Вялікі слоўнік беларускай мовы
| Вялікі слоўнік беларускай мовы | |
|---|---|
| Аўтар | Ф. А. Піскуноў |
| Жанр | Слоўнік (арфаграфічна-парадыгматычны) |
| Мова арыгінала | беларуская мова |
| Выдавец | Зміцер Колас |
| Выдавецтва | Тэхналогія |
| Выпуск | 2012 |
| Старонак | XVI + 1208 |
| ISBN | 978-985-458-225-2 |
«Вялі́кі сло́ўнік белару́скай мо́вы» — арфаграфічна-парадыгматычны слоўнік беларускай мовы, складзены Фёдарам Піскуновым і выдадзены ў 2012 годзе ў Мінску выдавецтвам «Тэхналогія». З’яўляецца адным з найбуйнейшых лексікаграфічных даведнікаў беларускай мовы пачатку XXI стагоддзя.
Гісторыя стварэння
[правіць | правіць зыходнік]Аўтар слоўніка, лінгвіст і праграміст Фёдар Піскуноў, працаваў над укладаннем выдання больш за 12 гадоў[1]. Асноўнай прычынай стварэння стала незадаволенасць існуючымі слоўнікамі, якія штучна падзялялі лексіку на літаратурную і дыялектную, часта ігнаруючы апошнюю. Аўтар імкнуўся зафіксаваць рэальны стан мовы, не абмяжоўваючыся жорсткімі нарматыўнымі рамкамі[1][2].
Апісанне
[правіць | правіць зыходнік]Слоўнік змяшчае каля 223 тысяч слоў[2]. Ён створаны на аснове ўнікальнай электроннай базы даных, якая ўключае больш за 70 мільёнаў словаўжыванняў з больш чым 2300 літаратурных крыніц[3]. Корпус тэкстаў ахоплівае перыяд ад 1920-х гадоў да пачатку XXI стагоддзя, уключаючы творы класікаў беларускай літаратуры (Н. Гілевіч, Р. Барадулін, М. Стральцоў, пераклады В. Сёмухі), матэрыялы перыядычнага друку («Звязда», «Наша Ніва») і іншыя крыніцы[1].
У адрозненне ад акадэмічных слоўнікаў, «Вялікі слоўнік беларускай мовы» фіксуе не толькі кадыфікаваную лексіку, але і словы, якія раней лічыліся дыялектнымі або размоўнымі, а таксама аўтарскія наватворы (неалагізмы)[4]. Асаблівая ўвага нададзена лексіцы, якая была выведзена з ужытку па ідэалагічных прычынах або незаслужана забыта[1].
Структурна слоўнік спалучае рысы арфаграфічнага і граматычнага даведнікаў. Кожнае слова мае граматычны індэкс, які адсылае да табліц узорных парадыгм (усяго каля 300 табліц), што дазваляе карыстальніку правільна змяняць слова[1]. У дадатках прыведзены афіцыйныя назвы дзяржаў свету, назвы населеных пунктаў Беларусі і іншыя геаграфічныя назвы.
Ацэнкі
[правіць | правіць зыходнік]Слоўнік атрымаў высокую ацэнку спецыялістаў. Прафесар Г. А. Цыхун адзначыў яго рэпрэзентацыйны характар, які адлюстроўвае наяўны стан мовы[3]. Прафесар М. Р. Прыгодзіч назваў выхад слоўніка «эпахальнай з’явай у гісторыі беларускай лексікаграфіі» і падкрэсліў важнасць вяртання ў літаратурны ўжытак дыялектнай і аўтарскай лексікі, якую Ф. Піскуноў уключыў у рэестр без дыскрымінацыйных памет «абл.» (абласное) ці «разм.» (размоўнае)[3].
Бібліяграфія
[правіць | правіць зыходнік]- Піскуноў, Ф. А. Прадмова // Вялікі слоўнік беларускай мовы: арфаграфія, акцэнтуацыя, парадыгматыка (каля 223 000 слоў). — Мінск: Тэхналогія, 2012. — XVI + 1208 с. — ISBN 978-985-458-225-2.
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ а б в г д Юрась Бушлякоў. Фёдар Піскуноў прэзэнтаваў «Вялікі слоўнік беларускай мовы». Радыё Свабода (15 мая 2012). Праверана 1 студзеня 2026.
- ↑ а б Піскуноў 2012, с. V.
- ↑ а б в Прыгодзіч 2014, с. 452.
- ↑ Прыгодзіч 2014, с. 452—453.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Прыгодзіч М. Р. «Вялікі слоўнік беларускай мовы» Ф. Піскунова як спроба літаратурна-моўнай кадыфікацыі пазаслоўнікавай лексікі на пачатку ХХІ ст. // Слова ў кантэксце часу: да 85-годдзя прафесара А. І. Наркевіча: зб. навук. прац. — Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2014. — Т. 1. — С. 451—455.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]- Анлайн-версія слоўніка на сайце slounik.org
