Tót

Tót 𓅝𓏏𓏭
	;
Cineál	dia de chuid na Sean-Éigipte ; dia na gealaí
Comhthéacs
Miotaseolaíocht	an tSean-Éigipt
Dáta
Inscne	fireann
Muintir
Céile	Mát agus Nehmetawy (en)
Eile
Cuid de	Miotaseolaíocht na hÉigipte
Comhionann	Heirméas

Dia i miotaseolaíocht na hÉigipte is ea Tót^[1]. Dia na gealaí a bhí ann ach níos déanaí d’éirigh sé ina dhia ar son na scríbhneoireachta agus eolais chomh maith. Pátrún na scríobhaithe agus scoláirí a bhí ann. Léirítear é mar íbis nó mar bhabún.

Ainm

Tháinig an leagan Gaeilge den ainm, Tót, ón mBéarla Thoth, a tháinig ón sean-Gréigis Θώθ agus ón sean-Éigiptis Ḏḥwtj (𓅝𓏏𓏭). Is féidir go ciallaíonn a ainm 'eisean atá cosúil le híbis'^[2] ag déanamh tagairt ar a chosúlacht leis an ainmhí a bhí naofa dó

Miotaseolaíocht

Mar dhia na gealaí, tá nasc láidir ann idir Tót agus dia na gréine Ra. Cuireadh Tót i gcomparáid le Ra mar 'ghrian na hoíche' agus dúradh gur mhac Ra a bhí Tót. I bhfinscéalta eile áfach dúradh gurb é Hóras a athair agus bhí Tót in ann súil gortaithe Hórais, ceangailte leis an ngealach, a chneasú. D'fheidhmigh sé go coitianta mar theachtaire agus mar chomhréiteoir idir na déithe^[3].

Bhí ról lárnach aige in ualú na gcroíthe mar a luaitear i Leabhar na Marbh, le Tót ina sheasamh roimh an meá a mheánn croí na n-anamacha leis an dia Anúbas ag tabhairt breithiúnas orthu chun cead a thabhairt dóibh teacht isteach sa Saol Eile agus é ag déanamh taifid ar na torthaí^[3].

Bhí an bandia Nehemetawey a bhean chéile ach bhí sé nasctha go han-minic le bandia na scríbhneoireachta Seshat. De bharr a thréithe bainte leis an eolas agus an scríbhneoireacht creideadh go raibh draíocht agus rúin ar eolas aige, nach raibh ar eolas ag na déithe eile fiú^[3].

Ionaid Chultas

Dia an-tábhachtach a bhí Tót i rith ré na sean-Éigipte agus bhí ionaid chultas tiomnaithe don dia ar fud Gleann na Níle agus níos faide de. Ba é an chathair Hermopolis an príomhionad, le hionaid thábhachtacha eile in el-Baqliya, an ósais Dakhla agus Serabit el-Khadim ar leithinis Síonáí^[3]

Tagairtí

↑ ““Thoth” | téarma.ie”. Téarma.ie: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge. An Coiste Téarmaíochta. Dáta rochtana: 2023-09-16.
↑ "Deities in Ancient Egypt - Thoth" (Béarla). Dáta rochtana: 2026-05-22.
1 2 3 4 Richard H. Wilkinson (2003). "The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt": 215-217.

[Tearma-1] ““Thoth” | téarma.ie”. Téarma.ie: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge. An Coiste Téarmaíochta. Dáta rochtana: 2023-09-16.

[2] "Deities in Ancient Egypt - Thoth" (Béarla). Dáta rochtana: 2026-05-22.

[:0-3] 1 2 3 4 Richard H. Wilkinson (2003). "The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt": 215-217.

[1]

[2]

[3]