Propergol

Suziri-motorretarako erabiltzen diren propergolak^[1] askotariko substantziak dira, eta egoera solidoan, likidoan, gaseosoan edo mistoan egon daitezke. Bultzatze-ganberan edo errekuntza-ganberan erreakzionatzen dute propultsatzaile horiek presio handiko eta tenperatura handiko gasak sortzen dituzte. Gas horiek abiadura handian ateratzen direnean toberatik, suziria igo eta bizkortzeko behar den bultzada sortzen dute.

Sailkapena egoera fisikoaren arabera

Propultsatzaile likidoak

Hona hemen propultsatzaile likidoen adibideak:^[2]

Hidrogeno likidoa (erregaia) eta oxigeno likidoa (oxidatzailea).
RP-1 (keroseno findua, erregaia) eta oxigeno likidoa (oxidatzailea).
Hidrazina (erregaia) eta nitrogeno tetroxidoa (oxidatzailea).
Hidrogeno peroxidoa, monopropultsatzaile gisa.

Propultsatzaile solidoak

Propultsatzaile solidoen artean, hauek daude:^[2]

Erregaiak hauts formako metalak izaten dira, hala nola magnesioa, aluminioa edo zirkonioa.
Oxidatzaileak amonio nitratoa, sodio perkloratoa edo antzeko substantziak izan daitezke.

Desabantaila bat dute: behin piztuta, ezinezkoa da erreakzioa erregulatzea edo gelditzea. Motorra pizten denean, kalkulatutako bultzada ematen du, eta ez dago prozesua gelditzeko modurik. Baina, bestalde, barne-motorraren diseinuak eta fabrikazioak kostu txikiagoa izatearen abantaila dute.^[3]

Beste abantaila bat biltegiratzea da: propelente solidoa denbora luzez gorde daiteke suzirian aireratu aurretik; likidoa, berriz, aireratu baino ordu batzuk lehenago kargatu behar da, eta, beraz, misiletarako erabili ohi da.^[3]

Ariane 5 edo espazio-transbordadorea bezalako suzirietan erabili zuten.^[3]

Gas-propultsatzaileak

Propultsio elektrostatikoko edo elektromagnetikoko motorretan (Hall efektuko propultsatzailea edo propultsatzaile ionikoa, esaterako), eremu elektromagnetikoak azeleratzen eta abiadura handian kanporatzen dituen ioiak dituzten gasak erabiltzen dituzte propultsatzaile gisa, eta horrek propultsioa sortzen du.^[4] Oro har, xenon gasa erabiltzen da helburu horretarako.^[5]

Substantzia-kopuruaren araberako sailkapena

Bultzada-gasak sortzeko erreakzioetan inplikatutako substantzia-kopuruaren arabera, honakoak izan daitezke:

Monopropultsatzaileak: osagai bakarra dutenez, oxidatzailea ez da hornitu behar. Monopropultsatzaile solidoak nahiko egonkorrak dira tenperatura- eta presio-baldintza normaletan. Propultsatzaile likidoetan, abantaila handi bat da nabarmen sinplifikatzen dutela elikadura-sistema, baina eraginkortasun propultsiboa sakrifikatuz; desabantaila da segurtasun-arazo larriak dituztela, beste substantzia batek esku hartu beharrik gabe biltegiratutako energia askatzeko gai direlako. Bi kasuetan, monopropultsatzaileek beste osagai batzuk izan ditzakete kantitate txikian: gehigarriak, katalizatzaileak, etab. Adibidez: nitrometanoa, n-propil-nitratoa, hidrogeno peroxidoa eta hidrazina hidratoa.
Bipropultsatzaileak: Bi osagai dituzte: erregaia eta oxidatzailea. Errekuntza-ganberara eramaten dira, eta bertan nahasten dira eta oxido-erredukzio erreakzioa eragiten dute. Erreakzio horren bidez, energia ateratzen da erreaktiboetatik, eta bero eta presio moduan lagatzen da. Adibideak: hidrogeno likidoa eta oxigeno likidoa.

Erreferentziak

↑ Elhuyar Hiztegia
1 2 Introducción general a la tecnología de propulsión. Universidad Nacional de Colombia. 30. orr.
1 2 3 "Rumbo al cosmos. Los secretos de la astronáutica" (2011ko otsaila) Javier Casado. ISBN 978-84-614-7385-4
↑ ESA Electric Spacecraft Propulsion. Hall Effect Thrusters (Ingelesez)
↑ alta-space.com, Hall Effect Thrusters (Ingelesez)

Kanpo estekak

Datuak: Q287464
Multimedia: Rocket propellants / Q287464

[1] Elhuyar Hiztegia

[UNCO-2] 1 2 Introducción general a la tecnología de propulsión. Universidad Nacional de Colombia. 30. orr.

[Rumbo23-3] 1 2 3 "Rumbo al cosmos. Los secretos de la astronáutica" (2011ko otsaila) Javier Casado. ISBN 978-84-614-7385-4

[eem1-4] ESA Electric Spacecraft Propulsion. Hall Effect Thrusters (Ingelesez)

[eem2-5] ta-space.com, Hall Effect Thrusters (Ingelesez)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]