Onomastika

Onomastika izen bereziak aztertzen dituen hiztegigintza edo lexikografiaren atala da, eta izen nagusien multzoa. Honako hiru atal hauetan banatzen da:

antroponimia, pertsona izenak (antroponimoak) aztertzen dituena,
toponimia, leku izenak (toponimoak) aztertzen dituena, eta
bionimia, izaki bizidunen izenak aztertzen dituena.

Toponimia, gainera, beste zenbait zientziatan ere aztertzen da batzuetan; hala nola historia, geografia, mitologia, literatura, eta abar.

2016an, Onomastika Elkartea eratu zen Euskal Herrian, Ricardo Zierbide, Ander Ros, Josemari Sestorain eta besteren ekimenaz.

Onomastika-glosategia

Antroponimia: pertsona-izenak

Antroponimia pertsona-izenak aztertzen dituen zientzia-alorra da.

cognomena: erromatar batzuek zeramaten izengoitia,
etnonimoa: herri baten edo etnia baten izena,
izengoitia: pertsona baten ezizena.
jentilizioa: leku bateko biztanleei edo herritarrei ematen zaien izena,
hagionimo: santu-izena,
matronimoa: familia-izena, amagandik jasoa,
patronimoa: familia-izena, aitagandik jasoa,
teonimoa: jainko edo jainkosa baten izena.

Toponimia: leku-izenak

koronimoa: eskualde-izena,
hagiotoponimoa: leku-izena, santu-izen batetik jasoa,
hidronimoa: ur-masa baten izena (ibaiak, aintzirak, itsasoak...),
mikrotoponimoa: leku-izena, maila lokalean,
oronimoa: mendi-izena,
odonimoa: kale-izena,
patronimikoa: pertsona izen batetik eratorria —ia beti aitaren izanetik eratorria―, jatorria adierazten duen deitura edo izena,
toponimoa: leku-izena, oro har.

Termino generikoak

Termino horiek izen arruntei edota izen bereziei dagozkie.

akronimoa: hitz-multzo baten laburpena, ahoskatzeko modukoa,
alonimoa: beste izen bat (batez ere egile batena edo lan batena),
antonimoa: beste baten aurkako esanahia duen hitza,
eponimoa: pertsona-izen batetik hartutako leku- edo gauza-izena,
exonimoa: kanpoko izena, beste hizkuntza batetik hartutako pertsona- edo leku-izena, grafia egokituz,
homonimoa: izen berekoa,
hiperonimoa: objektu jakin bat baino kategoria zabalagoko izena,
hipokoristikoa: izen baten aldaera familiar edo maitekorra,
hiponimoa: objektu jakin bat baino kategoria murritzagoko izena,
meronimoa: zati baten izena,
metonimia: gauzak beste izen batez izendatzea, esanahiaren desplazamenduaren bitartez,
paronimoa: antzeko izenak,
sigla: hitz multzo baten inizialekin osatutako izena,
sinonimoa: beste hitz baten esanahi bera edo bertsua duen terminoa.
txikigarria: beste hitz batetik eratorritako terminoa, txikitasun, goxotasun edo ahultasun ideia erantsiz,

Ikus, gainera

Kanpo estekak

Euskal Onomastikaren Datutegiaren kontsulta on line, «EODA - Bilaketa - EODA» www.euskaltzaindia.eus
EIMAren Onomastika lana.
EIMAren "Izen zerrendak".
Euskal Autonomia Erkidegoko toponimia Euskadi.eus
Mapas para una Nación-Txalaparta.mpg. (kontsulta data: 2023-02-27).

Datuak: Q175156
Multimedia: Onomastics / Q175156