Global Sumud Flotilla

Global Sumud Flotilla
Datuak
Izen laburra	GSF
Mota	jarduera, ontzidi zibila, itsas bidaia, konboia eta laguntza humanitarioa
Historia
Sorrera	2025eko abuztua
Sortzailea	Freedom Flotilla Coalition; Global March to Gaza (en) ; Soumoud Convoy (en) ; Sumud Nusantara (en)
Desagerpena	2025eko urriaren 2a
	webgune ofiziala;

Global Sumud Flotilla edo GSF (arabieraz: أسطول الصمود العالمي‎) nazioarteko itsas ekimen bat izan zen. Hainbat gobernuz kanpoko erakundek (GKE) gidatu zuten, eta 2025. urtearen erdialdean jarri zen martxan. Ekimen horren helburua zen Israelek Gazako zerrendari inposatu dion blokeoa haustea, Israel Gazan egiten ari den genozidioaren ondorioz gosez, gaixotasunez eta bonben pean hiltzen ari diren gizabanakoei ontzidi baten bitartez laguntza humanitarioa eramanda.^[15]

GSFk ez zuen helburu hori lortu, Israelek bere armadaren indarrez nazioarteko uretan atzeman baitzuen ontzidia, eta ontzidian zihoazenak bahitu, nazioarteko zuzenbidearen legez kontra. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoak Israeli gogorarazi zion ezen, estatu okupatzailea denez, okupatutako lurretako biztanleei oinarrizko baliabideak emateko betebeharra duela, hau da, bermatu behar duela Gazako zerrendako biztanleek janaria eta edateko ura dituztela, eta ez lukeela oztopatu beharko hara laguntza humanitarioa eraman asmo duen egitasmorik. Aitzitik, Israelgo Segurtasun Nazionaleko ministro Itamar Ben-Gvirrek adierazi zuen parte-hartzaileak terroristak direla eta halakotzat espetxeratu beharko liratekeela. Europako Batzordeak adierazi zuen ez dituela Gazari laguntzeko ontzidiak babesten.

Ontzidiaren izena ṣumūd arabierazko hitzetik dator, eta «iraunkortasuna, konstantzia» adierazten du, palestinarrek israeldar kolonizazioaren aurrean duten jarrera izendatzeko erabiltzen den hitzetik, alegia.

Jatorria

GSF 2025eko uztailean sortu zen, Gazako genozidioaari erantzunez, mugimendu politiko eta humanitario ugarik bat egin zutelako: besteak beste, Askatasunaren Ontzidiaren Koalizioak, Gazarako Mundu Martxak, Magreb Sumud ontzidiak eta Sumud Nusantarak.

Antolatzaileen asmoa da historiako itsas konboi zibilik handiena eratzea, tamaina ezberdinetako dozenaka itsasontziz osatua. Hainbat portutatik abiatu dira, bereziki Mediterraneo ingurutik, eta ontzidia Gazara hurbiltzen doan eran portu bakoitzeko ontziak bat eginez doaz. 2025eko abuztuaren hasieran, antolatzaileek 44 herrialde ordezkatzen dituzten ekintzaileen parte-hartzearen berri eman zuten; tartean, euskal herritarrak.^[16]

Nazioarteko ontzidia abuztuaren 31n, igandez, 15:30ean abiatu zen, eta bidaia astebete eta bi aste arteko epean egitea aurreikusi zuten.^[17]

Kanpaina

Abuztuaren 31n Bartzelonako portutik Gazarako lehen flotilla atera zen. 44 herrialdetako 300 pertsona ziren. Helburuak korridore humanitarioa irekitzea eta Israelek palestinarren gainean duen setioa geldiarazteko ere ziren. Klimatologia ez zuen lagundu: ekaitz elektromagnetiko bat zegoen ontzidiaren gainean astelehen gauean. Ontziak Bartzelonara itzuli behar izan ziren eta, ordu batzuetara, portutik bigarren saiakera egin zuten.^[18]

Ontzidiko kideen artean baziren zenbait pertsona ospetsu:, pertsona ezagunek hartzen dute parte, besteak beste, Ada Colau, Greta Thunberg, Thiago Ávila, Yasemin Acar, Mariana Mortágua, Saif Abukeshek. Parte-hartzaileen artean aktibistak, medikuak, marinelak, politikariak edo kulturako beste pertsona ospetsu batzuk izan ziren.^[19]

Israelen erantzuna

Itamar Ben-Gvir Israelgo Segurtasun Nazionaleko ministroak plan bat aurkeztu zion gobernuari, Gazara nabigatzeko inoiz prestatu den ontzidi handiena geldiarazteko.

Ben-Gvir nabarmendu zuen ontzidia, bere ustezko asmo humanitarioak gorabehera, Israelen subiranotasuna ahultzeko eta Hamasi Gazan laguntzeko saiakeratzat hartuko zela. Ontzidiarekin lotuta atzemandako ekintzaile guztiak Israelgo Ketziot eta Damon kartzeletan atxilotuko dituzte. Kartzela horiek terroristak baldintza zorrotzetan edukitzeko erabiltzen dira. Ekintzaileei pribilegio bereziak ukatuko dizkiete, hala nola telebista, irratia eta janari espezializatua.^[20]

Global Sumud Flotillaren aktibista koordinatzaileetako batek, Saif Abukeshek, Ben-Gvirri erantzun zion Israelek «terrorista» apelazioa erabiltzen duela bere oposiziokoen aurka, bere ekintzak justifikatzeko. Abukesheken arabera, «Israelek terrorista-kategoria ematen die palestinar guztiei, egun bat edo 100 urte badituzte» eta «egin nahi dituen krimenak justifikatzeko» egiten du.^[21]

Geroago, irailaren 4an argitaratutako komunikatu ofizial batean, Global Sumud Flotillak (GSF) Ben-Gvir ministroaren deklarazioa gaitzetsi zuen, eta adierazi zuen haren mehatxuek «funtsik ez izateaz gain, nazioarteko zuzenbide humanitarioaren eta Genevako Hitzarmenen ageriko urraketa direla». GSFren koordinatzaileek gehitu zuten ministroaren jarrera bat datorrela Israelen jardun orokorrarekin: «Israelen okupazio kolonialistak denbora luzea darama taktika horiek Palestinako herriaren aurkako arma gisa erabiltzen, hura kriminalizatuz, basatitzat agertuz eta gizatasuna kenduz, bai eta protesta baketsuak eta palestinarrekiko elkartasun humanitarioa isilduz ere, mundu osoko justiziarako deialdiak erreprimitzeko ahalegin etsigarri batean». Ontzidiak gobernuei, Nazio Batuei eta, oro har, nazioarteko komunitateari dei egin zien laguntza eman zezaten eta laguntza ontziak eta tripulazioa segurtasunez igaroko zirela berma zezaten.^[22]^[23]

Erasoak

Lehenengo erasoa

Tunisiako portuan zegoen Gazarako ontzidiak lehen eraso bat jasan zuen irailaren 8an. Drone batetik jaurtitako lehergai baten bidez izan zen. Ez zen zauriturik gertatu, baina ontzi guztiak hustu zituzten badaezpada. Aurretik ustez «zaintzako» drone batzuk itsasontzien gainetik hegan egin zuten. Dirudienez, erasoa jasan zuen ontzian Greta Thunberg aktibista ezaguna zihoan. Tunisia da Gazara iritsi aurretik aurreikusitako azken geldigunea; aurrekariak ikusita Israelek eraso bat egiteko arriskua handia da.^[24]

Egun berean, Ursula von der Leyen buru zuen Europako Batzordea Global Sumud Flotillaren aurka agertu zen, eta argudiatu zuen horrelako ekimenek «gatazka eskalatu» eta «parte-hartzaileak arriskuan jar ditzaketela».^[25]

Bigarren erasoa

Irailaren 9an, Tunisiako portuan, drone batek beste itsasontzi batean lehergai bat jaurti zuen, aurreko eguneko erasoaren pare. Ez zen zuriturik izan, eta ontziak ez zuen kalte garrantzitsurik jasan.^[26]

Hirugarren erasoa

Irailaren 23an eraso gogorrago jasan zuen ontzidiak, Yasemin Acar ontzidiko zuzendaritzako kideak salatu zuenez. Alma ontzitik kontatu zuenaren arabera, astearte arratsaldean 16 drone inguruko multzo bat ikusi zuten ontzidiaren gainean hegan. Gauean itzuli egin zen saldoa, eta lehergailuekin eraso zien ontzidiko 11 ontziri. Greziaren pareko nazioarteko uretan izan zen erasoa. Acarrek ez zuen argitu zenbateko kaltea izan zuten ontziek. «Uste baduzue Gaza oso urrun dagoela kezkatzeko, oker zaudete. Eraso egin digute Europako kostan bertan». Gaineratu zuen Israelek ontzidia Gazara heltzea galarazi nahi zuela bonben bidez, baina ez zuela lortuko. Beste ekintzaile batek azaldu zuenez, gutxienez lau bonba jaurti zituzten ontzien inguruan, eta sua eragiteko bi gailu ontzien kareletan jausi ziren. «Kalte egin diete ontzi batzuei, baina ez da inor zauritu». ^[27]

Israelek ontzidia atzematea eta han zihoazenak bahitzea

Urriaren 1ean, Israelgo Armadak indarrez atzeman zuen ontzidia, eta ontzidian zihoazen ekintzaileak bahitu zituen, nazioarteko uretan, nazioarteko zuzenbidearen legez kontra. Israelgo Atzerri Ministerioaren arabera, hamar ontzitako ekintzaileak Axdodeko portura eraman zituzten. 200 ekintzaile atxilotu zituzten. Ontzidian 530 lagun zihoazen; tartean, hiru euskal hiritar. Lehorrera iristean, ontzi horietako ekintzaileak deportatzeko prozedurak hasiko zituzten. Global Sumud Flotillak, ordea, esan zuen hiru ontzi Gazara bidean zeudela oraindik, baina ez zuten horien kokapenaren berri.^[28]

Militarrek ur kanoiak erabiliz egin zieten eraso Global Sumud Flotillako ontziei, eta horietakoren bat jo zuten gerra ontziekin. Fusilekin armaturik sartu ziren militarrak hainbat ontzitan. Channel 12 Israelgo telebista kateak esan zuen Ketziot izeneko kartzelan osatutako auzitegi berezi batek epaituko zituela deportazioari uko egiten ziotenak, eta hori Barne Ministerioko zenbait kidek osatuko zutela.^[28]

Erantzunak

Israelek Global Sumud elkartasun ontzidia atzemateak eta ontzidian zihoazen ekintzaileak bahitzeak haserrea piztu zuen munduan. Iragarri bezala, mundu osoko hainbat tokitan, protesta egiteko grebak, elkarretaratzeak eta manifestazioak egin ziren palestinarren alde eta Israelen aurka.

Euskal Herrian, jende ugari bildu zen Hego Euskal Herriko protestetan. Goizean, greba egin zuten ikasleek; arratsaldean, berriz, elkarretaratzeak eta manifestazioak egin zituzten hainbat hiri eta herritan, Gazarako Mugimendu Globala kolektiboak eta Palestinarekin Elkartasuna taldeak deituta. «Beste behin ere, Israelek eraso egin dio giza eskubideak babesten dituen nazioarteko mugimendu zibil bati», salatu zuen protesta horietan Gazarako Mugimendu Globalak. «Beste behin ere, gobernuak isilik dira, edo komunikatu hutsalak egiten dituzte, eta bitartean apartheidean eta okupazioan oinarritutako erregimen batekin armak salerosten dituzte, itunak negoziatzen dituzte eta harreman horiek normalizatzen dituzte». Mendebaldeko gobernuen «konplizitatea» txarretsi zuen mugimenduak. Azkenik, lau eskaera egin zituzten:^[29]

Gazako blokeoa bukatzea, laguntza humanitarioa sar dadin.
Global Sumud Flotillako kideak askatzea.
Israeli armen enbargo bat ezartzea.
Gobernu sionistarekin harreman oro etetea.

Oro har, haserre agertu zen nazioartea, bestetik. Qatarko Gobernuak, kasurako, prentsa ohar baten bidez exijitu zion Israeli «berehala» aske uzteko atxilo hartutako ekintzaile guztiak; Belgikako Atzerri ministro Maxime Prevotek, bestalde, bilerara deitu zuen Israelek Belgikan zuen enbaxadorea.^[28]

Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoak ere hitz egin zuen Israelen erasoari buruz. Bulegoaren bozeramaile Thameen al-Kheetanek gogorarazi zion Israeli, prentsari egindako adierazpenen bidez, estatu okupatzailea denez okupatutako lurraldeetako biztanleei oinarrizko baliabideak emateko betebeharra duela, hau da, bermatu behar duela Gazako zerrendako biztanleek janaria eta edateko ura dituztela, eta ez lukeela oztopatu beharko hara laguntza humanitarioa eraman asmo duen egitasmorik.^[30]