Jan Anderson

Jan Anderson
Bizitza
Jaiotza	Queenstown (Zeelanda Berria), 1932ko maiatzaren 12a
Herrialdea	Zeelanda Berria
Heriotza	Canberra, 2015eko abuztuaren 28a (83 urte)
Familia
Aita	William Anderson
Hezkuntza
Heziketa	Otagoko Unibertsitatea ; Umeåko Unibertsitatea ; Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn 1959) doktoretza : kimika organiko; University of California, Berkeley College of Chemistry (en)
Tesi zuzendaria	Melvin Calvin
Jarduerak
Jarduerak	biologoa, fisiologoa, unibertsitateko irakaslea eta zientzia idazlea
Enplegatzailea(k)	Australiar Unibertsitate Nazionala
Jasotako sariak	ikusi Royal Societyko kidea (1996) ; Centenary Medal (2001eko urtarrilaren 1a) ; Fellow of the Australian Academy of Science (1987) ; Honorary doctorate of Umeå University (1998) ; Lemberg Medal (1983) ;
Kidetza	Australian Academy of Science; Royal Society

Joan Mary "Jan" Anderson FAA FRS (Dunedin, Zeelanda Berria, 1932ko maiatzaren 13a - Canberra, Australia, 2015eko abuztuaren 28a) zientzialaria, biologoa, fisiologoa eta unibertsitateko irakaslea izan zen, Canberran (Australia) lan egin zuena eta fotosintesiaren inguruko ikerketagatik ezaguna.^[1]

Bizitza

Joan Mary 1932an jaio zen Queenstownen, Zeelanda Berrian. Bere aita landa-medikua zen. Ama zortzi urte zituela hil zitzaion, gaixotasun luze baten ondoren. Bere aitaren etsipenerako, mediku bihurtzea nahi baitzuen, kimika organikoa ikasi zuen Otagoko Unibertsitatean. Garai hartan, Zeelanda Berriko Unibertsitateak ematen zituen tituluak, eta, hala, BSc eta MSc bat lortu zituen, lehen mailako ohoreekin.^[2]

Beka bat lortu zuen, "George V Errege Oroitzapenezko Bazkuna Zeelanda Berrirako", eta AEBn graduondoko ikasketak egiteko aukera emanez. AEBra urtebeterako Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatera iritsi zenean, Zeelanda Berriko graduondokoa ez zitzaiola aintzatesten ikusi zuen, eta horrek liburutegira, ikerketa-instalazioetara eta osasun-asegurura sartzea ukatzen zion. Arazo hori gainditzeko, PhD baterako matrikulatu zen, eta Berkeleyko Kimikako Unibertsitatean (1956tik 1959ra) prestatu zuen, Melvin Calvinek gainbegiratuta. Ondoren, Calvinek Kimikako Nobel Saria jaso zuen 1961ean.^[3]^[4]

Lan ibilbidea

Gero, Wellington Girls' High School-en irakatsi zuen kontratupean, baina kontrato hori bertan behera utzi zuen, eta Commonwealth Scientific & Industrial Research Organization-ekin (CSIRO) lau urtez lan egiteko eskaintza hartzeko, CSIRO Industrias Vegetaleseko John Falk-en eskutik.^[3]

Mekanismo fotosintetikoak funtsezko bi osagai dituela frogatu zuen lehena izan zen: I fotosistema (a klorofilan aberatsa) eta II fotosistema (b klorofilan aberatsa).^[5] Anderson irakasle laguntzailea izan zen Australiako Unibertsitate Nazionalean.^[3]

Ohore eta sari asko jaso zituen bere lanagatik, 1987an Australiako Zientzia Akademiako kide eta 1996an Real Sociedadeko kide izatea barne.^[6] Eta, 1998an, Umeå Unibertsitateko ohorezko doktoretza eman zioten. Eta, 2001ean, Mendeurrenaren Domina eman zioten.^[3]

2015eko abuztuaren 28an hil zen.^[7] Bere hileta San Joan Bataiatzailearen elizan egin zen, Reiden, Camberran.^[1]

Erreferentziak

1 2 «Joan (Jan) Mary Anderson» Obituary (HeavenAddress).
↑ Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman Women Scientists izeneko erreferentziarako
1 2 3 4 Vale Jan Anderson (12 May 1932 – 28 August 2015). Australian National University 1 de septiembre de 2015.
↑ «Melvin Calvin - Facts» Nobelprize.org (Nobel Media).
↑ Professor Jan Anderson FRS - Shedding light on photosynthesis. Royal Society.
↑ Alafaci, Annette. (7 de febrero de 2011). Anderson, Jan profile. Encyclopedia of Australian Science.
↑ Jan Anderson obituary. Australian National University 11 de septiembre de 2015.

Bibliografia

Recursos de la Biblioteca Nacional australiana• Juan Ignacio Perez, “Jan Mary Anderson, tras el rastro de la luz”, Mujeres con ciencia, Vidas científicas, 2023ko maiatzaren 8a
Anderson, Jan Mary (1932 – 2015), Australiako Zientziaren Entziklopedia
Fred W.S. Chow eta Barry Osmond, A Tribute to Joan (Jan) Mary Anderson 1932ko maiatzaren 12a - 2015eko abuztuaren 28a, Trends in Plant Science Vol. 20 (11) (2015) 687–689
Jan Anderson irakaslea FRS – “Shedding light on photosynthesis”(“Argia ematen fotosintesian”), The Royal Society.
Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Jan Anderson (scientist)» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

Kanpo estekak

Datuak: Q6148471

[jan-1] 1 2 «Joan (Jan) Mary Anderson» Obituary (HeavenAddress).

[Women_Scientists-2] Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman Women Scientists izeneko erreferentziarako

[ANU_obit-3] 1 2 3 4 Vale Jan Anderson (12 May 1932 – 28 August 2015). Australian National University 1 de septiembre de 2015.

[4] «Melvin Calvin - Facts» Nobelprize.org (Nobel Media).

[5] Professor Jan Anderson FRS - Shedding light on photosynthesis. Royal Society.

[6] Alafaci, Annette. (7 de febrero de 2011). Anderson, Jan profile. Encyclopedia of Australian Science.

[7] Jan Anderson obituary. Australian National University 11 de septiembre de 2015.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]