close
Ir al contenido

bis

De Wikcionario, el diccionario libre
bis
pronunciación (AFI) [ˈbis]
silabación bis
acentuación monosílaba
longitud silábica monosílaba
rima is

Etimología

[editar]

Del latín bis ("dos veces").

Sustantivo masculino

[editar]

bis¦plural: bises

1
Repetición de un espectáculo o actuación.
2
Número de la calle repetido, que se origina por edificar dos inmuebles en el espacio donde antes había sólo uno.

Traducciones

[editar]
Traducciones []
bis
clásico (AFI) /ˈbis/
eclesiástico (AFI) /ˈbis/
silabación bis
acentuación monosílaba
longitud silábica monosílaba
variantes duis[1]
rima is
 Numerales latinos
← I II III →
Cardinal:  duo
Ordinal:  alter
secundus
Distributivo:  bīnī
Adverbial:  bis

Etimología

[editar]

Del protoitálico *dwis, y este del protoindoeuropeo *dwis ("dos veces").[2] Compárese el sánscrito द्विस् (dvis, "dos veces"), el avéstico biš ("dos veces") y el griego antiguo δίς (dis, "dos veces").[2]
dis-

Adverbio de tiempo y multiplicador

[editar]
1
Dos veces, en dos ocasiones.[3]
2
Como multiplicador con numerales: dos veces, dos (multiplicado) por.[3]
3
Doblemente.[3]
bis
pronunciación (AFI) /ɓis/
silabación bis
longitud silábica monosílaba
rima is

Etimología 1

[editar]

Alteración fonética de bins, y este de bin ('ir') y el sufijo -s.

Verbo transitivo

[editar]
1
Llevar.[4]

Conjugación

[editar]
Conjugación de bis (bisik, bisaʼal)(transitivo, tipo 1, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo bisik
Participio pasivo bisbil
Formas personales
Voz activa
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin bisik (teech)ka bisik (letiʼ)ku bisik (toʼon)k bisik, kin bisikoʼonOTE (teʼex)ka bisikeʼex (letiʼob)ku bisikoʼob
Indicativo completivo (teen)tin bisaj (teech)ta bisaj (letiʼ)tu bisaj (toʼon)t(k) bisaj, tin bisajoʼonOTE, tin bisoʼonOTE/COL (teʼex)ta bisajeʼex, ta biseʼexCOL (letiʼob)tu bisajoʼob, tu bisoʼobCOL
Indicativo resultativo (teen)in bismaj (teech)a bismaj (letiʼ)u bismaj (toʼon)k bismaj, in bismajoʼonOTE, in bismoʼonOTE/COL (teʼex)a bismajeʼex, a bismeʼexCOL (letiʼob)u bismajoʼob, u bismoʼobCOL
Subjuntivo (teen)in bisej* (teech)a bisej* (letiʼ)u bisej* (toʼon)k bisej*, in bisoʼonOTE (teʼex)a biseʼex (letiʼob)u bisoʼob
Imperativo (teen) (teech)bisej* (letiʼ) (toʼon) (teʼex)biseʼex (letiʼob)
Voz pasiva
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin bisaʼal (teech)ka bisaʼal (letiʼ)ku bisaʼal (toʼon)k bisaʼal, kin bisaʼaloʼonOTE (teʼex)ka bisaʼaleʼex (letiʼob)ku bisaʼaloʼob
Indicativo completivo (teen)(j)bisaʼaben (teech)(j)bisaʼabech (letiʼ)(j)bisaʼabij* (toʼon)(j)bisaʼaboʼon (teʼex)(j)bisaʼabeʼex (letiʼob)(j)bisaʼaboʼob
Indicativo resultativo (teen)bisaʼanen (teech)bisaʼanech (letiʼ)bisaʼan (toʼon)bisaʼanoʼon (teʼex)bisaʼaneʼex (letiʼob)bisaʼanoʼob
Subjuntivo (teen)bisaʼaken (teech)bisaʼakech (letiʼ)bisaʼak (toʼon)bisaʼakoʼon (teʼex)bisaʼakeʼex (letiʼob)bisaʼakoʼob
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal.

Véase también

[editar]

Etimología 2

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Sustantivo

[editar]
1
Agujero pequeño.[5]

Verbo transitivo

[editar]
2
Agujerear.[6] [7]

Conjugación

[editar]
Conjugación de bis (bisik, biʼisil)(transitivo, tipo 2, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo bisik
Participio pasivo bisbil
Formas personales
Voz activa
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin bisik (teech)ka bisik (letiʼ)ku bisik (toʼon)k bisik, kin bisikoʼonOTE (teʼex)ka bisikeʼex (letiʼob)ku bisikoʼob
Indicativo completivo (teen)tin bisaj (teech)ta bisaj (letiʼ)tu bisaj (toʼon)t(k) bisaj, tin bisajoʼonOTE, tin bisoʼonOTE/COL (teʼex)ta bisajeʼex, ta biseʼexCOL (letiʼob)tu bisajoʼob, tu bisoʼobCOL
Indicativo resultativo (teen)in bismaj (teech)a bismaj (letiʼ)u bismaj (toʼon)k bismaj, in bismajoʼonOTE, in bismoʼonOTE/COL (teʼex)a bismajeʼex, a bismeʼexCOL (letiʼob)u bismajoʼob, u bismoʼobCOL
Subjuntivo (teen)in bisej* (teech)a bisej* (letiʼ)u bisej* (toʼon)k bisej*, in bisoʼonOTE (teʼex)a biseʼex (letiʼob)u bisoʼob
Imperativo (teen) (teech)bisej* (letiʼ) (toʼon) (teʼex)biseʼex (letiʼob)
Voz pasiva
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin biʼisil (teech)ka biʼisil (letiʼ)ku biʼisil (toʼon)k biʼisil, kin biʼisiloʼonOTE (teʼex)ka biʼisileʼex (letiʼob)ku biʼisiloʼob
Indicativo completivo (teen)(j)biʼisen (teech)(j)biʼisech (letiʼ)(j)biʼisij* (toʼon)(j)biʼisoʼon (teʼex)(j)biʼiseʼex (letiʼob)(j)biʼisoʼob
Indicativo resultativo (teen)bisaʼanen (teech)bisaʼanech (letiʼ)bisaʼan (toʼon)bisaʼanoʼon (teʼex)bisaʼaneʼex (letiʼob)bisaʼanoʼob
Subjuntivo (teen)biʼisiken (teech)biʼisikech (letiʼ)biʼisik (toʼon)biʼisikoʼon (teʼex)biʼisikeʼex (letiʼob)biʼisikoʼob
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal.

Véase también

[editar]

Referencias y notas

[editar]
  1. arcaica
  2. 1 2 Michiel de Vaan. Etymological Dictionary of Latin and the Other Italic Languages. Página 72. Editorial: Leiden. Brill, 2008. ISBN: 9789004167971.
  3. 1 2 3 Oxford Latin Dictionary. Editado por: P. G. W. Glare. Editorial: Oxford University Press. Oxford, 1983.
  4. Javier A. Gómez Navarrete. «bis» en Diccionario Introductorio Español-Maya, Maya-Español. Página 119. Editorial: Universidad de Quintana Roo. Chetumal, 2009. Formato: pdf.
  5. Juan R. Bastarrachea et al. «bis» en Diccionario Básico Español-Maya-Español. Editorial: Maldonado Editores. Mérida, México, 1992.
  6. Shigeto Yoshida. «BIS» en Diccionario de la conjugación de verbos en el maya yucateco actual. Página 6. Editorial: Tohoku University. Sendai, 2009.
  7. «BIIS» en Diccionario maya popular: maya-español, español-maya. Página 26. Editorial: Academia de la Lengua Maya de Yucatán. Mérida, Yucatán, 2007. ISBN: 9685480370.