Loft

Dawny magazyn przebudowany na loft w Chicago

Loft – mieszkanie urządzone w dawnych pomieszczeniach przemysłowych, na przykład w fabrykach lub magazynach, a także mieszkanie o dużej, otwartej przestrzeni, zaprojektowane w stylu industrialnym.

Słowo „loft” pochodzi z języka islandzkiego, w którym oznaczało „powietrze”, „przestrzeń” lub „piętro”. Oksfordzki słownik języka angielskiego definiuje je jako dużą, otwartą przestrzeń w budynku poprzemysłowym, a także jako strych, poddasze bądź gołębnik. Współcześnie termin ten stosuje się do każdej zrewitalizowanej przestrzeni, której oryginalna struktura została zaadaptowana na cele mieszkalne.

Definicja i cechy architektoniczne

Pojęcie loftu ma dwojakie znaczenie: określa autentyczne, zaadaptowane obiekty poprzemysłowe (jak stare fabryki, magazyny czy młyny) albo nowo powstałe lokale mieszkalne, które architektonicznie nawiązują do industrialnej stylistyki.

Sala konferencyjna w budynku postindustrialnym, ukazująca typowe elementy stylu loft: odkrytą cegłę, wysokie okna i eksponowane instalacje wentylacyjne

Cechą charakterystyczną loftów jest przestronność uzyskana dzięki dużej powierzchni – często przekraczającej 200 m² – oraz wysokości sięgającej od 3,5 do 4,5 metra. Konstrukcja budynku oparta na słupach umożliwia dowolną, otwartą aranżację wnętrza. Do elementów wykończenia loftów należą m.in. surowe ceglane ściany, duże przeszklenia, widoczne instalacje techniczne oraz zachowane fragmenty pierwotnej konstrukcji drewnianej lub metalowej.

Geneza i kontekst historyczny

Adaptacja budynków przemysłowych na cele mieszkalne rozpoczęła się w latach 50. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. W wyniku recesji gospodarczej zamknięto wiele przedsiębiorstw, co spowodowało opustoszenie licznych fabryk i warsztatów. Opuszczone budynki przekształcano na lokale, które zachowywały ślady dawnego przeznaczenia, takie jak okna ze szprosami, betonowe wykończenia ścian oraz metalowe schody. Pozostawienie elementów postindustrialnych wynikało z barier technologicznych i finansowych, które uniemożliwiały gruntowną przebudowę tych obiektów.

Rekonstrukcja loftu w stylu z 1998 roku, Museum of the Home (dawniej Geffrye Museum), Londyn, lipiec 2016

Pierwszymi mieszkańcami loftów byli nowojorscy artyści, poszukujący tanich przestrzeni łączących funkcję domu, pracowni i galerii wystawowej w XIX-wiecznych halach fabrycznych. Początkowo pofabryczne budynki zasiedlano nielegalnie, ponieważ znajdowały się w strefach przeznaczonych wyłącznie do działalności przemysłowej, co wykluczało funkcję mieszkalną w świetle ówczesnego prawa. Późniejsze zmiany planistyczne umożliwiły zorganizowaną rewitalizację terenów postindustrialnych, co doprowadziło do zaadaptowania starych hal i magazynów m.in. w nowojorskim SoHo, berlińskim Kreuzbergu czy dawnych dokach w Londynie. Z biegiem lat mieszkanie w loftach zyskało popularność, a obiekty te przekształciły się w apartamenty o wysokim standardzie.

Charakterystyka

Pojęcia „loftowy” i „industrialny” opisują dwa pokrewne, lecz odrębne style wnętrzarskie. Styl industrialny charakteryzuje się surowością imitującą oryginalny wygląd obiektów poprzemysłowych. Styl loftowy stanowi jego wariant, w którym surowy charakter wnętrza bywa łagodzony miękkimi tekstyliami i dekoracjami, mającymi nadać aranżacji przytulności. Współczesny loft realizowany jest w różnych formach: od tzw. hard loftu, maksymalnie eksponującego postindustrialną genezę wnętrza (beton, surowa cegła, widoczne instalacje techniczne), po bardziej zbliżony do standardowych mieszkań soft loft.

Loft Bolko Loft mh1 w Bytomiu

Lofty w Polsce

Adaptacje obiektów przemysłowych na lofty w Polsce rozpoczęły się na początku XXI wieku. Za pierwszy polski przykład tego typu inwestycji uznaje się Bolko Loft w Bytomiu, zaprojektowany przez architekta Przemysława Łukasika i zrealizowany w 2002 roku w budynku dawnej lampiarni Zakładów Górniczo-Hutniczych „Orzeł Biały”. Budynek, wznoszący się na żelbetowych słupach osiem metrów nad ziemią, został zaliczony do ikon polskiej architektury po 1989 roku. Wielkoskalowym przedsięwzięciem była natomiast rewitalizacja zabytkowej XIX-wiecznej fabryki Karola Scheiblera w łódzkiej dzielnicy Księży Młyn, znana jako „U Scheiblera”.

W kolejnych latach inwestycje loftowe zaczęły powstawać w innych miastach. W Warszawie zaadaptowano m.in. budynki Fabryki PZO oraz kompleks Centrum Praskie Koneser, zlokalizowany w dawnej wytwórni wódki na Pradze. W Poznaniu (City Park) i Kołobrzegu osiedla powstały w dawnych koszarach wojskowych. W Żyrardowie inwestycje zrealizowano w XIX-wiecznych budynkach Starej i Nowej Przędzalni, a w Zielonej Górze – w poniemieckich obiektach zakładu włókienniczego (pod nazwą Tkalnia).

Obiekty tego typu realizowane są również na Górnym Śląsku (m.in. Zawisza Rezydencje w Gliwicach czy lofty w magazynie zbożowym dawnego browaru w Siemianowicach Śląskich). Na Dolnym Śląsku, we Wrocławiu, lofty powstały m.in. w budynku dawnej destylarni (późniejszej siedzibie spółdzielni Tricot) oraz w kompleksie Nowa Papiernia przy ul. Kościuszki, zlokalizowanym w murach dawnej fabryki papieru z 1889 roku (niezrealizowany pozostał z kolei plan adaptacji we wrocławskim Browarze Piastowskim).

Zobacz też

• poddasze