran: Report (20 June 2025).
  242. ↑ Senior nuclear scientist killed in targeted Tehran strike en-US (20 June 2025).
  243. ↑ Nuclear scientist killed in Israeli strike on Tehran: Israeli media en (20 June 2025).
  244. ↑ Israel says it is attacking western, central Iran (20 June 2025).
  245. ↑ For second day in row, Iran missile hits Beersheba, damaging buildings, wounding 7 en-US. ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  246. ↑ Fire erupts near Microsoft office in Israel's Beer Sheva, CNN reports (20 June 2025).
  247. 1 2 Iran missile strikes near Beersheba tech park, Microsoft office, Israeli military branch (20 June 2025).
  248. ↑ Israel-Iran War Live Updates: One week since Operation Rising Lion began en (20 June 2025). ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  249. ↑ Some 25 missiles launched in latest Iranian barrage, IDF says en-US (20 June 2025). ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  250. ↑ Footage indicates Iran used cluster bomb in Beersheba strike en-US. ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  251. ↑ Iranian missiles fall in Israel: Report (20 June 2025).
  252. ↑ Explosions heard over Israeli cities (20 June 2025).
  253. ↑ Alqarout, Ahmed. Israel's economy can't survive a long war with Iran - and Trump knows it (2 July 2025).
  254. ↑ The Moment to Act is Now: Damage is Severe, but Our Spirits Are Strong (21 June 2025).
  255. ↑ מסגד נפגע במתקפת הטילים על חיפה, אנשי דת ששהו במקום נפצעו he (20 June 2025). ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  256. ↑ Newdick, Thomas. (20 June 2025) Iranian Ballistic Missiles Hit "Strategic Points" In Israeli Port City Of Haifa (Updated) en-US. ციტირების თარიღი: 20 June 2025
  257. ↑ Israel targets Isfahan nuclear site, Qom — Iranian media en (21 June 2025).
  258. ↑ Israel says 2 Revolutionary Guard commanders killed en (21 June 2025).
  259. ↑ Mao, Frances. (21 June 2025) Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas en-GB. ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  260. ↑ Iran FM warns US involvement in conflict would be 'very dangerous' as Israel targets commanders en-GB. ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  261. ↑ Iranian media says nuclear scientist Isar Tabatabai-Qamsheh killed in Israeli strike en-US. ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  262. 1 2 Lockwood, Paullne; Lendon, Brad; Kourdl, Eyad (21 June 2025). „UN nuclear watchdog says centrifuge workshop damaged in Israeli strikes at Iran's Isfahan nuclear site“. CNN News. ციტირების თარიღი: 22 June 2025.
  263. ↑ „IAEA chief confirms centrifuge manufacturing workshop in Isfahan hit“. The Times of Israel. 21 June 2025. ციტირების თარიღი: 22 June 2025.
  264. ↑ Teenager killed in Israeli attack on building in Qom (21 June 2025).
  265. 1 2 3 Lau, Chris; Sharman, Laura; Watson, Angus; Tanno, Sophie; Noor Haq, Sana; Kemp, Olivia; Hammond, Elise; Sangal, Aditi. June 20, 2025 – Israel-Iran conflict (21 June 2025). ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  266. ↑ „Iranian strikes hit Haifa as conflict stretches to eighth day“. The Washington Post. 20 June 2025. ციტირების თარიღი: 21 June 2025.
  267. ↑ Israel hits military site in Iran's city of Shiraz: Report (21 June 2025).
  268. ↑ Tehran cyber police building damaged amid ongoing Israeli strikes en (21 June 2025). ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  269. ↑ Fabian, Emanuel. IDF says missile launcher storage facility among targets hit in latest Iran strikes en-US. ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  270. ↑ „Israeli strike on Tehran kills bodyguard of slain Hezbollah chief“. Reuters (ინგლისური). 21 June 2025. ციტირების თარიღი: 21 June 2025.
  271. ↑ IDF spokesman says three Iranian F-14 fighter jets destroyed in latest strikes en-US. ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  272. ↑ LISTEN: Iran sends missiles to Israel; judge orders Mahmoud Khalil release (21 June 2025).
  273. ↑ Tel Aviv district building on fire following latest Iranian missile salvo (21 June 2025).
  274. ↑ Fabian, Emanuel. MDA says no injuries found after search of home hit by Iranian drone en-US. ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  275. ↑ Drone hits Israeli home for first time; 'powerful explosions' heard in Iran amid strikes en-US. ციტირების თარიღი: 21 June 2025
  276. ↑ „2 F-5 jets downed, key military sites hit: Israel gives 24-hour recap; shares video of strikes on Iran“. The Times of India. 22 June 2025. ISSN 0971-8257.
  277. ↑ Fabian, Emanuel; Bletter, Diana; Lanzkron, Naomi. 86 wounded by Iranian missile attacks on Israel after US strikes 3 Iran nuclear sites (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  278. ↑ Ari, Lior (21 June 2025). „Reports: Powerful explosions heard in central and northern Tehran“. Ynet (ინგლისური).
  279. ↑ Explosions heard in Bushehr, home to Iran's only nuclear power plant en-US (22 June 2025).
  280. ↑ 30 Israeli fighter jets strike dozens of targets in four areas of Iran, says military en-US (22 June 2025).
  281. ↑ Israel's army says four Iranian regions targeted (22 June 2025).
  282. ↑ Fabian, Emanuel. (22 June 2025) Israel presses airstrikes across Iran as US attacks bring battle to 'turning point' en-US. ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  283. ↑ Israeli Hermes drone shot down over central Iran (22 June 2025).
  284. ↑ Iranians express shock and fear after US attack en (23 June 2025). ციტირების თარიღი: 25 June 2025
  285. ↑ WATCH: Iran's president joins Tehran protest condemning US, Israel (22 June 2025).
  286. ↑ 'Extensive damage' in Tel Aviv, Haifa after missile attack (22 June 2025).
  287. 1 2 Fabian, Emanuel. IDF says Haifa impact likely caused by misfired interceptor en-US. ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  288. ↑ Bletter, Diana. (22 June 2025) Health Ministry says 86 people treated for injuries after strikes, 2 moderately hurt en-US. ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  289. ↑ Fabian, Emanuel. (23 June 2025) IDF says Sunday's Haifa impact not failed interceptor, but undetected Iranian missile en-US.
  290. ↑ „Update from David E. Sanger“. The New York Times (ინგლისური). 21 June 2025. ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 22 June 2025.
  291. ↑ Trump says US has bombed Fordo nuclear plant in attack on Iran en-GB (21 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  292. ↑ How the US says it hit Iran's nuclear sites en-GB (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 23 June 2025
  293. ↑ Trump: Attacks on Iran 'spectacular success' (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  294. ↑ Iran downplays US strikes, says "only two tunnels" damaged at Fordow (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  295. ↑ „Fordow nuclear site 'seriously damaged', declares Araghchi“. CBS News. 1 July 2025. ციტირების თარიღი: 3 July 2025.
  296. ↑ „Fordow nuclear site 'seriously damaged', declares Araghchi“. Tehran Times. 2 July 2025. ციტირების თარიღი: 3 July 2025.
  297. ↑ „US strikes 'seriously damaged' Fordo nuclear site, Iran's FM says“. The Times of Israel. 2 July 2025. ციტირების თარიღი: 3 July 2025.
  298. 1 2 „Iran-Israel ceasefire appears to hold under pressure from Trump“. Reuters. 24 June 2025. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 June 2025. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  299. ↑ Stewart, Phil; Ali, Idrees (3 July 2025). „Iranian nuclear program degraded by up to two years, Pentagon says“. Reuters. ციტირების თარიღი: 3 July 2025.
  300. ↑ Lowell, Hugo (3 July 2025). „Pentagon says US strikes set back Iran nuclear program 'one to two years'“. The Guardian. ციტირების თარიღი: 3 July 2025.
  301. ↑ Scharf, Avi (22 June 2025). „Satellite images show damage to Iran's underground nuclear site at Fordow“. Haaretz (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 June 2025.
  302. ↑ Images show damage to the entryways at Iran's Fordow nuclear site after US strikes (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  303. ↑ Epstein, Jake. (22 June 2025) Satellite images show the damage at Iran's deeply buried Fordow nuclear site after massive US strikes. ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  304. ↑ Did Iran move centrifuges before US strike? Satellite images show trucks lined up at Fordow (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  305. ↑ Iranian source says enriched uranium moved from Fordow before US strikes (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  306. ↑ US joins Israel in attacking Iran, strikes Fordow, Isfahan, Natanz sites (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  307. ↑ Mackintosh, Thomas. (22 June 2025) What we know about US air strikes on Iran's nuclear facilities. ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  308. ↑ Iran warns of 'everlasting consequences' of US strikes on nuclear sites (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  309. ↑ Iran Red Crescent says no deaths in US strikes on nuclear sites (22 June 2025). ციტირების თარიღი: 22 June 2025
  310. ↑ Donald Trump suggests Israel secretly checked Iran's Fordow nuclear site en (25 June 2025). ციტირების თარიღი: 25 June 2025
  311. ↑ Spencer, Richard. (25 June 2025) US to start talks with Iran amid nuclear damage confusion en. ციტირების თარიღი: 26 June 2025
  312. ↑ „Israel reportedly strikes Iran's Fordow nuclear facility; Iran fires missiles across Israel“. Ynet (ინგლისური). 23 June 2025.
  313. ↑ Iran and Israel trade fresh round of strikes amid heightened tension en (23 June 2025).
  314. ↑ Fabian, Emanuel. Iran fires 6-7 missiles at Israel over 40 minutes; IDF targets Tehran with 'unprecedented' strikes en-US. ციტირების თარიღი: 23 June 2025
  315. ↑ Missile and drone strikes launched against Israel: IRGC (23 June 2025).
  316. ↑ „At least 4 impacts in Israel after Iranian missile barrage“. Al Jazeera English. 23 June 2025.
  317. ↑ „Israeli media report possible hits in Israel's Ashdod, Lachish“. Al Jazeera English. 23 June 2025.
  318. ↑ „Air raid sirens blare in northern Israel“. Al Jazeera English. 23 June 2025.
  319. ↑ „Targeted US Base With Devastating, Powerful Missile Attack: Iran Statement“. NDTV News. 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  320. ↑ Lynch Baldwin, Sarah; Ott, Haley (23 June 2025). „Iran launches missile attack on U.S. base at Al Udeid in Qatar“. CBS News. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  321. ↑ „Iran launches missile strikes on US base in Qatar“. TRT Global. 24 June 2025. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  322. ↑ „Axios: Iran launches six missiles toward US bases in Qatar“. Reuters (ინგლისური). 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  323. ↑ „Iran targeted bases in Qatar and Iraq in 'annunciation of victory' operation - state media“. Sky News (ინგლისური). 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  324. ↑ „Qatar says no one was injured in the Iranian attack on base housing US troops“. The Times of Israel (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  325. ↑ Cleave, Iona; Kelly, Kieran; Madadi, Afshin; Stringer, Connor; Riley-Smith, Ben; Zagon, Chanel (23 June 2025). „Explosions over Qatar as Iran attacks US base“. The Daily Telegraph.
  326. ↑ „Iran's Revolutionary Guards confirm attack on al-Udeid“. Al Jazeera English. 23 June 2025.
  327. ↑ „No impact on US base in Qatar and no other sites attacked - report“. Sky News. 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  328. 1 2 „Israel hits Basij HQ in Tehran, kills hundreds of IRGC fighters in Iran“. The Jerusalem Post (ინგლისური). 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  329. ↑ Mahmudov, Kamil. (23 June 2025) Israel attacks six airfields in western, eastern, central Iran. ციტირების თარიღი: 23 June 2025
  330. ↑ „Video shows debris of Israeli drone shot down by Iran“. Al Jazeera English. 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  331. ↑ „Iran executes another suspected Israeli spy: Reports“. Al Jazeera English. 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  332. ↑ „In Tehran, IDF strikes IRGC sites, gate of Evin Prison, 'Destruction of Israel' clock“. The Times of Israel. 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  333. ↑ „Israel says strikes in Tehran hit Basij HQ, Evin Prison, 'Destruction of Israel' clock“. The Times of Israel. 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  334. ↑ „Israel-Iran live: Blast 'destroys prison gates' as Israeli strikes target 'heart of Tehran'; Iran's supreme leader sends letter to Putin“. Sky News (ინგლისური). 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  335. ↑ Israel hits Iranian government targets, including Evin Prison in Tehran en (23 June 2025). ციტირების თარიღი: 23 June 2025
  336. ↑ Hafezi, Parisa; Cornwell, Alexander (23 June 2025). „Israel hits Iran's Evin prison a day after U.S. joins the war“. Reuters. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  337. ↑ Rising, David; Amiri, Farnoush (29 June 2025). „Iran's judiciary says at least 71 killed in Israel's attack on Tehran's notorious Evin prison“. Associated Press. ციტირების თარიღი: 29 June 2025.
  338. ↑ Mayes-Osterman, Cybele. (20 June 2025) Israel may run low on missile interceptors, putting US in a 'bind'.
  339. ↑ Fabian, Emanuel. (21 June 2025) Denying reports, IDF indicates that it's not running low on missile interceptors en-US. ციტირების თარიღი: 4 July 2025
  340. ↑ „Trump says Iran and Israel agree to a ceasefire“. Reuters (ინგლისური). 23 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  341. ↑ Atwood, Kylie; Regan, Helen (23 June 2025). „Iranian foreign minister says there's currently no agreement on a ceasefire with Israel“. CNN (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 June 2025. ციტირების თარიღი: 23 June 2025.
  342. 1 2 3 people killed in missile strike in southern Israel, Israel's emergency services says (23 June 2025). ციტირების თარიღი: 24 June 2025
  343. ↑ Live updates: Trump says ceasefire between Israel and Iran 'now in effect' en-GB (24 June 2025). ციტირების თარიღი: 24 June 2025
  344. ↑ Trump, Donald J.. (23 June 2025) THE CEASEFIRE IS NOW IN EFFECT. PLEASE DO NOT VIOLATE IT! DONALD J. TRUMP, PRESIDENT OF THE UNITED STATES!.
  345. ↑ How a volatile 24 hours edged Iran and Israel to a ceasefire (24 June 2025).
  346. 1 2 Borger, Julian; Lowell, Hugo; Roth, Andrew. Fragile Israel-Iran truce appears to hold after Trump's fury at initial violations (24 June 2025).
  347. ↑ „Fragile ceasefire appears to hold between Iran and Israel as Trump vents frustration with both sides“. AP News. 24 June 2025. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 June 2025. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  348. ↑ Trofimov, Yaroslav; Ward, Alexander; Malsin, Jared; Said, Summer. How Trump Cajoled Iran and Israel Into a Cease-Fire and Forced Them to Comply (24 June 2025). ციტირების თარიღი: 26 June 2025
  349. ↑ Samuels, Ben. (24 June 2025) Why Trump dropped an angry verbal bunker-buster bomb on Israel and Netanyahu. ციტირების თარიღი: 26 June 2025
  350. ↑ Iran Update Special Report, June 24, 2025, Morning Edition. ციტირების თარიღი: 25 June 2025
  351. ↑ Israel says Iran's nuclear plans set back 'many years' after US report casts doubt on impact - live updates.
  352. ↑ Ben Ari, Lior; Zitun, Yoav. Iranian nuclear scientist killed in an IDF targeted strikes; others targeted but their fate is unknown (24 June 2025). ციტირების თარიღი: 24 June 2025
  353. ↑ Nine people killed in Israeli strikes on Iran before ceasefire takes effect: Governor en (24 June 2025). ციტირების თარიღი: 24 June 2025
  354. 1 2 Jeyaretnam, Miranda (24 June 2025). „Ceasefire Collapses as Israel Accuses Iran of Missile Attack“. Time. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 ივნისი 2025. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  355. ↑ Israel confirms strike on radar system near Tehran (24 June 2025). ციტირების თარიღი: 24 June 2025
  356. ↑ „4 killed in Beersheba as Iran fires multiple missile salvos just before agreed-upon ceasefire“. The Times of Israel. 24 June 2025. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  357. ↑ Taha, Jaidaa; Goller, Howard (24 June 2025). „Israeli military says it intercepted two drones 'most likely from Iran'“. The Times of Israel. ციტირების თარიღი: 26 June 2025.
  358. ↑ Toomey, Bridget; Truzman, Joe; Roggio, Bill. Iraqi military bases targeted in overnight strikes just before agreed-upon ceasefire (24 June 2025). ციტირების თარიღი: 26 June 2025
  359. ↑ „Live: Israel says Iran has launched more missiles hours after start of ceasefire“. Stuff. 24 June 2025. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  360. ↑ Fabian, Emanuel; Sokol, Sam (24 June 2025). „Warned by Trump, Israel hits Iranian radar in mild response to missile fire on north“. The Times of Israel. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  361. ↑ MacLellan, Kylie; Suleiman, Farouq; Anagnostopoulos, Christina; Russell, Ros; Yip, Reagan (24 June 2025). „Live: Trump says both Israel and Iran violated ceasefire“. Reuters. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  362. ↑ Motamedi, Maziar; Quillen, Stephen; Sullivan, Rory (24 June 2025). „Israeli PM refraining 'from further strikes' on Iran after call with Trump“. Al Jazeera. ციტირების თარიღი: 24 June 2025.
  363. ↑ IDF downs Houthi drone from Yemen (25 June 2025). ციტირების თარიღი: 26 June 2025
  364. ↑ Fabian, Emanuel. IDF says missile fired by Houthis at Israel apparently downed, no reports of injuries (28 June 2025).
  365. ↑ „Iran says 700 arrested for wartime ties with Israel; 3 alleged Mossad agents hanged“. The Times of Israel. 25 June 2025. ციტირების თარიღი: 25 June 2025.
  366. ↑ Three Kurdish political prisoners executed on charges of espionage for Israel (25 June 2025). ციტირების თარიღი: 26 June 2025
  367. ↑ Schneid, Rebecca (28 June 2025). „Trump Issues Blistering Response After Iran Threatens U.S.“. Time (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 29 June 2025.
  368. ↑ Trump tells Iran's supreme leader: 'You got beat to hell' en (27 June 2025). ციტირების თარიღი: 29 June 2025
  369. ↑ Iran holds state funeral for military leaders killed in Israel conflict (28 June 2025). ციტირების თარიღი: 28 June 2025
  370. ↑ Fabian, Emanuel. (28 June 2025) IDF says missile fired by Houthis at Israel apparently downed; no reports of injuries. ციტირების თარიღი: 28 June 2025
  371. ↑ Iran's supreme leader makes first public appearance since Iran-Israel war started (6 July 2025). ციტირების თარიღი: 6 July 2025
  372. ↑ Houthis resume deadly Red Sea shipping attacks (8 July 2025).
  373. ↑ „The Latest: Israel and Iran trade strikes as new diplomatic efforts take place in Geneva“. Associated Press. 20 June 2025. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 July 2025. ციტირების თარიღი: 21 June 2025.
  374. ↑ „Israel-Iran conflict live updates: Fresh attacks as Trump sets two-week deadline for U.S. action“. NBC News. 20 June 2025. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 June 2025. ციტირების თარიღი: 21 June 2025.
  375. ↑ „IDF reveals that it killed six top Iranian military commanders and nine nuclear scientists“. The Times of Israel (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 June 2025. ციტირების თარიღი: 13 June 2025.
  376. ↑ Fassihi, Farnaz; Behrooz, Parin; Nikounazar, Leily (2025-07-06). „Israel's Deadly Assault on Iran Prison Incites Fury, Even Among Dissidents“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 2025-07-07.
  377. ↑ Fabian, Emanuel. Extensive strikes in Tehran after IDF warns Iranians near arms plants to evacuate (15 June 2025). ციტირების თარიღი: 15 June 2025
  378. ↑ Iran official says 31 killed in north-west province. BBC News (15 June 2025).
  379. ↑ Summary of Iran-Israel War on the Israeli Front- Operation Rising Lion (June 2025) en-US (2025-06-30). ციტირების თარიღი: 2025-07-26
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ირან-ისრაელის_ომი&oldid=5377239“-დან