Eimskipafélag Íslands

Eimskipafélag Íslands hf
Rekstrarform	Hlutafélag á aðalmarkaði Nasdaq Iceland OMX: ICE90274
Slagorð	Yfir hafið og heim
Stofnað	17. janúar 1914
Staðsetning	Sundabakka 2, 104 Reykjavík, Ísland
Lykilpersónur	Vilhelm Már Þorsteinsson, forstjóri Baldvin Þorsteinsson, stjórnarformaður Lárus L. Blöndal, varaformaður Guðrún Blöndal, stjórnarmaður Ólöf Hildur Pálsdóttir, stjórnarmaður Margrét Guðmundsdóttir, stjórnarmaður
Starfsemi	Flutningaþjónusta
Heildareignir	€ 536 milljónir (2020)
Tekjur	€ 668 milljónir (2020)
Hagnaður f. skatta	€ 8,77 milljónir (2020)
Hagnaður e. skatta	€ 4,45 milljónir (2020)
Eiginfjárhlutfall	43% (2020)
Dótturfyrirtæki	62 (2020)
Starfsfólk	1.619 (2020)
Vefsíða	www.eimskip.is

Brúarfoss í smíðum árið 2019

Fyrstu hlutabréf Eimskipafélags Íslands árið 1914

Eimskipafélag Íslands er alþjóðlegt skipaflutningafélag með 55 skrifstofur í 20 löndum og fjórum heimsálfum; Evrópu, Norður- og Suður-Ameríku og Asíu. Eimskip sérhæfir sig í alþjóðlegri vöruflutningaþjónustu um allan heim með áherslu á frysti og kælivörur. Félagið starfrækir einnig öflugt net vöruflutninga á Íslandi undir nafninu Flytjandi og dótturfyrirtækið Sæferðir sem gerir út farþegaflutningaferjurnar Baldur og Særúnu. Eimskip var stofnað 17. janúar 1914 með útgáfu hlutabréfa þar sem fjölmargir Íslendingar gerðust stofnfélagar og var félagið kallað "óskabarn þjóðarinnar".

Saga

Undirbúningur að stofnun félagsins hófst árið 1912 og mynduð var bráðabirgðastjórn undir forystu Thors Jensen sem hóf undirbúning að hlutabréfasöfnun og kaupum á skipi. Um 14.000 manns, sem þá voru 15% landsmanna, gerðust stofnfélagar í félaginu auk Vestur-Íslendinga og landsjóðs. Fyrsti formaður stjórnar var Sveinn Björnsson, síðar forseti Íslands. Tvö ný skip voru keypt fyrir félagið; Gullfoss og Goðafoss, bæði smíðuð í Kaupmannahöfn.

Millistríðsárin

Rekstur

Árið 1918 urðu harðar deilur um kaup og sölu hlutabréfa í Eimskipafélaginu. Ýmsir höfðu trú á á því að hlutur í félaginu væri arðbær fjárfesting. Hagnaður félagsins í rekstri árið 1919 varð 1,2 milljónir króna og hafði aldrei verið meiri á þeim fimm árum sem félagið hafði starfað.

Sumarið 1921 varð Pósthússtræti 2 tekið til notkunar og var aðalmiðstöð Eimskipafélagsins næstu 82 árin, eða til 2003. Vegna erfiðrar rekstrarstöðu félagsins árið 1922, var ákveðið að greiða hluthöfum ekki arð að hlutafé sínu frá árinu 1921.

Árið 1924 samþykkti Alþingi að undanþiggja Eimskipafélagið greiðslu tekju- og eignarskatts næstu fjögur ár vegna fjárhagsörðugleika. Snemma ársins varð stjórnendum félagsins ljóst að rekstur árið 1923 mundi skila minni hagnaði en nokkru sinni fyrr, þar sem tekjuafgangur yrði tæpar 44 þúsund krónum samanborið við tæpar 204 þúsund árið 1922. Mikil breyting varð þegar leið á árið þar sem stóraukinn afli togaraflotans leiddi til aukins útflutnings og gengi krónunnar hækkaði. Hagnaður af rekstri þetta ár varð um 292 þúsund krónur. Hörð samkeppni við erlend skipfélög einkenndi starfsemi Eimskipafélagsins árið 1925. Þrátt fyrir samkeppnina var nóg af verkefnum. Vegna góðæris sem einkum stafaði af auknum fiskveiðum varð flutningaþörf svo mikil að félagið þurfti að taka leiguskip til hjálpar.

Í mars 1928 barst Alþingi bréf frá stjórn Eimskipafélagsins með tilmælum um að lögin frá 1924 um skattfríðindi félagsins yrðu framlengd til 5 ára. Ríkisstjórnin samþykkti þetta með þeim skilyrðum að arður yrði ekki hærri en 4% og 60 manns fengju árlega far með skipum félagsins að kostnaðarlausu.

Verkfall 1926

Í ársbyrjun 1926 voru fargjöld og farmgjöld með skipum félagsins lækkuð um 10-33%, vegna hækkandi gengi, fallandi verðlag, og hinnar hörðu samkeppni við erlendu skipafélögin. Það leiddi til þess að laun starfsmanna lækkuðu um 12% og fóru allar starfstéttir háseta og kyndara í verkfall seint í janúarmánuði og stóð í viku.

Skipakostur og siglingar

Siglingar um Norður-Atlantshaf komust smám saman í eðlilegt horf árið 1919 eftir fyrri heimsstyrjöld. Þann 8. september kom nýtt skip til landsins, Goðafoss, sem ætlaður var bæði fyrir farm- og farþegaflutninga. Á árinu var siglingum til Ameríku hætt.

Fastar siglingar Lagarfoss til Hull hófust um áramótin 1922 - 1923. Í apríl 1923 tók félagið við útgerðarstjórn strandferðaskipsins Esjunnar. Þann 1. maí birti Morgunblaðið hugvekju eftir framkvæmdastjóra Eimskipafélagsins, Emil Nielsen, þar sem hann fjallaði um nauðsyn kæliskips.

Í maí 1926 var samið um smíði á fjórða skipi félagsins, kæliskipi sem byggt var með stuðningi Alþingis. Smíði skipsins gekk hratt fyrir sig og var því hleypt af stokknum þann 1. desember og hlaut nafnið Brúarfoss. Þann 19. mars 1927 kom frysti- og kæliskipið Brúarfoss loks til Reykjavíkur.

Kreppan mikla gerði vart við sig árið 1929 og flutningar með skipum Eimskipafélagins minnkuðu og í fyrsta sinn í sögu félagsins hafði orðið tap á rekstrinum. Í ársbyrjun 1930 var Guðmundur Vilhjálmsson ráðinn framkvæmdastjóri félagsins og nýja skipið Dettifoss, kom til Reykjavíkur 10. október.

Á aðalfundi Eimskipafélags árið 1936, var tilkynnt að um sumarið væri byrjað að smíða nýtt farþegaskip sem ætti að fjölga ferðum og ferðamönnum til Íslands og vegna velgengi þess var hugsað um að smíða stærra og betra skip en allar vonir voru úti vegna stóraukinnar eftirspurnar eftir stáli og öðrum málmi vegna aukin vígbúnað í Evrópu. Árið 1939 braust seinni heimsstyrjöldin út sem leiddi til þess að siglingum til Þýskalands var hætt. Skipunum Dettifoss og Goðafoss var sökkt, auk fjögurra leiguskipa var einnig sökkt.

Björgunarafrek

Árið 1932 heyrðist neyðarmerki frá þýska togaranum Lübeck sem strandað hafði á Selvogi. Dettifoss kom á staðinn og bjargaði 14 skipverjum úr togaranum og fór með þá til Reykjavíkur. Þáverandi forseti Þýskalands, Paul von Hindenburg þakkaði skipverjum Dettifoss.

1964 - 2020

Hlutur Vestur-Íslendinga var árið 1964 lagður í sérstakan sjóð, Háskólasjóð, og því komið þannig fyrir að arður af hlutabréfunum rynni til Háskóla Íslands en stjórn Eimskipafélagsins færi með þau atkvæði sem hlutabréfin fólu í sér. Með þessum hætti, og með þeirri reglu að einungis skyldi kosið um helming stjórnar á hverjum aðalfundi, tókst hópi hluthafa sem áttu minnihluta í Eimskipafélaginu að halda í stjórn þess um áratuga skeið.

Árið 1989 varð Eimskip mjög umsvifamikið á íslenskum fyrirtækjamarkaði og tengdist öðrum stórum fyrirtækjum eignaböndum. Þar með bætti Eimskip við sig fjárfestingastarfsemi og var markmiðið að ná arðbærri fjárfestingu í starfsemi sem gæti stutt við aðalstarfsemi félagsins. Burðarás hf. var stofnað til að halda utan um eignarhald verðbréfa félagsins og varð Eimskipafélagið þannig ein af stoðum kolkrabbans svokallaða. Eimskip var því með tvær stoðir; kjarnastarfsemi sem flutningafélag og fjárfestingastarfsemi. Þriðja stoðin, sjávarútvegur bættist við árið 2002.

Eigendaskipti áttu sér stað árið 2003 þegar feðgarnir Björgólfur Guðmundsson og Björgólfur Thor Björgólfsson eignuðust meiri hluta Eimskips. Tveim árum seinna eignaðist eignarhaldsfélagið Avion Group Eimskipafélagið, og Burður hf. var selt út úr Eimskip. Eimskip hélt áfram að vera umfangsmikið í kaupum á félögum þetta ár og fjárfesti í norska frysti- og kæliflutningafélaginu CTG, landflutningafélagi í Færeyjum og síðla árs tók fyrirtækið yfir rekstri Vestmannaeyjaferjunnar Herjólfs. Árið 2019 tók Vestmannaeyjabær við rekstri Herjólfs. Fjárfestingar Eimskips jukust enn frekar árið 2006 þegar Eimskip varð stærsla frystigeymslufyrirtæki í heimi eftir kaup á 72 hitastýrðum geymslum í Norður- og Suður-Ameríku og Ástralíu.

Fjármálahrunið 2008 lék Eimskip grátt þegar 20 þúsund hluthafar töpuðu öllu. Endurskipuleggja þurfti rekstur félagsins og eignuðust lánveitendur og fjárfestingafélagið Yucaipa Eimskip af fullu.

Árið 2009 var félagið lagt niður og nafnið flutt á nýja kennitölu.

Reksturinn batnaði og skilaði félagið hagnaði árið 2010. Það ár voru tvö ný gámaskip sett í smíði, siglingakerfi stækkað og félagið var svo skráð á markað árið 2012.

Aldarafmæli Eimskips var fagnað árið 2014 með veglegum hátíðahöldum, en hápunktarnir voru afmælishátíð í Eldborgarsal Hörpu, útgáfa sögu Eimskipafélagsins, sýning heimildarmyndar um félagið í Ríkissjónvarpinu og móttaka á nýju skipi félagsins, Lagarfossi. Dótturfélagið Faroe Ship fagnaði 95 ára afmæli og haldið var upp á 10 ára starfsafmæli Eimskips í Kína. Eimskip hóf samstarf við hafnaryfirvöld í Qingdao um rekstur 55 þúsund tonna frystigeymslu og ákveðið var að reisa 10.000 tonna frystigeymslu í Hafnarfirði.

Eimskip tók á móti nýjum og umhverfisvænum skipum árið 2020, þeim Dettifossi og Brúarfossi sem sigla í samstarfi við grænlenska skipafélagið Royal Artic Line milli Íslands, Grænlands, Færeyja og Skandinavíu.

Tenglar

• Heimasíða Eimskips
• Tuttugu ára afmæli; grein í Morgunblaðinu 1934^{[óvirkur tengill]}

  Þessi fyrirtækjagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.