Laridae
| Laridae | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Kuzey gümüş martısı Larus argentatus | |||||||||||
Biyolojik sınıflandırma  | |||||||||||
| |||||||||||
| Alt familyalar | |||||||||||
Laridae Charadriiformes takımına bağlı bir kuş familyası.[1]
Taksonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Laridae familyası Fransız polimat Constantine Samuel Rafinesque tarafından 1815 yılında Laridia adıyla tanımlandı.[2][3] Tarihsel olarak Laridae familyası martılarla sınırlandırılmış iken sumrular farklı Sternidae familyasında, makasgagalar ise Rynchopidae familyasında sınıflandırılmaktaydı.[4] Nodiler ise geleneksel olarak Sternidae içinde değerlendirilirdi. Charles Sibley ve Jon Ahlquist 1990 yılında alklar ile korsanmartıları da daha genişletilmiş Laridae familyası içinde değerlendirdiler.[5]
Baker ve arkadaşlarının 2007 yılında yayımladıkları moleküler filogenetik araştırma Anous cinsi içinde sınıflandırılan nodilerin, martılar, makasgagalar ve diğer sumruların oluşturduğu bir klad ile kardeş grup oluşturduğunu ortaya koydu.[6] Monofiletik bir familya grubu oluşturmak için Laridae familyası daha önceden Sternidae ve Rynchopidae familyaları içinde yer alan cinsleri de içine alacak şekilde genişletildi.[7][8]
Baker ve arkadaşları Laridaer soyunun Kretase döneminin sonundan önce hem korsanmartılar (Stercorariidae) hem de alklara (Alcidae) evrimleşen bir soydan ayrıldığını ortaya koydu. Ayrıca Laridae soyunun da yaklaşık 60 milyon yıl önce Paleosen'in başında ayrışmaya başladığını da gösterdiler.[6] Alman palaentolog Gerald Mayr bu erken tarihlerin geçerliliğini sorgulayarak moleküler verileri ayarlamak için uygun olmayan fosillerin kullanıldığını öne sürdü. En erken chradriiform fosiller yalnızca Eosen'in sonuna, yani yaklaşık 35 milyon yıl önceye tarihlenmektedir.[9]
Anders Ödeen ve arkadaşları farklı türlerdeki SWS1 opsin genine bakarak kıyı kuşlarında ultraviyole görüşün gelişmesini araştırdılar; martılar bu araştırmaya kadar ultraviyole görüşe sahip olan tek kıyı kuşları türleri olarak biliniyordu. Araştırmalarının sonucunda bu genin martı, makasgaga ve nodi soylarında olduğunu ama sumru soyunda olmadığını ortaya çıkardılar. Aynı zamanda, kanıtları çok güçlü olmasa da nodilerin daha erken bir soy olduğunu önerdiler.[10]
Cinsler
[değiştir | kaynağı değiştir]Familya 23 cins içinde sınıflandırılmış 106 tür barındırır.[11]
- Altfamilya Rynchopinae
- Cins Rynchops (3 tür)
- Altfamilya Gyginae
- Cins Gygis (3 tür)
- Altfamilya Anoinae
- Cins Anous (5 tür)
- Altfamilya Sterninae
- Cins Onychoprion (4 tür)
- Cins Sternula (7 tür)
- Cins Phaetusa (1 tür; kalın gagalı sumru)
- Cins Gelochelidon (2 tür)
- Cins Hydroprogne (1 tür; Hazar sumrusu)
- Cins Larosterna (1 tür; İnka sumrusu)
- Cins Chlidonias (4 tür)
- Cins Sterna (13 tür)
- Cins Thalasseus (8 tür)
- Altfamilya Larinae
- Cins Creagrus (1 tür; kırlangıç kuyruklu martı)
- Cins Hydrocoloeus (1 tür; küçük martı)
- Cins Rhodostethia (1 tür; pembe martı)
- Cins Rissa (2 tür)
- Cins Pagophila (1 tür; ak martı)
- Cins Xema (1 tür; çatal kuyruklu martı)
- Cins Saundersilarus (1 tür; Saunders martısı)
- Cins Chroicocephalus (10 tür)
- Cins Leucophaeus (5 tür)
- Cins Ichthyaetus (6 tür)
- Cins Larus (25 tür)
Konuyla ilgili yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Grant, Peter J. (1986) Gulls: a guide to identification 0-85661-044-5
- Howell, Steve N. G. and Jon Dunn (2007) Gulls of the Americas 0-618-72641-1
- Olsen, Klaus Malling & Larsson, Hans (1995): Terns of Europe and North America. Christopher Helm, London. 0-7136-4056-1
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "ITIS". 8 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2022.
- ^ Rafinesque, Constantine Samuel (1815). Analyse de la nature ou, Tableau de l'univers et des corps organisés (Fransızca). 1815. Palermo: Self-published. s. 72. 13 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2026.
- ^ Bock, Walter J. (1994). History and Nomenclature of Avian Family-Group Names. Bulletin of the American Museum of Natural History. 222. New York: American Museum of Natural History. ss. 138, 252. hdl:2246/830.
- ^ Christidis, Les; Boles, Walter E. (2008). Systematics and Taxonomy of Australian Birds. Canberra: CSIRO Publishing. s. 128. ISBN 978-0-643-06511-6.
- ^ Sibley, Charles Gald & Ahlquist, Jon Edward (1990): Phylogeny and classification of birds. Yale University Press, New Haven, Conn.
- ^ a b Baker, A.J.; Pereira, S.L.; Paton, T.A. (2007). "Phylogenetic relationships and divergence times of Charadriiformes genera: multigene evidence for the Cretaceous origin of at least 14 clades of shorebirds". Biology Letters. 3 (2): 205-209. doi:10.1098/rsbl.2006.0606
. PMC 2375939 . PMID 17284401. Baker, Allan J; Pereira, Sérgio L; Paton, Tara A (2008). "Erratum: Phylogenetic relationships and divergence times of Charadriiformes genera: multigene evidence for the Cretaceous origin of at least 14 clades of shorebirds". Biology Letters. 4: 762-763. doi:10.1098/rsbl.2006.0606erratum .
- ^ "Noddies, skimmers, gulls, terns, skuas, auks – IOC World Bird List". worldbirdnames.org. 20 Şubat 2025. 24 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2025.
- ^ Burger, J.; Gochfeld, M.; Bonan, A. (2020). "Gulls, Terns, Skimmers (Laridae)". del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D.A.; de Juana, E. (Ed.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions. doi:10.2173/bow.larida1.01. Erişim tarihi: 22 Nisan 2017.
- ^ Mayr, Gerald (2011). "The phylogeny of charadriiform birds (shorebirds and allies) – reassessing the conflict between morphology and molecules". Zoological Journal of the Linnean Society. 161 (4): 916-934. doi:10.1111/j.1096-3642.2010.00654.x.
- ^ Odeen, Anders; Håstad, Olle; Alström, Per (2010). "Evolution of ultraviolet vision in shorebirds (Charadriiformes)". Biology Letters. 6 (3): 370-74. doi:10.1098/rsbl.2009.0877. PMC 2880050 . PMID 20015861.
- ^ AviList Core Team (2025). "AviList: The Global Avian Checklist, v2025". doi:10.2173/avilist.v2025 . Erişim tarihi: 13 Ocak 2026.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Laridae ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Vikitür'de Laridae ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
| Charadriiformes ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
