Anni Swan

Anni Swan
	; Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotza	Helsinki, 1875eko urtarrilaren 4a
Herrialdea	Finlandiako Dukerri Handia 1917ko abenduaren 5a); Finlandia (1917ko abenduaren 6a -
Lehen hizkuntza	suediera
Heriotza	Helsinki, 1958ko martxoaren 24a (83 urte)
Hobiratze lekua	Hietaniemi hilerria
Familia
Aita	C. G. Swan
Ama	Emilia Swan
Ezkontidea(k)	Otto Manninen (1907 -
Seme-alabak	ikusi Antero Manninen; Sulevi Manninen (en) ; Mauno Manninen (en) ;
Haurrideak	ikusi Nelma Sibelius; Saimi Järnefelt; Lyyli Swan (en) ; Helmi Swan (en) ;
Hezkuntza
Hizkuntzak	finlandiera; ingelesa; suediera
Jarduerak
Jarduerak	itzultzailea, haur literaturaren idazlea eta kazetaria
Lantokia(k)	Helsinki eta Kangasniemi

Anni Emilia Swan, ezkondu ondorengo abizenez Manninen, (Helsinki, 1875eko urtarrilaren 4a – ibidem, 1958ko martxoaren 24a) finlandiar idazlea izan zen. Haur eta gazteentzako liburu ugari idatzi zituen, kazetari gisa kolaboratu zuen haurrentzako aldizkarietan eta hainbat itzulpen ere egin zituen. Finlandiako neskentzako literaturaren sortzailetzat hartzen da.

Bizitza

Svanen aita Carl Gustaf Swan izan zen, bere garaiko kulturaren figura ospetsua, Lappeenranta hiriko lehen egunkaria finantzatu zuena. Ama, Emilia Malin, literatura zalea zen eta bederatzi alaba guztiei irakurtzen irakatsi zien, maitagarri-ipuinak eta narrazioak erabiliz^[1].

1884tik XX. mendearen hasierara arte, familia Lappeenrantan bizi izan zen. Swanek Mikkeliko nesken eskola batean ikasi zuen eta 1895ean Helsingin Suomalainen Yhteskoulun graduatu zen. 1900ean Jyväskylära joan zen irakasle eta 1901-1916 urteetan Helsinkin lan egin zuen. 1907an Otto Manninen idazlearekin ezkondu zen. Hiru seme izan zituzten, eta haietako gazteena Mauno Manninen antzerki zuzendaria izan zen^[1].

Swanen lehen ipuin bilduma, Satuja (euskaraz: «Maitagarri-ipuinak») izenburua zuena, 1901ean argitaratu zen. Gazteei zuzendutako lehen liburua, neurri batean egilearen aitaren oroitzapenetan oinarritutakoa, Tottisalmen perillinen (euskaraz: «Tottisalmiren oinordekoa», 1917) izan zen. Liburu horretako pertsonaia nagusia, Yrjö morroi umezurtza, dirutza handi baten oinordeko bilakatzen da. Swanen beste liburu ezagun batzuk Iris rukka (euskaraz: «Iris pobrea», 1916), Ollin oppivuodet (euskaraz: «Olliren aprendizgoa», 1919) eta Sara ja Sarri (euskaraz: «Sara eta Sarri», 1927) dira^[2]. Liburu askotan, jende pobrea eta aberatsa edo jende ona eta txarra alderatu zituen. Protagonista askok erronkak izaten dituzte bat-batean gizarte klase altuagoko edo baxuagoko jendearekin elkartzean. Swanen liburuen protagonista ausartak eta trebetsuak pertsonaia askoren eredu izan ziren geroago gazteentzako fikzioan^[3].

Pääskynen (1907-1918) eta Nuorten toveri/Sirkka (1919-1945) haurrentzako aldizkarietan kolaboratu zuen kazetari gisa^[1]. Gainera, Grimm anaien ipuinak, Joel Chandler Harrisen Uncle Remus: His Songs and His Sayings eta Lewis Carrollen Alizia herrialde miresgarrian itzuli zituen finlandierara^[2]^[3].

1961az geroztik, hiru urtean behin, Finlandiako gazteentzako fikziozko liburu bereizgarri bati Anni Swan saria ematen zaio^[4].

Lanak

Haur literatura

Satuja I–III (1901-1905)
Pieniä satuja I–V (1906)
Lasten-näytelmiä (1910)
Tarinoita lapsille (1912)
Satuja ja tarinoita (1917)
Satuja (1920)
Satuja VI (1923)
Lastennäytelmiä II (1923)
Kotavuoren satuja ja tarinoita (1957)

Gazte literatura

Tottisalmen perillinen (1914)
Iiris rukka (1916)
Kaarinan kesäloma (1918)
Ollin oppivuodet (1919)
Pikkupappilassa (1922)
Ulla ja Mark (1924)
Sara ja Sarri (1927)
Sara ja Sarri matkustavat (1930)
Me kolme ja Ritvan suojatit (1937)
Pauli on koditon (1946)
Arnellin perhe (1949)

Erreferentziak

1 2 3 (Finlandieraz) Lehtonen, Maija. «Swan, Anni (1875 - 1958)» Kansallisbiografia (SKS) (kontsulta data: 2025-01-18).
1 2 (Ingelesez) Liukkonen, Petri. «Anni Swan (1875-1958) - Anni Emilia Manninen - used also pen name A.S.» Books and Writers (kontsulta data: 2025-01-18).
1 2 (Finlandieraz) «Swan Anni» Lappeenranta jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-08-26) (kontsulta data: 2025-01-18).
↑ (Finlandieraz) «Anni Swan -mitali» Lastenkirjainstituutti (kontsulta data: 2025-01-18).

Kanpo estekak

Datuak: Q4769173
Multimedia: Anni Swan / Q4769173

[:0-1] 1 2 3 (Finlandieraz) Lehtonen, Maija. «Swan, Anni (1875 - 1958)» Kansallisbiografia (SKS) (kontsulta data: 2025-01-18).

[:1-2] 1 2 (Ingelesez) Liukkonen, Petri. «Anni Swan (1875-1958) - Anni Emilia Manninen - used also pen name A.S.» Books and Writers (kontsulta data: 2025-01-18).

[:2-3] 1 2 (Finlandieraz) «Swan Anni» Lappeenranta jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-08-26) (kontsulta data: 2025-01-18).

[4] (Finlandieraz) «Anni Swan -mitali» Lastenkirjainstituutti (kontsulta data: 2025-01-18).

[1]

[2]

[3]

[4]