macOS

Developanto	Apple Inc.
Skribita en	C, C++, Objective-C, Swift
Familio	Unix
Bazita sur	Darwin
Unesma publikigo	24ma di marto 2001
Lasta stabila versiono	14.5 (Sonoma); (13ma di mayo 2024)
Lasta proba versiono
Tipo di kerno	Hibrida (XNU)
Licenco	Proprietala
Reto-pagino	apple.com/macos

macOS (stilizita kom macOS) esas lineo di funcionanta sistemi di tipo Unix de Apple, ed inkluzesas kun omna nova komputori Apple Macintosh depos 2002. L'funcionanta sistemo originale nomizesis Mac OS X, ed en 2012 ol rinomizesis ad OS X. En 2016, la nomo chanjis itere, de OS X a macOS.

macOS ne esas simple la lasta versiono dil sistemo di Apple naskinta en 1984 kun l'unesma komputero Macintosh: esanta direta sucedanto di NeXTSTEP, ol esas komplete riskribita sur la bazo di BSD e Mach, ed esas de fakto diferanta funcionanta sistemo.

La precipua argumento prezentita da la fabrikanto Apple por ica sistemo esas ke ol kombinas la fidebleso dil Un*x-sistemi de qui ol derivas, e la simpleso di uzo dil Macintosh-sistemi.

La mobila funcionanta sistemo iOS esas versiono adaptita **de** macOS ed uzesas por la iPhone ed iPad.

Historio

La klasika Mac OS esis programita en la yari 1980a kun l'ideo ke on uzus precipue un sola programo samatempe sur komputero. Suportar la multitaskado preempiva, t.e. la posibleso exekutar plura programi sur la sama komputero independente e sen interferar l'una kun l'altra, montris su tre desfacila por **esar adjuntita** al sistemo. En la yari 1990a, la komputori Macintosh perdis multa suporto pro la manko di ica posibleso, qua ja esis realigita sur multa altra sistemi.

Kun la tempo, la klasika sistemo Mac OS divenis plu e plu obsoleta e desfacila por rinovigar. Ol divenis sempre plu klara ke esus plu simple konceptar nova kompleta sistemo kam solvar omna problemi dil existanta sistemo. En 1999, komence, sur limitizita skalo, nur servilo-versiono publikigesis. Ica versiono inkluzis helpo-programi por la jero di laboro-grupi e simpligita aceso a reto-servadi, quale ret-servilo di e-posto, servilo Samba e servilo DNS. En marto 2001, versiono di Mac OS X por konsumanti publikigesis sen ica servadi. Ol esis grande bazita sur NeXTSTEP, la funcionanta sistemo por komputori NeXT, qua siavice esas bazita sur BSD-kerno.

Dum kelka tempo, l'anciena Mac OS ankore povis uzesar en emulo, nomizita Classic, qua exekutesis kom apliko sur la nova sistemo. Tamen, depos 2006, kande Apple komencis transiro de mikroprocesori PowerPC ad Intel-mikroprocesori, la Classic-emulo gradale **retretis** de la servo dum ke la uzanti chanjis a la nova procesori.

Depos novembro 2020, Apple exekutis transiro ad ankore altra tipo di procesoro: versiono di ARM personalizita da Apple, nomizita Apple Silicon. La fakto ke Apple povis kontrolar ambe la mashino e macOS rezultis en profunda integrigo dil du, quo permisis plubonigo di efikiveso. Kompari inter la M-serio di Apple Silicon e la chipi di portabla komputori di Intel rimarkigis ke Apple Silicon operas ye multe plu basa energio-niveli dum ke ol furnisas egala o supera performo en multa laboro-charji.

Arkitekturo

macOS esas konstruktita sur stratigata arkitekturo:

Kerno: La hibrida kerno XNU (akronimo rekursanta por "X is Not Unix") kombinas la mikrokerno Mach kun parti de la BSD-kerno, provizante protektata memoro, preempiva multitaskado, e suporto por POSIX-API.
Grafika strato: Quartz, Core Animation e Metal furnisas la grafika kapablesi, inkluzite la famoza Aqua-interfaco konocata pro sua translucideso ed animi.
Frameworki: Cocoa, Carbon e Java provizis l'API por developisti; nuntempe Cocoa esas la chefa moyeno por developar Mac-apliki.
Sekureso: Funkcioni quale Gatekeeper, XProtect e la obligata kodexo-signato helpas protektar la sistemo kontre malicema programaro.

Apliki inkluzita

macOS inkluzas multa enkorpigita apliki:

Finder – administrilo di dosieri
Safari – retumilo
Mail – e-posto kliento
Preview – vidilo di imaji e PDF
Time Machine – sistemo di rezervo-kopio
Xcode (opciona) – developala medio